ËNDRRA / Kryeministri jep dorëheqjen dhe zgjohet poshtë urës pariziene!

 Kliko këtu për të tjera
Voxpress:

A e dëgjoni këngën e studentëve?

17 October 2026, 13:21Kosova&Bota SHKRUAR NGA REDAKSIA VOX

A e dëgjoni këngën e studentëve?

Shumëkush do ta lidhë këtë shprehje me muzikalin klasik “Të Mjerët” (Les Misérables), që zhvillohet në kohën e Revolucionit Francez. Por sot, ajo përmbledh gjendjen shpirtërore të miliona nxënësve dhe studentëve në Francë: të zhgënjyer, të revoltuar dhe të zemëruar.

Prej disa javësh, nxënësit po braktisin klasat dhe po dalin në rrugë. Ajo që nisi muajin e kaluar si pakënaqësi për mungesën e mësuesve, ndërtesat e amortizuara dhe një sistem pranimi në universitete që të rinjtë e konsiderojnë të padrejtë, është përhapur me shpejtësi. Protestat tashmë kanë përfshirë afro një të tretën e shkollave të mesme në vend, ndërsa përplasjet me policinë kanë shkaktuar edhe incidente të rënda.

Të hënën, një 15-vjeçar humbi njërën dorë, dyshohet pasi një granatë policore shpërtheu në qytetin e Lens. Një tjetër adoleshent raportohet se humbi shikimin në njërin sy pasi u godit nga plumbat prej gome të policisë në qytetin e Tours. Ndërkohë, policia ka arrestuar më shumë se 6.500 persona, shumica prej tyre të mitur, pas bllokimit të qindra shkollave, djegies së koshave të mbeturinave dhe ndërtesave, si dhe hedhjes së sendeve të forta drejt forcave të rendit.

Protestat janë shndërruar gjithashtu në një përballje politike. Shërbimet franceze të inteligjencës dhe qeveria e presidentit Emmanuel Macron akuzojnë partinë e së majtës radikale “Franca e Papërkulur” (LFI), të drejtuar nga Jean-Luc Mélenchon, se po ndihmon në organizimin e demonstratave. Mélenchon i ka mohuar këto akuza dhe u ka bërë thirrje protestuesve të ruajnë paqen, megjithëse përfaqësues të partisë së tij kanë marrë pjesë në protesta dhe i kanë përhapur ato edhe në rrjetet sociale.

Me organizatat studentore, mësuesit dhe sindikatat që mbështesin një ditë protestash në shkallë kombëtare, të planifikuar për të martën, përplasjet po thellojnë ndarjet politike në Francë, vetëm pak muaj përpara zgjedhjeve presidenciale të vitit 2027.

Por pyetja kryesore shkon përtej kufijve francezë: a mund të përhapet kjo revoltë e të rinjve në të gjithë Evropën?

Çfarë po i nxit protestat?
Franca ka një histori të gjatë protestash studentore. Në vitin 1968, demonstratat e studentëve u shndërruan në greva ku u përfshinë miliona punëtorë, duke e çuar qeverinë e Charles de Gaulle pranë rrëzimit.

Sot, nxënësit dhe studentët ankohen për neglizhencën ndaj sistemit arsimor: klasa të mbipopulluara, mungesë mësuesish dhe godina shkollore të amortizuara. Në disa shkolla, sipas nxënësve, mungojnë edhe bankat, karriget, uji i pijshëm dhe sistemet e ajrit të kondicionuar.

Të rinjtë argumentojnë se këto kushte rëndojnë veçanërisht mbi shkollat në zonat periferike dhe komunitetet me të ardhura më të ulëta. Sipas tyre, pabarazitë në arsim u mohojnë mundësitë për të marrë një formim cilësor, për t'u pranuar në universitet dhe për të përparuar në shoqërinë franceze.

Pakënaqësitë janë shtuar edhe ndaj platformës shtetërore Parcoursup, përmes së cilës realizohet pranimi në universitete. Prej kohësh, studentët kritikojnë mungesën e transparencës së sistemit dhe pretendojnë se algoritmi favorizon kandidatët që vijnë nga shkolla më të privilegjuara, në dëm të atyre me më pak mundësi ekonomike.

Franca po përballet gjithashtu me përjashtimin e një pjese të të rinjve nga tregu i punës dhe sistemi arsimor. Sipas të dhënave të vitit 2025, 18% e francezëve të moshës 18–24 vjeç nuk ishin as në punë, as në arsim apo formim profesional, kundrejt një mesatareje prej 13% në vendet e OECD-së.

Në intervistat për mediat franceze, studentët shprehin shqetësime për ndryshimet klimatike, rrezikun që inteligjenca artificiale të eliminojë vende pune, pasigurinë ekonomike dhe mundësinë e ardhjes në pushtet të së djathtës ekstreme.

Në të njëjtën kohë, shteti francez po përballet me vështirësi në financimin e shërbimeve publike, një situatë e rënduar nga kostot e larta të huamarrjes.

Pasojat politike për Francën
Me zgjedhjet presidenciale të planifikuara për vitin e ardhshëm, kandidatët synojnë të fitojnë mbështetjen e grupeve të ndryshme të votuesve, përfshirë të rinjtë.

Për vite me radhë, politikania e së djathtës ekstreme Marine Le Pen ka gëzuar mbështetje të konsiderueshme mes votuesve të rinj. Tashmë, e majta po përpiqet të fitojë më shumë terren në këtë grupmoshë.

Sondazhet e cituara nga mediat tregojnë se Mélenchon gëzon mbështetjen e 40% të të rinjve të moshës 18–24 vjeç, veçanërisht në zonat periferike urbane me popullsi të dendur, ku nisën edhe protestat. Një tjetër anketim i fundit e renditi atë me mbështetjen e 47% të të anketuarve nën moshën 35 vjeç, më shumë se dyfishi i 22% që mbështesnin Le Pen.

Trazirat po thellojnë gjithashtu përçarjet politike dhe po vënë nën presion kandidatët e qendrës, si Édouard Philippe, kryebashkiak i Le Havre, i cili në disa sondazhe është renditur në nivele të ngjashme me Mélenchon.

A janë protestat franceze pjesë e një revolte më të gjerë të brezit të ri?
Protestat e studentëve francezë kanë frymëzuar demonstrata të ngjashme në gjashtë qytete belge gjatë këtij muaji. Megjithatë, pakënaqësitë që po i nxisin këto lëvizje — përkeqësimi i shërbimeve publike, pasiguria ekonomike dhe zhgënjimi ndaj institucioneve politike — kanë nxitur prej kohësh protesta të nxënësve dhe studentëve në vende të ndryshme të Evropës.

Në Itali, këtë javë studentët pushtuan ambientet e liceut shkencor Cavour në Romë dhe protestuan në zona të ndryshme të kryeqytetit. Ata kërkuan më shumë fonde për arsimin në vend të shpenzimeve ushtarake dhe kundërshtuan kufizimet ndaj lirisë së shprehjes.

Në Gjermani, studentët po protestojnë kundër shërbimit të detyrueshëm ushtarak.

Ndërkohë, Unioni Evropian i Studentëve, që përfaqëson studentët universitarë në BE, regjistroi 54 aksione proteste në 22 vende gjatë periudhës nga mesi i marsit deri në mesin e majit 2026. Në dy muajt pararendës ishin regjistruar 31 aksione në 13 vende.

Këto lëvizje kanë një shqetësim të përbashkët: ndjesinë se premtimi për një të ardhme më të mirë, që u është bërë brezave të rinj evropianë, po zbehet.

Të rinjtë përballen me kosto të larta të strehimit, shërbime publike nën presion dhe perspektiva të pasigurta punësimi. Ndërkohë, qeveritë, të kufizuara nga borxhi publik, goditjet e çmimeve të energjisë dhe rritja e ngadaltë ekonomike, kanë më pak mundësi për të ndërhyrë.

Si pasojë, institucionet publike, përfshirë arsimin, po përballen me përkeqësim të kushteve, ndërsa presioni ekonomik mbi të rinjtë rritet. Rrjetet sociale e bëjnë më të lehtë përhapjen e protestave, duke u mundësuar bllokadave dhe demonstratave të frymëzojnë të rinj edhe qindra kilometra larg vendit ku nisën.

Franca, një sinjal paralajmërues për Evropën
Tradita e gjatë e protestave studentore e bën Francën një terren veçanërisht të favorshëm që pakënaqësia të shndërrohet në revoltë në rrugë.

Megjithatë, kushtet që po ushqejnë protestat nuk kufizohen vetëm në Francë. Pasiguria ekonomike, dobësimi i shërbimeve publike dhe humbja e besimit te institucionet janë shqetësime që prekin edhe vende të tjera evropiane.

Nëse qeveritë nuk arrijnë t'u japin përgjigje këtyre problemeve, gjithnjë e më shumë të rinj mund të dalin në rrugë për të kërkuar që zëri i tyre të dëgjohet./gzeromedia.com


Në përputhje me standarded JTI

Video

SHIKO KANALIN NE YOUTUBE
×