
Protestat kundër kostos së lartë të jetesës, çmimeve të karburantit, faturave të energjisë dhe pagave të ulëta në Itali janë shoqëruar me episode të dhunshme në Milano dhe Torino. Ajo që nisi si një mobilizim qytetar për kërkesa ekonomike dhe sociale, në disa momente u shndërrua në përplasje me Policinë, vandalizëm dhe dëmtim të pronës publike e private.
Në trazira u përfshinë grupe të rinjsh, mes tyre edhe të mitur, të mobilizuar përmes mediave sociale dhe të frymëzuar nga pamjet e protestave në Francë dhe vende të tjera të Evropës.
Pakënaqësia për rritjen e kostos së jetesës po shfaqet në forma të ndryshme në qytetet italiane. Çmimet e larta të karburantit, faturat e papërballueshme, pagat e ulëta, qiratë në rritje dhe vështirësitë për të përballuar shpenzimet e përditshme kanë nxitur qytetarë të dalin në rrugë, duke kërkuar ndryshime ekonomike dhe më shumë vëmendje nga institucionet.
Megjithatë, në Milano dhe Torino, protestat kanë marrë edhe një tjetër drejtim. Krahas qytetarëve që u bashkuan për të shprehur pakënaqësitë e tyre, në rrugë u shfaqën grupe të rinjsh që, sipas raportimeve, e zhvendosën vëmendjen nga kërkesat fillestare, drejt përplasjeve me Policinë dhe akteve të vandalizmit.
Një element që bie në sy është roli i mediave sociale, veçanërisht TikTok dhe komunikimeve përmes ËhatsApp-it, në mobilizimin e të rinjve dhe përhapjen e pamjeve të trazirave që po zhvillohen në qytete të ndryshme evropiane.
Milano, protesta për koston e jetesës përfundon në kaos
Iniciativa ishte organizuar edhe gjatë javëve të mëparshme në disa qytete të Lombardisë, por pa pjesëmarrje të konsiderueshme. Në Milano, megjithatë, situata mori një tjetër rrjedhë.
Fillimisht, në shesh u mblodhën disa qindra protestues, mes tyre shumë të rinj dhe të mitur, disa prej të cilëve nuk kishin marrë pjesë më parë në demonstrata. Pjesëmarrësit nuk ishin të lidhur domosdoshmërish me lëvizjet tradicionale politike të së majtës apo të së djathtës, ndërsa kërkesat ekonomike përbënin pikën e përbashkët të mobilizimit.
Situata ndryshoi kur nisën përplasjet e para me Policinë. Sipas raportimeve, në zonë mbërritën edhe grupe të tjera të rinjsh nga provinca të ndryshme të Lombardisë, të mobilizuar përmes mediave sociale.
Të rinj me fytyra të mbuluara nisën të përmbysnin tavolina, karrige dhe kosha mbeturinash, ndërsa përdorën gardhe kantieresh dhe gurë kalldrëmi për të sulmuar forcat e rendit. Në rrugë u hodhën edhe bomba tymuese dhe fishekzjarrë, duke e kthyer demonstratën në një përballje të dhunshme.
Pamjet dhe dinamika e ngjarjeve ngjanin me trazirat e zhvilluara ditët e fundit në Francë. Mungesa e një drejtimi të qartë të protestës dhe përfshirja e grupeve të ndryshme e bënë më të vështirë kontrollin e situatës.

Një pjesë e të rinjve filmonin veten dhe përplasjet me policinë, duke i publikuar pamjet në rrjetet sociale. Kështu, dhuna u shndërrua jo vetëm në një përballje në rrugë, por edhe në përmbajtje që qarkullonte në platformat digjitale.
Në protestë u panë flamuj italianë, por edhe flamuj të vendeve të tjera, përfshirë flamurin shqiptar. Sipas raportimit, disa prej pjesëmarrësve vinin nga zona të ndryshme të Lombardisë, përfshirë Varezen dhe periferitë e Milanos.
Në fillim të demonstratës ishin të pranishëm edhe studentë të lidhur me grupe studentore, por këta u larguan dhe u distancuan nga zhvillimet e dhunshme, pasi protesta, sipas përshkrimit, kishte dalë jashtë objektivit fillestar politik dhe social.

Të rinjtë, kapuçët dhe modeli i protestave franceze
Një nga elementet më të dukshme në Milano ishte prania e të rinjve me kapuçë, mbulesa fytyre, tuta sportive dhe atlete, të cilët u përfshinë në përplasjet me Policinë.
Disa prej tyre identifikohen me termin italian “maranza”, një etiketim i përdorur në diskursin publik për grupe të rinjsh të lidhur me një stil të caktuar urban dhe, në disa raste, me sjellje problematike. Megjithatë, ky term nuk përbën në vetvete provë për përfshirje në veprimtari kriminale.
Sipas raportimeve, një pjesë e të rinjve ishin mbledhur përmes TikTok-ut dhe platformave të tjera, ku qarkullonin pamje të protestave dhe përplasjeve në qytete evropiane. Këto pamje duket se kanë shërbyer si model për disa prej pjesëmarrësve.

Torino, dy protesta me të njëjtin sfond, por me zhvillime të ndryshme
Edhe në Torino, protestat u zhvilluan në dy forma të ndryshme: një demonstratë e organizuar dhe e autorizuar, me kërkesa ekonomike, dhe një mobilizim spontan që përfundoi në përplasje dhe akte vandalizmi.
Protesta e parë u organizua përmes rrjeteve sociale dhe bisedave në ËhatsApp, me pjesëmarrës që kundërshtonin rritjen e faturave të energjisë dhe shërbimeve, çmimet e larta, pagat e ulëta dhe qiratë gjithnjë e më të shtrenjta.
Mesazhi i tyre ishte i qartë: kostoja e jetesës po e bën gjithnjë e më të vështirë përballimin e shpenzimeve bazë, ndërsa të ardhurat nuk po ecin në të njëjtin ritëm me çmimet.
Por, kur protesta e parë po përfundonte dhe organizatorët u kërkonin pjesëmarrësve të shpërndaheshin, nisi një lëvizje tjetër, spontane dhe pa një organizim të qartë publik.
Grupe të rinjsh, të cilët sipas raportimeve ishin frymëzuar nga pamjet e protestave në Francë, u drejtuan drejt stacionit kryesor të qytetit, Porta Nuova. Në këtë grup, sipas informacioneve të paraqitura në raportim, kishte aktivistë nga mjedise të ndryshme, të rinj nga periferitë dhe pjesëtarë të kolektiveve studentore.
Ndër personat e përmendur në raportime janë edhe anëtarë të lëvizjes Askatasuna, e njohur në Torino për aktivitetin e saj politik dhe lidhjet me mjediset autonome. Megjithatë, përfshirja dhe përgjegjësia individuale për secilin akt kërkojnë verifikim nga autoritetet.

Sulme ndaj librarisë, dëme në biznese dhe përplasje me Policinë
Gjatë trazirave në Torino, një grup prej rreth dhjetë personash, me fytyrat e mbuluara, hyri në librarinë Feltrinelli, ku hodhi libra dhe rrëzoi rafte ekspozimi.
Policia ndërhyri për të shpërndarë grupet, ndërsa disa prej pjesëmarrësve u larguan me vrap, duke lënë pas kosha mbeturinash të përmbysur dhe tabela të dëmtuara.
Më pas, grupet u mblodhën në zonën e Piazza Castello, ku tensionet u rritën. Fillimisht u dëgjuan thirrje dhe brohoritje, ndërsa në turmë u shfaqën edhe pankarta kundër kostos së lartë të jetesës.
Një prej mesazheve të shfaqura në protestë ishte: “Mjaft me koston e lartë të jetesës, duam dinjitet. Nxirrni paratë”.
Por situata u përshkallëzua kur protestues të maskuar nisën të hidhnin shishe dhe fishekzjarrë në drejtim të Policisë. Më pas, sipas përshkrimeve, u hodhën gurë dhe sende të tjera, ndërsa forcat e rendit përdorën gaz lotsjellës dhe ujë me presion për të shpërndarë turmën.
Përplasjet u shtrinë edhe drejt Piazza Vittorio, ku u raportuan dëmtime të ambienteve të jashtme të bizneseve, tavolinave dhe automjeteve. Disa makina përfunduan me pasqyra të thyera, ndërsa pronarët e bizneseve u përpoqën të mbronin pajisjet dhe objektet e tyre.
Ndërhyrja e Policisë shkaktoi lëvizje të çrregullta të turmës. Disa qytetarë u strehuan në dyqane për t’i shpëtuar gazit lotsjellës dhe përplasjeve, ndërsa disa biznese ulën qepenat për arsye sigurie.
Arrestime dhe sekuestrime, mes të ndaluarve edhe të mitur
Sipas raportimit për ngjarjet në Torino, disa të rinj u arrestuan ose u shoqëruan në polici për identifikim pas trazirave. Mes tyre kishte edhe të mitur, ndërsa autoritetet sekuestruan sende që dyshohet se ishin përdorur ose mund të përdoreshin gjatë akteve të dhunshme.
Në raportime përmenden fishekzjarrë të improvizuara, gurë kalldrëmi dhe çekiçë që mund të përdoren për të thyer xhama. Gjithashtu, pretendohet se disa personave u janë gjetur pajisje të përshkruara si kokteje molotov.

Reagojnë drejtuesit vendorë: Dhuna dhe vandalizmi janë të papranueshëm
Pas trazirave, kryetari i Bashkisë së Torinos, Stefano Lo Russo, i cilësoi zhvillimet si akte dhune, vandalizmi dhe dëme të papranueshme.
Edhe presidenti i Rajonit të Piemontes, Alberto Cirio, dënoi ngjarjet, duke i përshkruar si akte të patolerueshme që duhet të dënohen pa mëdyshje.
Reagimet e drejtuesve vendorë u përqendruan te nevoja për të ndarë të drejtën për të protestuar nga aktet e dhunës dhe shkatërrimit të pronës.