By Christopher Chivvis – The Guardian
Over the past week, the foundations of US-European relations have shifted dramatically. In a series of highly controversial interventions, the Donald Trump administration has introduced a new US approach to Europe. It revolves around negotiating a swift end to the war between Ukraine and Russia, giving Europe primary responsibility for its own defense, and forging a new transatlantic alliance with right-wing populist forces. After 25 years of working in transatlantic relations, I am aware of the tendency for moments of crisis like this, when there has been a lull, but relations have then returned to historical norms. But this time is different.
At the Munich Security Conference, Trump officials dropped a series of rhetorical bombs on their European counterparts. As the electricity crackled through the cramped rooms of Munich’s Bayerischer Hof hotel over the weekend, the historic moves were clear. Would Europe, after years of talks, come together and defend itself, or would it simply be a pawn in the great game of the US and Russia? Would Ukraine avoid being invaded by the Russian military and emerge with its sovereignty intact? For the rest of the world, what would it mean for the West to truly break, Russia to be rehabilitated, and the war in Ukraine to end?
It all began last Wednesday when the US president announced that he and Vladimir Putin had made a plan to negotiate an end to the war. Europe and Ukraine were terrified to the core that the future of their security would be decided without them.
Meanwhile, Pete Hegseth, the US secretary of defence, told NATO headquarters in Brussels that Europe would have to provide for Ukraine’s defence after the war ends with limited support from the United States. The Europeans fear they are woefully unprepared for the task. In a reversal of official US policy, Hegseth added that Ukraine would not join NATO. Ironically, it was Republican George W. Bush who had first insisted on this in 2008, over the objections of his German and French counterparts, who felt that doing so would provoke Russia.
When US Vice President JD Vance took the stage in Munich, the crowd at the Bayerischer Hof waited with bated breath. What exactly was Trump's plan for Ukraine? What they got instead was what will go down as one of the most controversial speeches an American political leader has ever given in Europe.
Me pak fjalë për të ardhmen e Ukrainës, Vance ia nisi me akuza duke pretenduar se Europa po shtypte fjalën e lirë dhe po minonte demokracinë duke frenuar lëvizjet nacionaliste të djathta si “Alternativa për Gjermaninë”. Kjo ra si plumb i shkrirë. Ky ishte një vizion i demokracisë në kundërshtim të fortë me audiencën e tij.
Vance synonte qartazi të shokonte dëgjuesit. Është e paqartë nëse ai synonte të ofendonte dikë, por në fund i bëri të dyja.
Më pas, udhëheqësit europianë rishkruan me nxitim vërejtjet e tyre për të sulmuar Vance dhe për të bërë thirrje për unitet europian përballë tradhtisë amerikane. Disa ishin më realistë se të tjerët për atë që mund të arrinin.
Në anën realiste ishte presidenti i Finlandës, Alexander Stubb, i cili foli publikisht në shumë forume për nevojën për ta kthyer një moment të mundshëm të Jaltës, në të cilin Rusia dhe SHBA-ja rikrijojnë sigurinë europiane pa kontributin e Europës.
Të tjerë, megjithatë, ende në gjendje shoku, vazhduan t’i bëjnë thirrje Europës që të zmbrapset përballë SHBA-së, të ndjekë rrugën e saj dhe të fitojë vetë luftën për Ukrainën. Pika si këto funksionuan mirë 3 vjet më parë, por natyra e tyre joreale sot rrezikon të minojë aftësinë e Europës për t’u bashkuar dhe për të siguruar mbrojtjen e interesave të saj jetike.
Ndërkohë, dy gjigantët e Azisë – Kina dhe India – e panë me optimizëm këtë ribërje të Perëndimit. Ministri i Jashtëm i Kinës, Wang Yi, pati një ton të qetë, pothuajse dashamirës në fjalët e tij teksa vëzhgonte hendeqet që ishin shfaqur. Kina, në fund të fundit, vetë ka kërkuar prej kohësh të provokojë ndarje të tilla. Ministri i Jashtëm i Indisë, S. Jaishankar, ishte ndoshta më i kujdesshëm, por ende optimist. Për këto vende, krisja e Perëndimit është vetëm një shenjë tjetër se pjesa tjetër e këtij shekulli do të jetë e tyre.
Sekretari amerikan i shtetit, Marco Rubio, që atëherë është takuar në Arabinë Saudite me homologun e tij rus, Sergei Lavrov, për të përgatitur rrugën për takimin e ardhshëm të Putinit dhe Trump mbi të ardhmen e Ukrainës… dhe më pas edhe të Europës. Presidenti francez, Emmanuel Macron, ka mbledhur krerët e shteteve evropiane me shpresën për të krijuar konsensusin që u nevojitet për të mbrojtur botën e tyre në këtë moment krize. Kjo do të jetë shumë e vështirë.
Vitet si vëzhgues dhe pjesëmarrës në krijimin e marrëdhënieve të Europës me SHBA-në më lënë natyrshëm të kujdesshëm për të gjykuar ndonjëherë një krizë të vetme për të shënuar një ndryshim përfundimtar. Tiparet strukturore të marrëdhënieve transatlantike janë të thella dhe shpesh na drejtojnë nga krizat drejt vijës mesatare – qoftë mbi Irakun, Libinë apo Iranin. Sfidat për të negociuar një fund të kësaj lufte janë për më tepër të mëdha dhe historia mund të ndahet në më shumë se një drejtime teksa procesi shpaloset.
The United States is not breaking away from Europe, but this past week should be seen as the opening of a major US effort to renegotiate the terms of its relationship with Europe. How far the Trump administration will go is unknown, but this fundamental relationship of American citizenship, which was born at the moment of the US’s rise to global superpower status, will change fundamentally. With it, the future of modern democracy, born of Europe itself and sustained by the transatlantic bond for decades, is at stake. A new world order is emerging.