
The decision to move the commercial port from Durrës to the Porto Romano area will cost 390 million euros (without VAT), where almost half of the financing will be provided by the government and the rest by the private sector.
But while the government and the opposition are 'busy' with the way of financing the project, experts in the field share an even more serious concern. Port engineer Tomorr Spahiu lists a number of reasons why moving the commercial port to Porto Romano will be mission impossible.
"The new port of Durrës in Porto Romano is exactly at the financing negotiation stage and you can rest assured that we will not grant it with a concession, it will be built by the Port Authority of Durres." - declared on November 16, 2022, the Minister of Infrastructure and Energy, Belinda Balluku, during a presentation at the Commission for Production Activities, Trade and the Environment.
A week after this statement, Balluku emphasized that the new port would be built with the revenues of the Port Authority of Durrës and a support from the state budget.
"The new port will be built with the capacities of the Port Authority of Durrës, because it has the duty to develop it also with the support of the state budget, because it is the duty of this state to modernize the maritime infrastructure," said the minister during the discussions. in the Assembly for the agreement on the new port of Durrës.
But it seems that Balluku had made the calculations wrong. The construction of the new commercial port in Porto Romano requires 390 million euros (without VAT), of which 46% will be covered by the government and 54% by the private company. The method of financing was made clear during the presentation of the project by the Dutch studio "Royal Haskoning DHV".
"Erik had a 'dirty word' in the presentation, PPP, so in this case too we will develop a process in Public Private Partnership." - Prime Minister Edi Rama joked about the way of financing the commercial port on December 12.
Under these conditions, even Balluku, who had previously stated that the money for Porto Romano would be given to the Port Authority and the budget, was forced to give some clarifications as to why the Public Private Partnership was chosen as an instrument.
“46% e vlerës së këtij projekti do të mundësohet nga qeveria shqiptare, ndërkohë që 54% do të jetë financim që do të sigurohet nga kompania ndërtuese pasi këtë instrument kemi zgjedhur me konsulencën e Royal Haskoning dhe kjo kompani sigurisht që do të dalë përmes një gare ndërkombëtare. Dhe kjo kredi do të rimbursohet nga Autoriteti Portual i Durrësit pa ndikuar në buxhetin e shtetit.” – pohoi Balluku. Një ditë më pas, opozita e cilësoi si akt të rëndë dhe të paprecedentë ndryshimin e mënyrës së financimit të Porto Romanos.
Por teksa politika ‘zjen’ mbi mënyrën e financimit të Porto Romanos, ekspertët e fushës shkojnë përtej kësaj. Në një intervistë për Faktoje, inxhinieri i porteve, Tomorr Spahiu liston disa arsye se përse zhvendosja e portit tregtar nga Durrësi në Porto Romano është mision i pamundur.
Porto Romano nuk është gji i mbrojtur, është gji shumë i hapur. Dhe në metodologjinë e projektimit të porteve elementi i parë është që të synohet të kapen zona të mbrojtura, pra gjire me mbrojtje natyrale në mënyrë që kostoja e ndërtimit të porteve të jetë sa më e ulët. Në këtë rast ai vend nuk është i përshtatshëm.
E dyta, aty ka një çarje tektonike aktive. Çarja tektonike aktive fillon nga Porto Romano dhe përfundon në Urën e Dajlanit. Kjo e bën të pamundur.
Pastaj kampionet gjeologjike rezultojnë që nuk janë të përshtatshme. Edhe nëse Porto Romano do të ishte vend i përshtatshëm për portin e ri tregtar, inxhiner Tomorr Spahiut thekson se ndërtimi do të kërkonte më shumë se tre vite, sikurse pretendon qeveria.
“Nuk është e mundur të bëhet për tre vjet. Ata në mënyrë digitale me makete mund ta bëjnë, por tani vetëm nëse i fusin dhe anijet me telefon me ndonjë program 3D. Është e pamundur nuk ka asnjë shans.”– pohon ai duke shtuar se zhvendosja e portit tregtar në Porto Romano do të sjellë pasoja serioze.
“Dhe pasoja më e afërt do të jetë mbyllja e të gjitha minierave në Shqipëri, sepse ne jemi vend eksportues i qymyrit, nuk e përpunojmë këtu, sepse nuk kemi industri përpunuese. Kemi vetëm industri nxjerrëse e cila nxjerr dhe eksporton jashtë vetëm nëpërmjet Portit të Durrësit, nuk ka port tjetër. As në Shëngjin dhe as në Vlorë.” – argumenton inxhinier Spahiu për Faktoje, duke parashikuar se fati i këtij projekti do të jetë i njëjtë me atë të Portit të Karpenit.
“Do të ndodhë ajo që ndodhi me Portin e Karpenit. Qeveria miratoi dhënien me koncension të këtij porti në 2016, u bë një vit propagandë e madhe. Propozimi i tyre ishte pa një lloj baze, asnjë studim. Dhe ndërkohë propaganda dilte dhe thoshte që Karpeni do konkurronte edhe Roterdamin. Dhe çuditërisht që nga ajo kohë, asnjë nuk cicëron më. Po e njëjta gjë po ndodh edhe me këtë të famshmen Marina Jaht të Durrësit dhe Portin e ri Tregtar të Porto Romanos. Jam shumë i bindur që edhe kjo do sfumohet. Siç e shihni vet edhe ata vetë brenda javës thonë që do ta financojmë me paratë tona njëhërë me koncension.”
* Intervistën e plotë me inxhiner Tomorr Spahiun e gjeni në këtë link (Intervistë me Tomorr Spahiu, inxhinier portesh – Faktoje.al)
Gjermanët e EMS ‘kërcënojnë’ me arbitrazh
Dy ditë përpara se Kuvendi të diskutonte mbi marrëveshjen e portit të ri të Durrësit, kompania gjermane EMS përmes një letre drejtuar këtij institucioni, ka ngritur si shqetësim cënimin e investimit të saj në Portin e Durrësit nga lidhja e marrëveshjes kuadër ndërmjet Këshillit të Ministrave dhe Eagle Hills Real Estate Development, Albanian Seaports Development Company, dhe NISHMI Development L.I.C, për Projektin e Investimit Strategjik “Marina & Jahtet e Durrësit”.
Gjermanët e EMS kanë një kontratë 35-vjeçare koncensionare për menaxhimin, operimin dhe mirëmbajtjen e Terminalit Lindor në Portin e Durrësit.
“EMS ka kryer investime dhe ka përmirësuar në mënyrë të ndjeshme cilësinë e shërbimeve në Terminalin Lindor të Portit të Durrësit lidhur me ngarkimin dhe shkarkimin e anijeve me ngarkesa rifuxho, minerale, qymyr dhe të tjera, ngarkesa të përgjithshme dhe ngarkesa për projekte. Investimi i përgjithshëm për të cilin EMS është angazhuar sipas Kontratës së Koncensionit është 15 milion Euro.”- shkruhet në letrën drejtuar Kuvendit të Shqipërisë, duke shtuar se nënshkrimi dhe përmbushja e Marrëveshjes Kuadër dhe Anekseve të saj, siç janë hartuar aktualisht, do të sjellë përfundimin e Kontratës së koncensionit përpara afatit të saj 35-vjeçar.
“Shpresojmë që Kuvendi i ndëruar të dëgjojë shqetësimet tona dhe të vlerësojë pasojat e tyre. Sa më sipër, nuk paragjykon apo ndikon, nuk përbën e as nuk mund të lexohet ose të interpretohet si heqje dore nga çdo padi, kërkim, e drejtë, mjet juridik, titull dhe/ose interes i çfarëdo natyre qoftë, të cilat EMS dhe/ose EMS APO, bashkarisht apo veçmas, gezojnë, mund të ushtrojnë dhe/ose paraqesin sipas kontratës, ligjit, marrëveshjeve ndërkombëtare dy palëshe dhe/ ose shumëpalëshe.” – përfundon letra e komanisë gjermane EMS. Juristët e shohin me shqetësim ‘kërcënimin’ e EMS për një arbitrazh të mundshëm.
"It poses a threat to the future as it is not known how the behavior with them will be, how long the operation of the Port will be given to the Strategic Investor consisting of a foreign company and the Albanian state company. The prima facial contract does not seem to affect them, but in 5 years they will be fired." - says Ledina Mandia, former State Attorney, for Faktoje.
According to the Ministry of Infrastructure, the international competition for the new commercial port will open at the end of January, while the winning company is expected to be announced within July 2023./ Faktoje