Is China profiting from instability in the Middle East?

2024-01-10 09:31:17Kosova&Bota SHKRUAR NGA REDAKSIA VOX

Is China profiting from instability in the Middle East?

A barrage of rockets fired by Hezbollah in Lebanon at a strategic air base in northern Israel was the latest in a series of developments in the Middle East that analysts say could strengthen China's position in the region and create opportunities for new for Beijing to expand its influence.

The Jan. 6 attack adds to heightened violence, from attacks by Iran-backed Houthi rebels in Yemen on commercial shipping in the Red Sea, airstrikes by Tehran-linked groups on US bases in Iraq, a deadly bombing in Iran has claimed responsibility for the Islamic State militant group and the war in Gaza, fueling growing instability that could undermine efforts by the United States and allies to avoid a regional escalation in the Middle East.

In light of this fluid environment, observers have pointed to diplomatic and political opportunities for China, from shifting US attention away from the Indo-Pacific to being able to demonstrate its diplomatic leadership and influence in the Middle East. has grown greatly in the last decade.

The major humanitarian crisis and the high number of civilian casualties in Gaza as a result of Israeli attacks in response to the October 7 attack by Hamas, the Palestinian group declared a terrorist organization by the United States and the European Union, which killed 1,200 people, have been an opportunity for China to blame US policies in the Middle East for hostilities.

At international bodies such as the United Nations, Beijing has targeted Washington and accused it of double standards as part of what experts believe is a campaign designed not only to increase its influence in the Middle East but also in throughout the Global South.

But how much influence does Beijing really have in the Middle East, and how well positioned is China to use it to advance its goals in the region and beyond?

China's approach to crises in the Middle East

China has created a cautious policy towards the Israel-Hamas war, through which it has tried to antagonize the US, presenting itself as a state that is against foreign interference and as a neutral state in the conflict. But Beijing has not explicitly condemned Hamas and is becoming increasingly critical of Israel as the latter intensifies its campaign in Gaza.

Beijing has so far managed to translate its stance into some diplomatic gains.

Më 20 nëntor 2023, ministri i Jashtëm kinez, Wang Yi, mirëpriti ministrat arabë dhe të shteteve të tjera myslimane në Pekin në një konferencë, që ishte pjesë e një përpjekjeje diplomatike për t’i dhënë fund luftës në Gazë. Me një lëvizje të tillë, sipas ekspertëve, synonte që të përfitohej avantazhi nga boshllëqet e supozuara të politikës perëndimore.

“Kina është një mike e mirë dhe motër e shteteve arabe dhe islame”, tha Wang. “Ne gjithmonë me vendosmëri kemi ruajtur të drejtat legjitime dhe interesat e shteteve arabe dhe islamike dhe gjithmonë kemi mbështetur kauzën e drejtë të popullit palestinez”.

Në krizat e tjera në rajon, Pekini ka pasur qasje të njëjtë, duke tentuar që ta paraqesë veten si palë për paqe dhe në të njëjtën kohë ka ndjekur interesat e veta.

Ministria e Jashtme e Kinës shpejt dënoi shpërthimin e dy bombave në Iran më 3 janar, ku u vranë dhjetëra persona, por nuk ka dënuar sulmet në Irak që kishin për shënjestër bazat e SHBA-së, sulme që u kryen nga milicitë e mbështetura nga Irani. Pekini ka folur me terma të mjegullt për sulmet me raketa të kryera nga Hezbollahu në veri të Izraelit dhe për një vrasje në Bejrut – për të cilën është fajësuar Izraeli – duke bërë thirrje të vagullta për ulje të tensioneve dhe njëkohësisht duke mos përmendur me emër asnjë grup.

Por, sa i përket sulmeve të rebelëve Huthi ndaj anijeve komerciale në Detin e Zi, Kina ka pasur një qasje tjetër.

Një anije, e regjistruar në Hong Kong, u sulmua nga rebelët Huthi në dhjetor dhe Cosco, anija shtetërore kineze e transportit që transporton pothuajse 11 për qind të mallrave të tregut, pezulloi më 8 janar dërgesat për në Izrael përmes Detit të Kuq.

Disa analistë kinezë, sikurse Jiang Limeng nga Instituti i Kinës për Raporte Bashkëkohore Ndërkombëtare, institut i lidhur me Ministrinë e Sigurisë Shtetërore, kanë paralajmëruar se problemet në Detin e Kuq mund të dëmtojnë interesat kineze duke rritur çmimin e energjisë, duke ulur tregtinë globale dhe duke kontribuar në një paqëndrueshmëri më të gjerë në Lindjen e Mesme. Por, ekspertë të tjerë kinezë i kanë parë këto sulme si një mundësi.

Në një video të publikuar në fund të dhjetorit në Douyin – që është aplikacioni kinez simotër me platformën TikTok – Xiao Yunhua, profesor në Universitetin e Mbrojtjes Kombëtare të Ushtrisë Popullore Çlirimtare, argumentoi se rebelët Huthi “pa dashje i bën një favor të madh Kinës” sepse ngufatja e linjave tregtare ka të ngjarë të çojë në rritjen e përdorimit të linjave hekurudhore të ndërtuara nga Kina për tregtinë tokësore midis Kinës dhe Evropës.

“Rebelët Huthi në mënyrë indirekte kanë kontribuar për zhvendosjen e transportit nga deti në tokë, duke minuar supremacinë detare të SHBA-së dhe duke promovuar ndërkombëtare [të Pekinit] të multipolaritetit global”, tha Xiao.

Kina e ka portretizuar veten si lojtare neutrale gjeopolitike në Lindjen e Mesme dhe viteve të fundit ka fuqizuar qëndrimin e saj me lojtarët rajonalë, sikurse Irani dhe Arabia Saudite.

Energjia, veçmas nafta, kanë qenë në masë të madhe arsyeja e angazhimit të fundit të Peknit.

Kina është blerësja kryesore në botë e naftës nga Arabia Saudite – prodhueses së dytë në botë të naftës pas SHBA-së – dhe gjysma e importeve të naftës së Kinës dhe mbi një e treta e gjithë naftës që përdoret në Kinë, vjen nga Gjiri Persik, sipas Kpler, një firmë konsulence e inteligjencës.

Po ashtu, në dy vjetët e fundit, sipas Kpler, Kina ka trefishuar importet e naftës iraniane.

Kina po ashtu i kishte premtuar Iranit më 2021 se do të investohet 400 miliardë dollarë në këtë shtet, në këmbim të furnizimeve me naftë dhe karburante. Megjithatë, sanksionet perëndimore ndaj Teheranit ia kanë pamundësuar Pekinit që të përfitojë nga kjo marrëveshje.

Pekini ka qenë aktiv edhe në aspektin diplomatik.

Në qershor të vitit 2023, Kina e ngriti raportin e saj me Autoritetin Palestinez në nivel të “partneritetit strategjik” – rangu i dytë më i lartë i ndërveprimeve diplomatike – dhe udhëheqësi kinez, Xi Jinping, ofroi një propozim me tri pika për rrugën drejt një zgjidhjeje me dy shtete, me synim për të arritur “një zgjidhje të drejtë dhe të qëndrueshme për çështjen e Palestinës”.

Në mars të vitit 2023, Pekini ndërmjetësoi një marrëveshje për t’i ndihmuar Iranit dhe Arabisë Saudite që të rivendosnin raportet, marrëveshje që ndihmoi të përforcohej pozicioni i Kinës si paqebërëse në rajon.

Analistët thanë se kjo rriti pritshmëritë që Kina të luajë një rol më të madh diplomatik pas shpërthimit të luftës në Gazë, por Pekini deri më tani nuk i ka përmbushur këto pritshmëri.

Fan Hongda, profesor i studimeve të Lindjes së Mesme në Universitetin e Shangait për Studime Ndërkombëtare, shkroi në nëntor se Pekini mund të përballet me një sërë problemesh nëse lufta Izrael-Hamas vazhdon dhe paqëndrueshmëria përhapet edhe në shtetet tjera.

“Me Pekinin që veçse po i kushton vëmendje të madhe çështjes palestineze, shtetet e tjera – dhe veçmas në Lindjen e Mesme – po e vënë në dyshim aftësinë e Kinës që t’i përgjigjet luftës Gaza-Izrael”, shkroi ai. “Qartazi, kjo është një sfidë edhe për Kinën”.

Ky paralajmërim veçse është bërë realitet. Përpjekjet e Kinës për të ndërmjetësuar janë zvogëluar pasi Pekini mbajti konferencën në nëntor dhe i dërguari i Kinës për Lindjen e Mesme, Zhai Jun, nuk ka pasur aktivitete publike që kur realizoi vizitën e tij të vetme në rajon në muajin tetor.

Lufta në Gazë po ashtu ka dëmtuar raportet e Pekinit me Izraelin, i cili më herët po bëhej një partner gjithnjë e më i ngushtë i Pekinit në Lindjen e Mesme dhe shtet ku kompanitë kineze investuan shumë në teknologjinë e avancuar dhe në portet e tij strategjike.

Mundësi afatshkurtër vs. rrezik afatgjatë

Fan also warned that growing instability is against China's interests, as it would shift the focus away from the region on trade and economic investment and focus on security.

"If the situation in the Middle East continues to deteriorate, leaders in the Middle East will inevitably focus more on national security, which is not at the core of China-Middle East cooperation," he wrote.

While China has shown it can respond to opportunities, Fan warned that a prolonged conflict could show Beijing's limits in the long term.

While Wang has talked with US Secretary of State Antony Blinkne about stabilizing the region, the US has emerged as the only actor with sufficient diplomatic clout to engage across the Middle East.

Blinken undertook a regional tour that included stops in Jordan, Qatar, the United Arab Emirates, Saudi Arabia, Israel, the West Bank, Egypt, Turkey and Greece. Meanwhile, there are still questions about whether Beijing has the will or ability to pressure Tehran, or its partners, to reduce tensions.

"China can do little to persuade Iran to restrain Lebanese Hezbollah from attacking Israel in the north, or to stop Iraqi Shiite militias from harassing US troops and diplomats," wrote Ahmed Aboudouh, a fellow at the Atlantic Council.

"Even if they could do this, the Chinese would not jeopardize their relations with strategic partners to serve Washington a victory ," he added.

The situation could backfire on China if instability continues to spread, wrote Niu Xinchun, director of Middle East studies at the China Institute of Contemporary International Affairs, an institute run by China's Ministry of State Security and headquartered in in Beijing.

"If the Middle East really descends into full-scale turmoil, China, as the region's largest trading partner and largest buyer of Middle Eastern oil, will become the biggest victim," he wrote.

Niu added that China remains the only permanent member of the UN Security Council that does not have military bases or troops stationed in the Middle East and that it will have less leverage to use if talks turn to issues of national security.

"China's influence on the outbreak of crises in the region and their scale is limited," he wrote. / REL


Video