OPEN LETTER/ Come to the dialogue and listen to me speak, otherwise I will cut off your scholarships, you will rot in prison. Please!

 Kliko këtu për të tjera
Voxpress:

2026-10-23 23:49:40Kosova&Bota SHKRUAR NGA REDAKSIA VOX

Europe is angry. 

Rents are rising sharply. Energy prices are rising, fueling fuel and inflation problems. Economic growth is stalling. And borrowing costs are rising in France, Italy, Spain and Greece, meaning that money that could have been used to rebuild schools, subsidize housing or compensate farmers hit by drought must now go to pay off creditors.

The social consequences of this rising cost of living crisis are already showing, from riots and looting in France on the eve of peaceful protests to the blockage of supply chains in Italy and giant encampments in historic Spanish squares. Authorities in Paris and Rome are deploying additional security forces to prevent similar scenes in the coming days.

But solving the underlying problems that drive people to the streets seems difficult for Europe's governments with limited funds.

"No other generation has known, over the last 50 years, so many challenges," says French Green MP Pouria Amirshahi, one of the co-chairs of a newly formed parliamentary commission tasked with investigating the extent to which the government mismanaged Saturday's protest.

With temperatures plummeting and the energy crisis showing no signs of easing, a European winter of discontent looms on the horizon - as major elections, some with confident nationalist-populist parties, approach across the continent.

Continental discontent

The situation in France — where on Saturday, students who had blocked schools for weeks to pressure the government to better fund education joined hundreds of thousands of people protesting against the rising cost of living — is particularly worrisome for the overall stability of the EU, given that the country is the bloc's second-largest economy.

But it's not the only one.

“In terms of the cost of living, the situation in France is not that different from the rest of Europe,” says German economist Carsten Brzeski, ING’s global head of macro research.

The eviction of an 87-year-old pensioner from her Madrid home last month sparked demonstrations across Spain against rent protections and housing prices, which rose by 80% between 2015 and 2025, while wages rose by only 30%. Protesters in Portugal, where house prices have almost tripled since 2015, driven by tourist demand and digital nomads, followed suit.

Shqiptarët kanë protestuar paqësisht që nga maji kundër korrupsionit të përhapur gjerësisht qeveritar dhe një resorti luksoz të propozuar të lidhur me dhëndrin e Presidentit të SHBA-së Donald Trump, Jared Kushner. Por situata u bë e dhunshme javën e kaluar kur studentët dolën në skenë, duke shprehur ankesa duke përfshirë varfërinë dhe koston e jetesës, mungesën e investimeve në arsim dhe shëndetësi - dhe duke bërë thirrje që e gjithë klasa politike të japë dorëheqjen.

Mijëra studentë dhe mësues dolën në rrugë të mërkurën në Athinë dhe rreth 50 qytete të tjera greke, duke kërkuar më shumë fonde shtetërore për arsimin, ndërtesa të sigurta shkollore dhe strehim të përballueshëm. 

Studentët serbë janë gjithashtu në protesta, duke i shndërruar protestat më të mëdha që vendi ka parë ndonjëherë në tubime politike de facto përpara zgjedhjeve parlamentare të dielën.

Lëvizjet rinore kanë bërë thirrje gjithashtu për protesta në Gjermani, ku tubime në shkallë të vogël kundër shkurtimeve të fondeve arsimore janë zhvilluar tashmë në Berlin dhe Hanover.

Gjatë fundjavës, studentët marshuan në disa qytete të Italisë veriore për të protestuar kundër pagave të ulëta dhe kostos së jetesës. U panë edhe shpërthime dhune, të ngjashme me ato në Francë dhe Shqipëri, me grupe të maskuara që plaçkitën dyqane, qëlluan me gurë policinë dhe i vunë flakën sinjalistikës të rrugës. Transmetuesi publik italian RAI, duke cituar një raport të policisë, e vlerësoi numrin e protestuesve në rreth 10,000 në disa qytete.

Kryeministrja Giorgia Meloni dhe qeveria e saj reaguan duke miratuar masa të reja të rrepta sigurie, përfshirë dërgimin e 500 trupave “për të mbrojtur” Milanon.

“Demonstrimi është një e drejtë, shkatërrimi i qyteteve tona nuk është”, tha Meloni.

Marie Hyland, një studiuese në Eurofound, agjencia e BE-së për përmirësimin e kushteve të jetesës dhe punës, tha se kriza e kostos së jetesës po “minonte” kontratën sociale midis brezave, pasi të rinjtë evropianë përballen me mundësinë e mospërmbushjes së “pritjes së tyre implicite” për të qenë po aq të begatë sa prindërit e tyre.

Deputeti francez Amirshahi është ndër kritikët në rritje të qeverisë së saj që akuzojnë ministrat se i kanë lënë gjërat të dalin jashtë kontrollit duke mos u angazhuar me lëvizjen studentore që në fillim, duke vënë në dukje se ministrit francez të arsimit i janë dashur javë të tëra për t'u takuar me udhëheqësit e protestave studentore.

“Kërkesat fillestare ishin shumë të thjeshta dhe praktike. Letër higjienike në tualete; tavane që mbajnë njëri-tjetrin, mësues”, tha ajo.

Amirshahi, i cili mori pjesë në protestat e fundjavës së kaluar në zonën e tij zgjedhore në Paris, tha se “të gjitha demokracitë evropiane duhet të ndjekin me vigjilencë” atë që po ndodh në vend, ndërsa ai përballet me atë që ai e përshkroi si një përpjekje për të shtypur revoltën popullore me forcë.

“Situata në Francë është e tensionuar”, tha ai.

Kontaminimi online, shqetësim në jetën reale

Mediat sociale kanë luajtur një rol kyç në rritjen e protestave dhe debatin thellësisht të polarizuar politik rreth tyre. Sipas platformës së monitorimit social Visibrain, më shumë se 2.2 milionë cicërima në lidhje me protestat u postuan të shtunën, trefishi i numrit të mesazheve të ndara gjatë kulmit të krizës së Jelekëve të Verdhë në fund të vitit 2018.

Qeveria franceze thirri përfaqësues të platformave kryesore të martën për të diskutuar përhapjen e përmbajtjes që shihet si glorifikuese e dhunës në rrugë, pasi pamjet LIVE të plaçkitjeve dhe trazirave u shpërndanë në platforma video si TikTok.

Aktivizmi online ndihmoi gjithashtu që lëvizjet të përhapeshin përtej kufijve. Në qytetin italian të Bolonjës, protestuesit brohoritën slogane virale të dëgjuara gjatë protestave të shkollave të mesme franceze. Faqet e Instagram-it kanë marrë thirrjen e Francës për një protestë të re të shtunën, ndërsa grupet e Telegram-it i mbajnë anëtarët të informuar mbi situatën politike në të dy vendet. Në Shqipëri, disa protestues thanë se homologët e tyre në Spanjë u kishin dërguar para për furnizime si maska ​​dhe ujë të pastruar për të shmangur efektet e gazit lotsjellës.

Në valët e radios, partitë e ekstremit të djathtë në Francë, Spanjë dhe Portugali kanë lëvizur për të përfituar nga zemërimi në rrugë duke fajësuar forcat politike tradicionale të qendrës për dështimin në adresimin e nevojave të qytetarëve të zakonshëm.

Kandidatja presidenciale franceze Marine Le Pen, kandidatja kryesore në zgjedhjet e vitit 2027, po përpiqet t'i bindë votuesit se ajo dhe partia e saj e ekstremit të djathtë, Tubimi Kombëtar, janë e vetmja forcë politike që mund të rivendosë ligjin dhe rendin. Jorge Martín Frías, një eurodeputet nga partia e ekstremit të djathtë Vox e Spanjës, argumentoi se politikanët kryesorë të Evropës kishin "kryer mëkatin e krenarisë dhe kishin harruar njerëzit e thjeshtë".

Qeveria franceze dhe politikanët e krahut të djathtë e kanë akuzuar kandidatin presidencial të së majtës ekstreme Jean-Luc Mélenchon, një mbështetës i hershëm i protestave studentore, se ka nxitur trazirat në avantazhin e tij politik. Mélenchon i mohon me forcë akuzat - ashtu si edhe disa nga kundërshtarët e tij - dhe sondazhi i parë presidencial pas trazirave tregoi pak ndryshim në qëllimet e votuesve.

Sidoqoftë, situata e Italisë, ku krahu i djathtë i Melonit përballet me protesta të të rinjve në veri dhe shoferët e kamionëve dhe fermerët po bllokojnë daljet nga autostradat për shkak të çmimeve të karburantit në jug, tregon se udhëheqësit në të gjithë spektrin politik po përballen me probleme të ngjashme.

In Spain, most polls show the conservative Popular Party is on track to win enough seats to form a coalition government with the far-right Vox in the country's snap elections, which Prime Minister Pedro Sánchez called after lawmakers rejected a delayed package of shelter measures he presented in response to protests.

But Spaniards are likely to remain angry with politicians, according to Valeria Racu, a spokeswoman for the Madrid Tenants' Union, which has helped lead the protest movement.

"Whoever governs, this will not stop," she said after the November elections, arguing that demonstrators had achieved more in a few weeks of protests than Sánchez's left-wing government had in 8 years in power.

Housing activists aim to deliver this message on November 11, during the first general strike in Spain in 15 years.

"Politics is returning to where it should have always been: on the streets and among the people," Racu said.

Eyes on Germany

All eyes are now on falling temperatures and rising energy prices, which are expected to put a heavy strain on household budgets.

Phuc-Vinh Nguyen, head of the Energy Center at the Jacques Delors Institute, said social movements were expected, as mechanisms put in place by governments to protect households from rising energy prices linked to the Iran war are expiring.

No country seems immune, with Germany looking to be one of the most vulnerable countries this winter.

"Germany is among the countries to watch because its gas reserves are at historically low levels," Nguyen said.

This means that German households are likely to see their heating bills hit hard by rising prices, and tensions in the gas market are also likely to spread to electricity markets and neighboring countries, Nguyen said.

German economist Brzeski agrees.

"There is an issue that is now being raised more loudly in France, but it is very similar to the situation in other European countries," he said, pointing to a stagnant economy and affordability problems.

“The biggest difference between France and Germany is that, at the moment, Germany has deeper fiscal pockets,” Brzeski said of mitigating the impact. “But what is happening in France right now could easily happen in a few years in Germany.”

*Aitor Hernández-Morales reported from Madrid and Alice Taylor reported from Tirana. Nektaria Stamouli contributed reporting from Athens and Una Hajdari contributed reporting from Belgrade.

Politico


Në përputhje me standarded JTI

Video

SHIKO KANALIN NE YOUTUBE
×