OPEN LETTER/ Come to the dialogue and listen to me speak, otherwise I will cut off your scholarships, you will rot in prison. Please!

 Kliko këtu për të tjera
Voxpress:

Genc Pollo and Tritan Shehu asked for Berisha's file, they ran away when they heard the nicknames "rose" and "sqepari"

2022-10-25 18:18:52Politikë SHKRUAR NGA REDAKSIA VOX
Genc Pollo and Tritan Shehu asked for Berisha's file, they ran away when
Sali Berisha, Genc Pollo and Tritan Shehu

Between the Socialist Party and the Democratic Party led by Enkelejd Alibeajn, there is an agreement to open the files of the former State Security, through the amendment of the 1999 law on classified information, making the contents of the files of the former State Security accessible to the media and the public. The legal initiative proposed in the Assembly declassifies the files of the former Sigurimi, enabling their content to be exposed to the public. Such a legal initiative, if approved, would produce "earthquakes" in Albanian politics, but also in universities, army, police, justice, diplomacy and other sectors, where it is suspected that collaborators of the former Security State.

And Albania went through such an experience 25 years ago, although in other circumstances, with many obstacles, bureaucracy and that was quickly interrupted by politics itself. It is about the action of the Bezhani Commission, created by a special law in 1997 headed by Nazif Bezhani, for the control of the figure of officials and high-ranking persons, for their connections with the former State Security. The commission verified officials of different levels, where, based on their report with the former State Security, it proposed dismissal from office, reduction to a lower position or provided them with a clean image certificate if no documents were found about them.

In the book entitled 'Sinners', Nazif Bezhani recounts that in the spring of 1998 he faced a boom in requests from politicians in Tirana, who were looking for each other's files for links to the former State Security and the USD, the secret service the former Yugoslavia. The requests, according to Bezhan, came from the right-wing parties, to make sure that there were no spies in their domes. But, the Commission's research confirmed that a part of the collaborators 

A faction separated from the Democratic Party, led by Genc Pollo and Tritan Shehu, requested the file of Sali Berisha, expressing the belief that he was a spy of the former State Security. But Bezhan's answer was surprising for Pollo's group.

Part of Nazif Bezhan's story in the book "Sinners"

In the spring of 1998, the Commission received numerous requests from right-wing parties to check the profile of their leadership, most of whom consisted of former political victims. Initially, I rejected their demands, because they had no legal basis, but some party leaders insisted, demanding the control of the image of their leadership at all costs, because they were right-wing parties and had to ensure the purity of their members. The Commission decided to carry out verification under special conditions, but maintaining the secrecy of the actions and conclusions that would result from the control. A verbal response would only be given to party leaders, when a small number of members appeared on their lists with correct penalizing data.

Kërkesa e parë që u kontrollua ishte e një partie që kërkonte verifikim të figurës për anëtarët e kryesisë. U verifikua kërkesa e tyre, por u vendos të mos i jepej asnjë përgjigje, për shkak se, nga të shtatë anëtarët e kryesisë, tre rezultuan bashkëpunëtorë të Sigurimit të Shtetit. Dhe nga këta, dy ishin të persekutuar politikë, të rekrutuar gjatë kohës që vuanin dënimin në burgjet e monizmit.

Një parti tjetër, e quajtur e djathtë, kërkoi verifikimin e figurës vetëm për dy nga anëtarët e kryesisë, me sa duket për shkaqe personale. Kryetari i kësaj partie e kishte bërë kërkesën me shkresë zyrtare dhe e pruri personalisht në zyrën time, duke më thënë se: "Kam dyshim se këta kanë qenë spiunë të Sigurimit, prandaj të lutem me i kontrolle me shumë kujdes."

Disa ditë pas ardhjes së kryetarit, më kërkuan takim dy të interesuarit. Ata më thanë se kryetari i tyre kishte qenë agjent i UDB së dhe më lëshuan në tavolinë një libër, duke më thënë: "Lexoje vetë, ka kaluar kufirin e Shqipërisë më se 10 herë për llogari të UDB-së."

Nuk u premtova asgjë. Mendova se kisha të bëja me një problem shumë të ndërlikuar, prandaj duhej të refuzoja me çdo mënyrë kërkesat e tyre. Në fakt, kisha të gjitha mundësitë për t'i refuzuar këto kërkesa, për shkak se ato ishin pa bazë ligjore. Dhe kështu u veprua.

Por një nga ngjarjet interesante ishte shkëputja e një fraksioni nga Partia Demokratike, me pretendimet e tyre kundër udhëheqjes së partisë. Një nga pjesëtarët e këtij grupi, i konsideruar kryetar provizor, erdhi në zyrën time dhe me kërkoi me këmbëngulje kontrollin e figurës së kryesisë së Partisë Demokratike, e, në veçanti, të Sali Berishës dhe të Pjetër Arbnorit. Ai më siguroi se të dy këta kanë qenë agjentë, por jo vetëm këta. Kur unë kundërshtova për të marrë përsipër një verifikim të tillë, për shkak se nuk kishte bazë ligjore, i ashtuquajturi kryetar më kërcënoi se do t'i drejtohej për gjykim opinionit, nëpërmjet masmedias.

- Më vjen keq për mungesën e kontrollit të vetvetes. Unë ju sqarova se ligji nuk parashikon kontroll të figurës për partitë politike. Atëherë, të veproj kundër ligjit, këtë kërkoni ju?! Veç kësaj, më çudit edhe diçka tjetër, ju akuzoni z. Pjetër që ka kaluar të gjithë jetën në burg, plot 28 vjet!

-28 vjet agjent i Sigurimit të Shtetit! - u përgjigj i irrituar.

- Absurditet! - iu përgjigja unë. E pashë keq me të, por e gjeta shpejt një rrugëzgjidhje:

- Për mendimin tim, kërkesa që bëni do të kishte një motiv logjik, në rast se ju, si grup fraksionist, i drejtoni një kërkesë Komisionit me firmën e të gjithëve për kontrollin e figurës suaj, dhe krahas kësaj, të kërkoni publikisht edhe kontrollin e figurës së anëtarëve të Kryesisë së Partisë Demokratike, duke u bërë thirrje që edhe ata të ndjekin shembullin tuaj.

Ky propozim i pëlqeu shumë kryetarit të grupit, i cili u duk më i qetë dhe më zgjati dorën, duke më thënë: -Keni të drejtë, kjo është rruga më e arsyeshme, Do të vij shpejt.

Nuk kaluan as dy orë, kur kryetari i grupit kthehet me një listë në dorë, të firmosur nga shokët e tij. Unë po zbrisja shkallët e Ministrisë, për të shkuar në SHISH. Dhe, pikërisht në rrugë, më dorëzon letrën me firmat e 11 anëtarëve të grupit. E futa atë në xhep dhe u nisa, duke marrë me vete edhe një ndjenjë dyshimi për ta, që më bëri kurioz dhe më detyroi të bëj verifikimin në më pak se dy orë. Nga të 11 fraksionistët, dy prej tyre dilnin me njolla serioze. Më bëri përshtypje, veçanërisht, njëri prej tyre, që shoqëronte kryetarin, i cili mu duk më llafazan dhe më këmbëngulës për kontrollin e figurës së Kryesisë së Partisë Demokratike. Ai më tha se, “jo vetëm unë, por e gjithë familja jonë ka qenë e persekutuar nga regjimi i Enverit, ndërsa tani kërkojmë të na udhëheqin këlyshët e tij. Jo Zotëri, ne nuk mund ta lejojmë këtë!”. Dhe pikërisht, ky “trim” kishte një dosje shumë të madhe. Unë shënova në bllok pseudonimet e tyre: “trëndafili” dhe “sqepari” dhe vendosa të mos merresha me ta.

Që të nesërmen, pa e zgjatur shumë, më erdhi në zyrë i gjithë grupi. Pasi dëgjova presionet e tyre, me mllef kundër udhëheqjes së Partisë Demokratike, u përgjigja vendosmërisht dhe më nënkuptim.

-E kam të qartë se sa të shqetësua jeni për ruajtjen e pastërtisë së partisë suaj, për ta shpëtuar ata nga rreziku i shndërrimit në një parti me ideologji komuniste, por në këto kushte, unë e kam shumë të vështirë për t’ju ndihmuar. Në radhë të parë duhet të plotësoj detyrimet ligjore. Arkivat janë plot më kërkesa për kontrollin e figurës së funksionarëve të lartë të shtetit. Dhe, të bësh kontrollin e një personi, nuk është aq e lehtë, për shkak se në kompjuter janë shënuar vetëm pseudonimet e tyre; për shembull vetëm pseudonimi ‘trëndafili’ dhe ‘sqepari’, po hajde e gjej dosjet e tyre, për t’u njohur me veprimtarinë konkrete që kanë kryer.

Kur thashë dy pseudonimet ‘trëndafili’ dhe ‘sqepari’, ktheva sytë nga dy fraksionistët, që kishin mbajtur dy pseudonimet, të cilët m’u dukën të vilanosur, me fytyrë të prerë dhe në heshtje varri.

Njëri nga ata kapi për krahu kryetarin e grupit, e tërhoqi paksa dhe i tha: "Hajde te dalim."

Pastaj, o kthye nga unë dhe shtoi: "Keni të drejtë, z. Kryetar, po heqim dorë edhe nga lista jonë." Dhe ikën për të mos u kthyer më.

Për ish-të persekutuarit dhe të përndjekurit politikë të regjimit monist, m’u paraqitën disa herë edhe kërkesa zyrtare. Para zgjedhjeve të kryesisë së Shoqatës së Tiranës, më vjen në zyrë personalisht kryetari i kësaj dege, me një shkresë zyrtare, për verifikimin e figurës së disa personave që do të kandidonin. Por ai arsyetoi mungesën e shkaqeve ligjore dhe pranoi ta marrë me vete përsëri kërkesën. Fill pas kësaj vizite, më erdhi një shkresë zyrtare, me firmën e z. Kurt Kola, kryetar i Shoqatës së të Persekutuarve dhe të Përndjekurve Politikë të Shqipërisë, në të cilën kërkohej verifikimi i një numri të madh ish-të persekutuarish e të përndjekurish politikë, për shkak të zgjedhjeve që do të bëheshin së shpejti në atë Shoqatë.

Lexova vetëm shkresën e firmosur personalisht prej tij dhe u ktheva nga kompjuteri për t'i bërë një përgjigje, ndoshta jo aq etike. Në fakt, kishte karakterin e një qortimi shoqëror, për të mos u rënë në qafë ish-të persekutuarve dhe të përndjekurve politikë të regjimit monist; për të mos i persekutuar më tej ata. Për këta njerëz duhej marrë në konsideratë jo vetëm baza ligjore, por edhe shkaqe të tjera të forta, që burojnë nga arsyetimi logjik dhe njerëzor në gjykimin e dramës së tyre.

Do të mjaftonte një pyetje e thjeshtë, për të nxjerrë një konkluzion të tillë: si është e mundur, vallë, që njerëz të tillë, të deklaruar armiq të Partisë e të Shtetit dhe të persekutuar në mënyrë barbare, të transformojnë kaq shpejt ndërgjegjen e tyre?! Nuk do shumë mend për të kuptuar se ai bashkëpunim është arritur në një labirint të tmerrshëm, që kishte si vijedalje vetëm një derë, atë të bashkëpunimit ose të vdekjes. Për ta bërë publikisht të qartë këtë rrugë, jo pa qëllim, botova pjesë mahnitëse nga "Testamenti jem" -i të burgosurit politik Bedri Spahiu, që është një dëshmi e saktë, një dëshmi e plotë, një pasqyrë e gjallë e dhunës makabre, që kishte vetëm një qëllim: zhdukjen e jetëve të njerëzve të pafajshëm.

Ai flet për "qelitë e zeza", për njerëzit-shtazë, që gjenin qetësinë e shpirtit të tyre të egër vetëm me torturat e tmerrshme që u bënin njerëzve të pafajshëm. Ai ka gërmuar dhe ka zbuluar të vërtetën makabre për mekanizmat e inkuizicionit, që përgatiste apo zhdukte çdo provë që i duhej sundimtarit, që fabrikonte çdo dëshmi të rreme me mjetet më mizore, për të siguruar bazën e proceseve parafabrikat.

Dhe, pikërisht, duke patur parasysh këto forma dhe metoda çnjerëzore, të përdorura nga organet e Sigurimit të Shtetit. del pyetja tjetër: a duhet të penalizohen akoma këta të persekutuar të inkuizicionit, për shkak të një deklarate për bashkëpunim, që kanë lëshuar për t'i shpëtuar dhunës?! Përgjigjja është ligjore dhe logjike: pesha e fajësisë së tyre nuk duhet të kërkohet në dëshmitë e lëshuara nëpër qeli, por në veprën e secilit.

Gjatë kontrollit të listave të dërguara në arkivin e SHISH-it, ka rastisur që të ndeshemi edhe me të persekutuar që kanë preferuar vullnetarisht t'u shërbejnë organeve të Sigurimit të Shtetit. Një ditë më doli në kompjuter, fare rastësisht, një personalitet i lartë politik, që i pëlqen shumë të mbahet e të duket, të flasë nëpër mitingje, herë para e herë pas të të japë shpesh edhe deklarata apo intervista në masmedia, etj.

Kurioziteti më shtyu t'i shikoja edhe dosjen. Më tërhoqi fotografia e tij shumë simpatike, sigurisht dalë rreth 20 vjet më parë, kur ishte djalë i ri. Pashë edhe raportet që kishte bërë, për shokët, me pseudonimin "Pashtrik", një emër që e dëgjoja për herë të parë, ndonëse është emërtim i rëndësishëm gjeografik. Pashë deklaratën e tij për bashkëpunim me organet e Sigurimit të Shtetit, të shkruar bukur, bile në qeli.

U mërzita aq shumë, sa e lashë arkivin dhe u ktheva në zyrë, me një ndjenjë të thellë neverie. Përshtypje të tjera kisha për të, ndërsa gjithçka u përmbys menjëherë, duke më krijuar një ndjenjë përçmuese e të urryer për figurën e tij; më doli përpara pikërisht agjenti me kokë miu, që duhej futur ne kategorinë e kafshëve. Por një ditë më del në rrugë, ballë për ballë, dhe më hidhet në qafë me entuziazëm, si të ishte shumë i malluar për mua. Filloi te më lëpihej e të më servilosej, të më tregonte se kishte lexuar dy librat e mi të fundit dhe i kishte pëlqyer shumë etj., etj. Pastaj me pyeti në mënyrë konfidenciale:

-Po ç'kemi ndonjë gjë tjetër? Si po ia çon? Si po ia çoj?! Në punë. Në shtëpi. Dëgjoj edhe televizorin. Mbrëmë dëgjova se nga Maqedonia kishin ardhur ca ujq në "Pashtrik".

Ai e nuhati menjëherë ironinë dhe, sapo dëgjoi të përmendej pseudonimi i tij, "Pashtrik", i ndryshoi fytyra dhe gjuha i zbriti në gurmaz. Më zgjati dorën në heshtje, që m'u duk si dora e ftohtë e një kadavre, dhe iku kokulur e pa bërë zë.

Pas disa ditësh më doli edhe një herë tjetër përpara, ballë për ballë, në afërsi të Klubit të Lidhjes së Shkrimtarëve. Ai u trondit aq shumë, sa s'dinte ç'të bënte. Dhe, për t'i shpëtuar takimit, nxitoi të futej në banjën publike. E gjeti shumë shpejt derën; era nuhati erën! Siç shihet, mëkatarë të tillë atje e gjejnë shpëtimin, pranë lëndës me të cilën është gatuar ndërgjegjja e tyre.

But there are also those, former collaborators of the State Security who have voluntarily agreed to serve the criminal activity of this institution and have penetrated, like a snake, into high state functions, in the democratic system, proudly presenting the laura of the politically persecuted. I applied the legal provisions against them without hesitation./Albania


Në përputhje me standarded JTI

Video

SHIKO KANALIN NE YOUTUBE
×