From Ukraine, Israel, Iran, Hungary to Serbia: What is expected in 2024? 

The war in Ukraine

Some of the journalists and analysts of Radio Free Europe predict tomorrow, analyze the future and warn what may happen in the countries from which REL reports.

By Vitaly Portnikov

In September 2022, Ukrainian generals Valeriy Zaluzhniy and Mykhaylo Zabrodskiy warned in advance that Russia's aggression against Ukraine will become a protracted conflict.

After 15 months, the frontline is effectively frozen, with neither the Ukrainian nor the Russian offensives bringing about substantial change.

As 2024 has just begun, observers find themselves revisiting familiar themes from last year: the potential for a major Ukrainian counteroffensive, the extent of Western aid to Kiev, the possibility of a "frozen conflict," security guarantees for Ukraine and the prospects for its Euro-Atlantic integration before a NATO summit.

It is conceivable that at the end of 2024, we will still be dealing with the same issues. A political solution seems elusive, given the Kremlin's steadfast refusal to hold talks on freeing the parts of Ukraine its forces seized. Conversely, Ukraine's definition of victory is the full restoration of its territorial integrity.

Even if, in 2024, one side achieves a military victory – whether by liberating part of Ukraine or Russia taking control of other regions – it will not necessarily bring us any closer to a political solution. Recognizing this impasse is crucial, as Russian President Vladimir Putin's attack on Ukraine is part of a broader agenda: a push to restore, if not the Soviet Empire, at least its sphere of influence.

For Ukraine, resistance to Russian aggression is not only about recapturing occupied territories, but also about preserving citizenship, political identity and national integrity. Western support is essential for Ukraine's survival and the restoration of its territorial integrity.

However, this support is intended to avoid escalating into a direct conflict between Russia and the West on Russia's sovereign territory.

The end of the war appears to hinge on resource depletion for either side, with Ukraine relying on continued Western aid and Russia relying on oil and gas revenues. Therefore, 2024 may resemble 2023. Even if external factors change significantly -- as in the US presidential election in November -- we may not see tangible changes until 2025.

Another possible variable is the emergence of major conflicts similar to the war in the Gaza Strip. However, this is likely to mean more an allocation of Western resources than a change in approaches to war.

Basically, the war in Ukraine will continue until the West realizes that a return to the previous world order is unattainable. Building a new world order requires unconventional measures, such as providing genuine security guarantees to nations victimized by aggression or achieving peace, or at least limiting the area of ​​military operations to the current line of contact, without an agreement of directly with Russia.

So far, such an understanding is lacking, and expectations that Moscow will eventually realize the futility of its ambitions only emboldens Putin. Consequently, the conflict between Russia and Ukraine will continue, potentially triggering new, equally dangerous local wars around the world.

The President of Iran, Ebrahim Raisi

Iran / Internal and external problems

By Hannah Kaviani - Iran has been dealing with complex domestic and international challenges for years, and these issues are likely to plague it well into 2024. But officials in Tehran appear to be taking a "wait-and-see" approach to to his long list of multi-layered problems.

Iran entered 2024 while Israel's war in Gaza continues and prospects for a peaceful Middle East are bleak, with the situation worsened by Tehran-backed groups. Iran's prominent role in supporting paramilitary forces in Iraq, Syria and Yemen has also drawn the ire of the international community and will continue to be a thorn in the side of relations with the West.

Tehran has refused to cooperate with the UN's International Atomic Energy Agency on its nuclear program, resulting in an impasse in talks with the international community. And with the United States entering an election year that could see Donald Trump return to the presidency, the likelihood of Tehran and Washington resuming negotiations - which could lead to an easing of sanctions - is considered low.

But Iran's problems are not limited to outside its borders.

The country's clerical regime is still reeling from mass protests that began in 2022 over the death of Mahsa Amin while in custody after she was arrested by police for disobeying hijab rules. The blows of the "Women, Life, Freedom" movement, following her death, were reflected in acts of civil disobedience that are likely to continue in 2024.

At the same time, a brutal crackdown continues as civil rights activists, students, religious minorities and artists are being mistreated, detained and/or given harsh prison terms.

Me zgjedhjet parlamentare të planifikuara për në mars, qeveria ka të ngjarë të përballet me një sfidë tjetër për legjitimitetin e saj, pasi ajo lufton me pjesëmarrjen e ulët të votuesve dhe mosinteresimin e përgjithshëm për një rund tjetër zgjedhjesh të kontrolluara.

Një çështje tjetër kritike, me të cilën duhet të vazhdojnë të merren zyrtarët iranianë në vitin 2024 është ekonomia e shkatërruar që rezulton nga sanksionet ndërkombëtare për shkak të programit të saj të diskutueshëm bërthamor. Pas një viti dërrmues me inflacion prej 47 për qind më 2023 (niveli më i lartë në 20 vjet, sipas Fondit Monetar Ndërkombëtar-FMN), kostot pritet të vazhdojnë të rriten për shumë ushqime dhe mallra, si dhe për pasuritë e paluajtshme.

Zgjerimi i deficitit buxhetor të Iranit për shkak të reduktimit të fitimeve të naftës vazhdon të dëmtojë ekonominë, me FMN-në që raporton se borxhi aktual i qeverisë është i barabartë me tri buxhete vjetore.

Meqë as komuniteti ndërkombëtar dhe as regjimi i linjës së ashpër të Teheranit nuk lëvizin, shumica e analistëve shohin pak shanse për ndryshime të rëndësishme në Iran në vitin e ardhshëm.

Bjellorusia / Roli më i gjerë i luftës, integrimi me Rusinë nuk është në kartë

Nga Valer Karbalevich - Bjellorusia është tërhequr më afër se kurrë në orbitën e Moskës, nga lufta e Rusisë në Ukrainë -- por në vitin 2024, nuk ka gjasa të përfshihet në shtetin shumë më të madh në lindje të tij dhe shanset janë që ajo të mos e shtojë përfshirjen e saj të kufizuar deri tani në konfliktin në vendin në jug të tij.

Skenari më i mundshëm në Bjellorusi, ku autoritari Alyaksandr Lukashenka do të shënojë 30 vjet që kur erdhi në pushtet më 1994, është më shumë se i njëjti: Asnjë ndërprerje e presionit mbi të gjitha format e mospajtimit në shtëpi, asnjë lëvizje për të dërguar trupa në Ukrainë.

Dhe, ndonëse nuk do të lirohet nga përqafimi këmbëngulës i Rusisë, Kremlini do të abstenojë nga përdorimi i territorit bjellorus për çdo sulm të ri tokësor ose bombardim të Ukrainës.

Por, lufta në Ukrainë është një kartë e egër, shtylla kryesore që ndikon në trajektoren e Bjellorusisë në një afat të afërt dhe më gjerë. Për të ardhmen e parashikueshme, ajo që do të ndodhë në Bjellorusi - ose ndaj saj - do të varet kryesisht nga ajo që do të ndodhë në luftën e Rusisë ndaj Ukrainës.

Nëse ekuilibri aktual në front vazhdon dhe mbështetja perëndimore për Ukrainën vazhdon, gjasat janë një vazhdim i status quo-së për Bjellorusinë. Vendi do të ruajë besnikërinë e tij ndaj Rusisë, e karakterizuar nga mbështetja diplomatike dhe ajo politike. E mbështetur nga huaja ruse, industria e mbrojtjes e Bjellorusisë do të zgjerojë më tej prodhimin e saj.

Shteti bjellorus do të vazhdojë të militarizojë kufirin me Ukrainën, duke paraqitur një kërcënim të përhershëm për Kievin dhe duke devijuar trupat ukrainase nga frontet lindore dhe jugore. Në të njëjtën kohë, megjithatë, Rusia nuk ka gjasa të përdorë territorin bjellorus si një pikë nisjeje për sulme të reja ndaj Ukrainës, siç bëri në fillimin e pushtimit në shkallë të plotë më 2022.

Nëse Rusia fiton ose shënon fitore të konsiderueshme -- nëse Ukraina detyrohet në negociata sipas kushteve të Moskës, për shembull, ose vija aktuale e frontit konsiderohet si kufiri ndërkombëtar -- Lukashenka, duke konsoliduar pozicionin e tij brenda vendit, do të korrë "dividendë fitoreje". Por, marrëdhëniet midis Bjellorusisë dhe Rusisë nuk ka gjasa të ndryshojnë në mënyrë dramatike.

Potencialisht, Moska mund të ndërmarrë hapa të mëdhenj për ta përvetësuar Bjellorusinë, duke zvogëluar sovranitetin e saj dhe duke e transformuar territorin e saj në një terren për një sulm të ri ndaj Kievit. Kjo do të rriste tensionet me Perëndimin dhe do të rriste shqetësimet për armët taktike bërthamore që Moska dhe Minsku thonë se Rusia i ka transferuar në Bjellorusi. Megjithatë, kjo duket e pamundur për shkak të mungesës së nevojës ushtarake për Moskën dhe problemeve që ajo mund të krijojë në skenën globale.

Rusia, Ukraina dhe Perëndimi / Rrëshqitja drejt Luftës së Tretë Botërore

Nga Sergei Medvedev - 2024-ta do të jetë një vit kritik për luftën në Ukrainë dhe për të gjithë sistemin ndërkombëtar, i cili shpejt po zbërthehet para syve tanë. Më e rëndësishmja nga shumë sfida është një Rusi revanshiste, e inatosur, luftarake, e vendosur për të shkatërruar dhe ribërë rendin botëror. Në mendjen e tij, presidenti Vladimir Putin po lufton Luftën e Tretë Botërore dhe Ukraina është një prelud i një përballjeje globale.

Pavarësisht sanksioneve perëndimore, Rusia e ka konsoliduar pozicionin e saj ushtarakisht, brenda dhe ndërkombëtarisht në vitin 2023. Pas pengesave dhe goditjeve në vitin 2022, ushtria ka stabilizuar frontin dhe ka adresuar mungesën e armëve, furnizimeve dhe fuqisë punëtore. Pavarësisht pakënaqësisë së fshehtë, popullata nuk është gati të vërë në dyshim luftën, duke preferuar të qëndrojë në flluskën e injorancës së mësuar dhe gënjeshtrave të propagandës shtetërore.

Këta janë katër skenarë për vitin 2024:

Ngërçi strategjik në Ukrainë, kaos në sistemin ndërkombëtar: Perëndimit, të shtendosur nga një "dividendë paqeje" 30-vjeçare, i mungon vizioni dhe vendosmëria e viteve 1980, kur liderët e tij ndihmuan në kolapsin e BRSS-së, e lëre më guximin nga ata që iu kundërvunë Gjermanisë naziste në Luftën e Dytë Botërore. Sfida e Putinit ndaj botës së lirë nuk është më pak e rëndësishme sesa ajo e Hitlerit, por nuk ka Roosevelt apo Churchill në horizont. Probabiliteti: 70 për qind.

Zgjerimi i luftës, kolapsi ose ndarja e Ukrainës: Rusia mund të mbrojë dhe konsolidojë arritjet e saj në Ukrainë, duke zhvilluar luftë llogoresh ndërkohë që vazhdon të shkatërrojë infrastrukturën civile dhe mund të marrë në konsideratë një sulm anësor në Gjeorgji ose Moldavi - ose kundër Lituanisë ose Polonisë, duke testuar NATO-n.

Një pushtim frontal është më pak i mundshëm sesa një operacion hibrid nga njësi "të paidentifikuara" që godasin nga Bjellorusia, akte sabotimi ose trazira në mesin e rusishtfolësve në shtetet baltike. Operacione të tjera të Kremlinit mund të ndodhin kudo në botë. Nuk mund të përjashtohej rënia e Qeverisë së Ukrainës apo ndarja e vendit. Probabiliteti: 15 për qind.

Rusia humb në Ukrainë: Një disfatë ushtarake për Rusinë, që mund të sjellë një tërheqje të pjesshme ose të plotë nga Ukraina. Mbështetja e vazhdueshme perëndimore dhe furnizimet e zgjeruara të armëve, si F-16 ose tanket Abrams, ose një lëvizje e madhe si mbyllja e qiellit mbi Ukrainë, mund të sigurojë këtë rezultat. Kjo nuk do të sillte domosdo kolapsin e Rusisë – mund të konsolidojë më tej kombin rreth regjimit të Putinit. Rusia do të zhvillonte një identitet të pakënaqur të bazuar në humbje dhe disfatë -- dhe do të ushqente idenë për t'u kthyer me një hakmarrje. Probabiliteti: 10 për qind.

Rënia e Rusisë: Një disfatë ushtarake në Ukrainë mund të ndezë trazira sociale, beteja fraksionesh elitare dhe një grusht shteti anti-Putin, duke çuar në uljen e tij ose vdekjen e dhunshme. Vdekja nga shkaqe natyrore e Putinit, gjithashtu, mund të shkaktojë një luftë pasardhëse, duke shkaktuar kaos në një vend, ku ai i ka përjashtuar institucionet e besueshme. Ndërsa shpërbërja në shumë rajone nuk ka gjasa të ndodhë, perandoria mund të shkërmoqet në skaje - Kaliningrad, Çeçeni, Lindja e Largët - si më 1917 dhe 1991. Armët bërthamore të Rusisë do të ishin një pikëpyetje e madhe, duke çuar në përfshirjen e jashtme dhe denuklearizimin e mundshëm . Me gjithë rreziqet e tij, ky skenar mund të sigurojë një kornizë për shtetësinë e ardhshme në Euroazinë Veriore. Probabiliteti: 5 për qind.

BE, 'Kështjella e Evropës' dhe Lufta e Ukrainës

Nga Rikard Jozwiak - Viti 2024 do të shohë një zhvendosje djathtas në Bashkimin Evropian, por nuk ka gjasa të sjellë përmbytjen e fitoreve populiste që disa po parashikojnë pasi që euro-skeptikët i fituan zgjedhjet kombëtare në Holandë, Poloni dhe Sllovaki dhe u votuan mirë në Austri dhe Gjermani.

Zgjedhjet e Parlamentit Evropian në qershor do të jenë testi përfundimtar për bllokun në këtë drejtim. Sondazhet sugjerojnë ende se dy grupet kryesore politike, Partia Popullore Evropiane e qendrës së djathtë dhe Aleanca Progresive e Socialistëve dhe Demokratëve e qendrës së majtë, do të përfundojnë në krye, megjithëse me një pjesë më të vogël të votave. Por, partitë populiste të krahut të djathtë ka të ngjarë të dështojnë edhe një herë për të rënë dakord për krijimin e një grupi të vetëm politik, duke shkatërruar kështu ndikimin e tyre në Bruksel.

Kjo, nga ana tjetër, ka të ngjarë të nxisë më shumë grupe pro-evropiane që të kombinojnë forcat përsëri për të ndarë detyrat kryesore të BE-së si presidencat e Komisionit Evropian, organi më i lartë ekzekutiv i bllokut dhe Këshilli Evropian, i cili përcakton drejtimin politik të BE-së dhe prioritetet. Presidentja e Komisionit Evropian e qendrës së djathtë, Ursula von der Leyen, mendohet gjerësisht për të marrë një mandat të dytë, edhe pse ajo mund të dëshirojë postin e lartë të NATO-s, si sekretare e përgjithshme. Charles Michel, nga ana tjetër, patjetër do të jetë jashtë si president i Këshillit Evropian pasi të ketë shërbyer më së shumti pesë vjet.

Ndërsa populistët e krahut të djathtë mund të mos kenë ndikim të madh në negociatat për ato punë të larta, ata do të ndikojnë në politikën e ardhshme. Ata kanë kontribuar tashmë në forcimin e qëndrimeve për migracionin dhe mund të presësh të dëgjosh më shumë për termin "Evropa e fortesës", ndërsa barrierat rriten në kufirin e jashtëm të BE-së.

Pyetja më e madhe për vitin 2024, megjithatë, është se sa mbështetje mund t'i ofrojë Brukseli Ukrainës në vazhdim. A mundet që "kriza e kostos së jetesës" t'i inkurajojë anëtarët të qëndrojnë në anën e Budapestit për të bllokuar ndihmën financiare ose për të vënë veto në fillimin e bisedimeve de facto të pranimit me atë vend të shkatërruar nga lufta?

Pritjet janë që BE-ja të gjejë një mënyrë për t’u dhënë dritën jeshile të dyja këtyre vendimeve në vitin 2024, ndoshta duke zhbllokuar më shumë fonde të BE-së për Budapestin.

Megjithëse duket si një mundësi e largët, durimi gjithashtu mund të humbet më në fund me Hungarinë dhe 26 anëtarët e tjerë mund të vendosin që t'ia heqin të drejtën e votës në Këshillin e Bashkimit Evropian, i cili ndryshon, miraton dhe vë veton ndaj propozimeve të Komisionit Evropian - në thelb duke e privuar atë nga ndikimi. Në këtë drejtim, Austria dhe Sllovakia, dy aleatët më të mëdhenj të Budapestit tani, janë vendet e BE-së për t'u vëzhguar.

Garancia e vetme e sigurt në Evropë nuk ka të bëjë aspak me Bashkimin Evropian, por më tepër me NATO-n: Pas dështimit të anëtarësimit siç parashikohej për secilën prej dy vendeve viteve të fundit, në dritën e pushtimit rus të Ukrainës, Suedia do të bëhet anëtari i 32-të i aleancës ushtarake transatlantike sapo parlamenti turk dhe ai hungarez të votojnë për ratifikimin e protokollit të saj të pranimit.

Rezultati i luftës së 2020-s: Me blu zonat e marra nën kontroll nga Azerbajxhani Me jeshile, zonat që Armenia ja kaloi Azerbajxhanit si pjesë e marrëveshjes së paqes; me portokalli zonat e Nagorno-Karabakh që mbeti nën kontrollin e armenëve

Kaukazi / Një marrëveshje paqeje mund të jetë transformuese

Nga Josh Kucera - A mund të jetë viti 2024 vit kur Armenia dhe Azerbajxhani përfundimisht zgjidhin zyrtarisht konfliktin prej dekadash?

Rezultati i luftës së 2020-s: Me blu zonat e marra nën kontroll nga Azerbajxhani Me jeshile, zonat që Armenia ja kaloi Azerbajxhanit si pjesë e marrëveshjes së paqes; me portokalli zonat e Nagorno-Karabakh që mbeti nën kontrollin e armenëve

Në vitin 2023, Azerbajxhani vendosi në mënyrë efektive - me forcë- çështjen e tyre më të diskutueshme: statusin e territorit të diskutueshëm të Nagorno-Karabakut. Me ofensivën e tij rrufe në shtator, Azerbajxhani e vendosi Karabakun nën kontrollin e tij. Të dyja palët tani thonë se kanë arritur marrëveshje për shumicën e çështjeve të tyre themelore të mbetura dhe bisedimet diplomatike, pas një ndërprerjeje, duket se do të rifillojnë.

Zgjidhja e konfliktit mund të transformojë rajonin. Nëse Armenia dhe Azerbajxhani do të bënin paqe, një afrim turko-armen mund të pasonte së shpejti. Si rezultat, kufijtë midis tri vendeve do të rihapen, duke i dhënë fund izolimit të gjatë gjeografik të Armenisë dhe duke nxitur Kaukazin e Jugut të përfitojë plotësisht nga projektet e reja të transportit të mallrave midis Evropës dhe Azisë duke anashkaluar Rusinë.

Paqja midis Armenisë dhe fqinjëve të saj, gjithashtu, mund të krijojë terren për një dalje ruse nga rajoni. Bashkëpunimi ruso-armen i sigurisë ka qenë i bazuar në kërcënimet e mundshme nga Azerbajxhani dhe Turqia. Me reduktimin e këtyre kërcënimeve, çfarë po i mban atje ushtarët, paqeruajtësit dhe rojet kufitare ruse?

Një dalje e Rusisë do të ishte një proces i çrregullt -- Moska ende mban shumë leva ekonomike në Armeni -- por Jerevani mund të kërkojë ndihmë nga Shtetet e Bashkuara dhe Evropa për të qetësuar çdo tranzicion. Uashingtoni dhe Brukseli me sa duket kanë pritur në krahë, duke e shtyrë Armeninë në drejtimin e tyre.

Por, asnjë nga këto nuk ka gjasa të ndodhë pa një marrëveshje paqeje. Dhe, ndërsa nuk duket se ka mbetur ndonjë çështje e pazgjidhshme, ka indikacione në rritje se Azerbajxhani mund të mos e shohë atë në interesat e tij për të bërë paqe. Bakuja ka marrë atë që donte mbi të gjitha - kontrollin e plotë të Karabakut - pa një marrëveshje. Dhe, mbajtja e një konflikti të zjarrtë me Armeninë mund t'i shërbejë mirë presidentit të Azerbajxhanit, Ilham Aliyev, pasi do t'i lejonte atij të vazhdojë të mbështetet në një burim të besueshëm të mbështetjes publike: tubimin kundër një armiku armen.

Por, ndoshta treguesi më i dukshëm i një strategjie më të gjerë është thirrja në rritje nga Aliyevi për "Azerbajxhanin Perëndimor" - një koncept i përcaktuar në mënyrë të mjegullt që aludon për azerbajxhanasit etnikë që jetonin në territorin e asaj që tani është Armenia dhe e drejta e tyre e supozuar për t'u kthyer në shtëpitë e tyre. Ai sugjeron që Azerbajxhani mund të vazhdojë të çojë përpara kërkesat e tij me shpresën se Armenia më në fund do të hedhë peshqirë dhe secila palë mund të akuzojë tjetrën për mospajtim.

Hungaria / Kthimi i Vëllait të Madh?

Nga Pablo Gorondi -Kritikët mund të tundohen të besojnë se Vëllai i Madh do t’i mbikëqyrë hungarezët më 2024 si në asnjë moment që nga rënia e komunizmit.

Një ligj i ri për Mbrojtjen e Sovranitetit Kombëtar do të lejojë Zyrën për Mbrojtjen e Sovranitetit - e cila u krijua me ligj - të hetojë dhe të kërkojë informacion nga pothuajse çdo grup në Hungari që merr fonde të huaja. Kjo do të zbatohet për grupet qytetare, partitë politike, bizneset private, kompanitë e medias -- në fakt, kushdo që mendohet se po kryen aktivitete (përfshirë "manipulimin e informacionit dhe dezinformimin") në interes të një "trupi, organizate ose personi" të huaj.

Ligji është kritikuar nga ekspertë të Kombeve të Bashkuara dhe të Këshillit të Evropës për gjuhën në dukje të paqartë, mungesën e mbikëqyrjes gjyqësore dhe frikën se ai mund të përdoret nga qeveria "për të heshtur dhe stigmatizuar zërat dhe kundërshtarët e pavarur".

Kreu i Zyrës për Mbrojtjen e Sovranitetit duhet të emërohet për një mandat 6-vjeçar nga kryeministri i krahut të djathtë, Viktor Orban, dhe të emërohet nga presidenti Katalin Novak deri më 1 shkurt. Kjo do të lejonte autoritetin e ri të kryejë hetime dhe të paraqesë gjetjet në kohën kur njëkohësisht do të mbahen zgjedhjet për Parlamentin Evropian dhe zgjedhjet lokale hungareze në fillim të qershorit -- duke ndikuar ndoshta në rezultatet e tyre.

Të pyetur nga Shërbimi hungarez i Radios Evropa e Lirë, disa ekspertë thanë se frika për autoritetin e ri është e tepruar dhe se qeveria ka më shumë gjasa ta përdorë atë si një kërcënim që varet mbi kundërshtarët sesa si një mjet të drejtpërdrejtë për shtypjen -- të paktën derisa ta gjejë atë politikisht të nevojshme ose të përshtatshme për të forcuar kontrollin.

Ndërkohë, në skenën ndërkombëtare, Hungaria do të marrë presidencën e radhës gjashtëmujore të Këshillit të Bashkimit Evropian në korrik, disa javë pas votimit për përcaktimin e përbërjes së Parlamentit të ri Evropian.

Eurodeputetët nga partia Fidesz e Orbanit u larguan nga blloku i Partisë Popullore Evropiane i qendrës së djathtë në vitin 2021 dhe nuk i janë bashkuar një grupi tjetër që atëherë, megjithëse disa vëzhgues presin që ata t’u bashkohen euroskeptikëve dhe nacionalistëve konservatorë dhe reformistë evropianë.

Orban ka parashikuar prej vitesh një përparim të forcave më radikale të krahut të djathtë në Evropë. Por, ndërsa kjo ka ndodhur në Itali, Holandë dhe Sllovaki, ekspertët sugjerojnë se kjo nuk është e mjaftueshme për të nxitur një ndryshim të rëndësishëm në Parlamentin Evropian, ku qendra e djathtë dhe qendra e majtë duhet të vazhdojnë të kenë një shumicë të qartë.

Për shkak të zgjedhjeve të qershorit, aktivitetet e Parlamentit Evropian fillimisht do të jenë të kufizuara - dhe zgjedhja e tij e një presidenti të Komisionit Evropian mund të jetë e ndërlikuar. Megjithatë, Orban ka thënë në intervistat e fundit se ai dëshiron të "rregullojë Bashkimin Evropian" dhe se "ne duhet ta marrim Brukselin". Pra, udhëheqja e Hungarisë mund të vështirësojë përparimin në çështjet që Orbani i kundërshton, si fillimi i bisedimeve të pranimit në BE me Ukrainën ose një ofertë e mundshme për rizgjedhje nga presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen.

Millorad Dodik dhe Aleksandar Vuçiç

Stabiliteti dhe "bota serbe"

Nga Millosh Teodoroviq - Serbia, edhe një herë, do të jetë një lojtar kyç në rajon - dhe lëvizjet e saj mund të formësojnë ndjeshëm ngjarjet në Ballkan gjatë 12 muajve të ardhshëm.

Për më shumë se një dekadë, dialogu për normalizimin e marrëdhënieve midis Serbisë dhe Kosovës, i ka penguar të dy vendet.

Më pas, në shkurt në Bruksel dhe mars në Ohër të Maqedonisë së Veriut, ndërmjetësit evropianë shpallën një rrugë përpara dhe zbatimin e saj.

Kishte vetëm një problem: Nuk kishte asnjë nënshkrim nga asnjëra anë. Nëntë muaj më vonë, pak ka ndryshuar.

Shumë sy po shikojnë në një aspekt në veçanti - një detyrim i ripërtërirë për Prishtinën për të lejuar një "nivel të duhur të vetë-menaxhimit" për pakicën serbe në Kosovë. Kjo nënkupton edhe krijimin e mundësive për mbështetje financiare nga Serbia për serbët e Kosovës dhe garanci për komunikim të drejtpërdrejtë të pakicës serbe me qeverinë e Kosovës.

Në tetor, ndërmjetësuesit e BE-së u përpoqën përsëri, dhe me mbështetjen gjermane, franceze dhe italiane ua paraqitën të dyja palëve një draft të ri për Asociacionin e komunave me shumicë serbe. Të dyja palët e pranuan draftin. I dërguari i BE në rajon, Miroslav Lajçak sugjeroi në dhjetor se Marrëveshja e Ohrit mund të formalizohet deri në fund të janarit. Nëse kjo do të ndodhte, do të shënonte një hap vendimtar për të dyja palët në një dialog që filloi në 2011.

"Bota serbe" është një frazë e lansuar disa vite më parë nga politikani pro-rus serb Aleksandar Vulin, një ministër i kabinetit për një kohë të gjatë, i cili deri vonë drejtoi Shërbimin Informativ Serb. Kjo frazë nuk është zyrtarisht pjesë e agjendës së presidentit serb, Aleksandar Vuçiq, dhe as qeverisë, por nënvizon ndikimin që Serbia kërkon të ushtrojë nga Kosova dhe Mali i Zi deri te Republika Srpska në Bosnjë e Hercegovinë. Por mënyra se si Vuçiq zgjedh të ushtrojë lidhjet e nënkuptuara me udhëheqësit serbë dhe nacionalistët në ato vende, mund të bëjë shumë për të promovuar stabilitetin – ose antitezën e tij – në Ballkan në vitin 2024.

Një sfidë tjetër e madhe për Vuçiqin sillet rreth kërkesës së zyrtarëve të BE-së që vendi kandidat, Serbia, të harmonizojë politikën e saj të jashtme me bllokun. Deri më tani, së bashku me Turqinë, Serbia është i vetmi kandidat i BE-së që nuk ka vendosur sanksione ndaj Rusisë që nga pushtimi i plotë i Ukrainës në vitin 2022. Është e paqartë se sa larg është i gatshëm të shkojë presidenti serb për t’i vazhduar marrëdhëniet e mira me Moskën.

Por, së pari, Serbisë do t'i duhet të përballet me pasojat e zgjedhjeve të parakohshme në dhjetor, të dominuara nga Partia Progresive Serbe e Vuçiqit, por të refuzuara nga opozita. Rezultatet ndezën protesta të natës në kryeqytet dhe greva urie nga disa ligjvënës dhe opozitarë të tjerë. Parlamenti i ri është planifikuar të mbajë një seancë deri në fund të janarit 2024, dhe kufijtë në dukje janë të pakta për kontrollin e kryeqytetit, Beogradit.

Azia Qendrore: Mos e nënvlerësoni ndikimin e Rusisë

Nga Chris Rickleton- A do të kundërpërgjigjet perandoria? Viti 2023 ka qenë i hidhur për Rusinë në Azinë Qendrore, pasi ajo pa partnerët e saj tradicionalë (dhe ish-kolonitë) teksa zgjerojnë horizontet e tyre diplomatike.

Me Rusinë, të zhytur në një luftë të mundimshme në Ukrainë, Moska ka më pak se kurrë për t’i ofruar rajonit. Pesë shtetet e Azisë Qendrore kanë përfituar më së shumti nga kjo situatë, me udhëheqësit e tyre që mbajtën bisedime historike me liderët e SHBA-së dhe Gjermanisë, ndërsa presidenti francez, Emmanuel Macron lëvizi lirshëm në Kazakistan dhe Uzbekistan me investime miliarda dollarëshe. Dhe, Kina ka përforcuar pozitën e saj dominuese në rajon, derisa Turqia gjithashtu ka rritur ndikimin e saj.

Por, mos e nënvlerësoni ndikimin e Rusisë.

Një nga fitimet më të mëdha të Moskës në vendet fqinje këtë vit ishte një marrëveshje për të furnizuar Uzbekistanin me gati 3 miliardë metra kub gaz çdo vit, shifër e cila mund të rritet.

Deficitet e energjisë në Uzbekistan dhe Kazakistanin e pasur me energji, janë burimet më të dukshme afatshkurtra të levave për Moskën mbi këto vende të rëndësishme.

Viti i ardhshëm mund të sjellë më shumë për sa i përket specifikave mbi planet e të dyja qeverive për prodhimin e energjisë bërthamore, me Rusinë që plotësisht pritet të përfshihet.

Dhe, besimi i Moskës në një rajon që e sheh si të afërt, do të rritet vetëm nëse mendon se po bën përparim në fushën e betejës në Ukrainë.

Taxhikistani

Trashëgimi i pushtetit në Taxhikistan ka ndodhur për aq shumë kohë saqë njerëzi kanë ndaluar së prituri se kjo do të ndryshojë.

A nënkupton që kjo praktikë do të kthehet më 2024? Me shumë gjasë jo.

Në vitin 2016, Taxhikistani miratoi një sërë ndryshimesh kushtetuese që synonin çimentimin e familjes Rahmon në pushtet. Mes tyre ishte një person, i cili uli moshën për të kandiduar për president, nga 35 në 30 vjeç.

Ai amendament kishte një përfitues të dukshëm - djalin e presidentit veteran Emomali Rahmon, Rustam Emomali. Por, Emomali tani është 36 vjeç dhe, pavarësisht se ka zënë një post politik që e fut atë në radhë, nuk duket afër që të bëhet “numri një”. Ndoshta nuk ka pasur një kohë të mirë për ta bërë këtë.

Turkmenistani

Por, Rahmon po i shqyrton ngjarjet në Turkmenistan, ku tranzicioni i pushtetit nga babai te djali vitin e kaluar dështoi.

Në vend që të rritet në këtë rol, presidenti i ri, Serdar Berdymukhammedov, po mbetet përsëri në hijen e babait të tij të plotfuqishëm, Gurbanguly Berdymukhammedov.

Dhe kjo duket se është pikërisht ashtu si e donte Berdymukhammedovi i madh, duke i krijuar vetes një post pas pensionimit që e bën djalin e tij, dhe pjesën tjetër të qeverisë, t'i përgjigjen atij.

Por, organizimi i ri i çuditshëm i Turkmenistanit ngre një pyetje: nëse nuk jeni gati ta lini të shkojë, pse të mos e mbani edhe pak?

Kirgizi/Kazakistan

Duke shkruar në platformën X në nëntor, një ish-ekonomist i Fondit Monetar Ndërkombëtar (FMN) argumentoi se Kirgizia do të ishte "provë e përkryer" për sanksionet dytësore mbi pushtimin rus të Ukrainës. Robin Brooks e përshkroi vendin si "të vogël, jo shumë të rëndësishëm nga pikëpamja sistematike, duke lehtësuar shumë qartë devijimin e tregtisë drejt Rusisë”.

Statistikat zyrtare tregojnë se vendet në Bashkimin Ekonomik Euroaziatik që drejton Moska janë bërë "derë e pasme" rreth sanksioneve të Perëndimit që synojnë Rusinë. Eksportet në Kirgizi nga disa vende të BE-së këtë vit, për shembull, janë rritur në të paktën 1000 për qind krahasuar me vitin 2019.

Të dhënat për eksportet në Kazakistan tregojnë modele të ngjashme - me vëllime më të mëdha, por me thumba më të butë - ndërsa hetimet nga Radio Evropa e Lirë tregojnë se kompanitë në të dy vendet e Azisë Qendrore kanë përcjellë produkte "me përdorim të dyfishtë" prej të cilave përfiton makina ushtarake e Kremlinit.

Bjellorusia është i vetmi aleat rus që u sanksionua plotësisht për mbështetjen që i dha Moskës në pushtimin e Ukrainës - por a do të ndryshojë kjo më 2024?

Qeveritë e Azisë Qendrore do të argumentojnë se i kanë rezistuar presionit rus për të ofruar mbështetje politike dhe ushtarake për luftën. Ata, madje, mund të pëshpëritin se miku i tyre i madh, Kina është shumë më i dobishëm për Rusinë.

Por, qasja e Perëndimit për të synuar vetëm kompanitë e Azisë Qendrore që shpërfillin në mënyrë aktive regjimin, po dështon.

Pra, ndërsa diplomatët perëndimorë vazhdojnë t'i vlerësojnë qeveritë e rajonit për përpjekjet e tyre kundër evazionit, durimi i tyre mund të harxhohet. Dhe nëse kjo ndodh, Kirgizia mund të jetë i pari për ta zbuluar.

Afganistan: Spiralja vicioze do të përkeqësohet

Nga Malali Bashir - Me një kërcënim të vogël të brendshëm të regjimit taliban të Afganistanit dhe dështimin e komunitetit ndërkombëtar për të ndikuar në ndryshimin e politikave të regjimit islamik, kontrolli i talibanëve mbi vendin vazhdon të forcohet.

Dhe, kufizimet e vazhdueshme të këtij regjimi ndaj grave afgane - të drejtat, liria dhe roli i tyre në shoqëri - sinjalizojnë një të ardhme të zymtë për to në vitin 2024 dhe më tej.

Shumë vëzhgues thonë se vendimi i talibanëve në dhjetor për t'i lejuar vajzat të ndjekin vetëm medresetë fetare - pasi ua ndaluan shkollimin pas klasës së gjashtë - është një përpjekje e talibanëve për të radikalizuar shoqërinë afgane.

"Medresetë nuk janë një alternativë ndaj shkollimit formal, sepse ato nuk prodhojnë mjekë, avokatë, gazetarë, inxhinierë, e të tjerë. Ideja për të pasur [vetëm] medrese është... për shpëlarjen e trurit [të njerëzve] për të krijuar një shoqëri ekstremiste", thotë Shukria Barakzai, ish-ambasadore afgane në Norvegji.

Aktivistët thonë se goditja e të drejtave të grave nga talibanët do të vazhdojë të shënojë rritjen e raportuar të dhunës në familje në vend.

Që kur talibanët mbyllën Komisionin e Pavarur të të Drejtave të Njeriut të Afganistanit dhe Ministrinë e Çështjeve të Grave, gratë nuk e gjejnë veten askund dhe e kanë jashtëzakonisht të vështirë të kërkojnë drejtësi në gjykatat talibane.

Me mungesën e drejtësisë për viktimat e abuzimit, aktivistët e të drejtave të grave thonë se dhuna kundër grave do të vazhdojë pa pasoja për autorët.

Barakzai argumenton se zyrtarët talibanë tashmë e kanë normalizuar dhunën në familje dhe nuk e konsiderojnë atë si një krim.

"Sipas dekretit [taliban], ju mund t’u kundërviheni grave nëse ato nuk ju dëgjojnë [kërkesat tuaja]. Sidomos një anëtari mashkull të familjes i lejohet të përdorë të gjitha mjetet për t’i ndëshkuar gratë nëse refuzojnë të zbatojnë urdhrat e tij. Kjo në thelb është një thirrje për dhunë në familje”, tha ajo.

Spiralja vicioze për gratë vetëm sa do të përkeqësohet.

Duke qenë të provuara nga arsimimi, puna dhe jeta publike, gratë afgane thonë se ndikimi psikologjik çon në panik, depresion dhe kriza akute të shëndetit mendor.

Megjithëse nuk ka shifra zyrtare, profesionistët afganë të shëndetit mendor dhe organizatat e huaja kanë vërejtur një rritje shqetësuese të vetëvrasjeve të femrave për dy vjet, që nga ardhja e talibanëve në pushtet.

"Nëse shikojmë gratë që më parë punonin ose studionin, 90 për qind tani vuajnë nga problemet me shëndetin mendor", tha Mujeeb Khpalwak, një psikiatër në Kabul.

"After losing their jobs, they faced tremendous economic uncertainty and are very worried about their future," he added.

Heather Bar, associate director of the women's rights division at Human Rights Watch, says "it's no surprise that we're hearing reports of Afghan girls committing suicide because they've been stripped of all their rights , including going to school, university and recreational places".

Promising young Afghan women who once aspired to contribute to their communities after pursuing higher education now find themselves without any career prospects.

"I don't see any future. When I see boys continuing their education, I lose all hope and wish I wasn't born a girl," a former medical student in Kabul told Radio Free Europe's Radio Azadi.

Despite tremendous global pressure, the Taliban appear determined to maintain their strict restrictions on women and diminish their role in society. This will result in a tragic future for the women of Afghanistan with no hope in sight. (REL)

Galeria fotografike (

)

Në përputhje me standarded JTI

Balla mburret për rendin në ditën e krimit të dyfishtë në Tiranë

Read

/ 2024-01-04 12:39:45Focus

ANALYSIS/ Why did the earthquake in Japan cause only 0.1% of the victims of the one in Turkey?

Read

/ 2024-01-03 19:23:34Focus

SPAK: Ermal Mamaqi's "ME'NAM" restaurant is suspected of having laundered money for Ilir Beqaj!

Read

/ 2023-12-31 12:41:44Focus

From artificial intelligence to the price of coffee, what is expected to happen in 2024

Read

The Economist / 2023-12-30 19:26:36Focus

Why Turkey has become a paradise for mafia gangs (also for criminal groups from Albania)

Read

Elmas Topcu / 2023-12-29 20:30:28Focus

Did you travel with a drug trafficker? SPAK must clarify the purity of the prosecutor, Klodian Braho!

Read

Endrit Habilaj / 2023-12-29 13:06:48Focus

"Problematic" dependents, Duman accepts the lawsuit against Klodian Braho and the intervention of sterilization!

Read

/ 2023-12-28 14:19:43Focus

More expensive food than in Europe, the "salty" end of the year for Albanian families

Read

/ 2023-12-27 17:23:24Focus

Light in the Arbri Street tunnel, but at what cost?

Read

/ 2023-12-27 17:02:38Focus

AMA revoked its license for piracy, the Court of Tirana dismisses the claim of the TIBO company

Read

/ 2023-12-23 14:42:12Focus