Thousands of cases of domestic violence every year, but Albania fails to protect its victims

2024-04-02 12:46:18Fokus SHKRUAR NGA REDAKSIA VOX
Illustrative photo

At the beginning of February, Lindita* comes around the doors of the Criminal Court of Tirana looking for a lawyer to get her husband out of prison, almost two weeks after she denounced him for domestic violence.

The woman is 35 years old, mother of two daughters, and her face still bears faint traces of bruising. However, she is worried why her husband continues to be kept in the cell even after her withdrawal from the protection order.

"My husband works and although he beats me, he has this problem when he drinks, my children will not suffer from hunger," she says with despair.

Lindita reported her husband on January 14, the evening of her birthday, after he was punched just because he asked her 'where he had been'. This was just one of many episodes of violence - the woman says she was beaten early in her 14-year marriage.

But the 35-year-old told BIRN that she had mixed thoughts immediately after the denunciation and faced the fear that her children would be left between the four roads. In the conditions where her salary is barely enough to pay the rent of the apartment in Tirana, the woman set in motion to return the abuser home.

Around Albania, there are thousands of other women who have experienced and continue to experience violence from their partners, but hesitate to report or return to the abusers due to difficult social and economic conditions.

State support for victims of domestic violence is also negligible.

Although the Albanian legislation provides protection mechanisms and support programs for housing and employment of victims of domestic violence, only 1/5 of them are treated with economic assistance, while measures for their long-term reintegration into society are almost non-existent.

Data obtained through right to information requests from 47 of the country's 61 municipalities show that only 12 municipalities have access to emergency shelters, while the rest face difficulties in organizing them after episodes of violence.

Meanwhile, out of about 7,000 cases treated in the last five years, only 3.4% of raped women received a rent bonus.

The failure of state institutions to provide support for victims of domestic violence is, according to legal experts, the main reason that is keeping alive the culture of violence in society.

"Victims return to the abuser only because they don't see a way out, they don't see support from the bodies, either from the state bodies or from the non-profit organizations that have the duty to accomplish such a thing," says Vjosa Zaimi, judge of family section in the Court of Tirana.

No support

Thousands of cases of domestic violence every year, but Albania fails to protect

Violence within the family overwhelmingly affects women and girls in Albania and is considered a serious violation of the fundamental right to life, health and personal security. This phenomenon is also an indicator of inequality and violates the right of women to participate in society.

The State Police registers every year about 5 thousand cases of domestic violence throughout the country, where about 75% of the cases are women, according to an audit report of the State High Control.

During the last 15 years, it is calculated that 33,828 people were provided with a protection order due to domestic violence perpetrated by one of the members - a figure that shows that at least 5 percent of Albanian families are affected by violence.

"The vast majority of these orders were received by women, children and girls. Then the elderly parents were found, who requested a protection order from one of the children," says Gent Mullai, spokesman for the State Police.

The Ministry of Health and Social Protection, which is the main authority responsible for implementing the domestic violence law, told BIRN that the government had increased and improved services for victims of violence.

"Immediately after the detection of violence, municipalities offer emergency and long-term services related to protection, recovery from violence, empowerment and reintegration of victims of various forms of violence in society," said the Ministry, referring to the functioning of the Violence Referral Mechanism near the local government.

But contrary to what the government claims, a 2023 performance audit of the High State Control reveals that the national state capacities for housing women - victims of domestic violence are very limited.

According to the report, the state has made available to victims of violence only 30 beds nationally for emergency accommodation and another 32 beds for long-term accommodation from the thousands of women who report violence every year.

The records for other housing programs near the municipalities are even lower – KLSH estimates that abused women receive rent bonuses in extremely rare cases.

The many problems in the treatment of victims of violence are also accepted by the municipalities, which were justified by the small budgets, limited capacities and the lack of shelters or houses for rent in favor of this category.

Mentality is another hindering factor in the reintegration of victims of violence, which, according to some of the municipalities, affects women who have been abused and in conflict with their husbands, not being given houses for rent or jobs.

The municipality of Tirana, the largest in the country, told BIRN that it had treated 3,388 victims of domestic violence during the years 2020-2023; but only 25 of them had benefited from the rental bonus and another 5 from the loan subsidy program.

Në bashkinë e Durrësit, mbështetja afatgjatë për viktimat e dhunës në familje është në shifra më të ulëta; nga 518 familje të trajtuara me bonus strehimi vetëm 9 janë kryefamiljare të divorcuara dhe me urdhër mbrojtjeje në të njëjtën periudhë.

Bashkia e Kurbinit thotë se problematika më e madhe është strehimi i viktimave të dhunës, pasi edhe nëse sigurohen fondet, qiradhënësit nuk preferojnë që t'u japin shtëpinë me qira.

“Gratë e dhunuara pas denoncimit të parë në komisariat tërhiqen dhe rikthehen në situatën e dhunës për shkak të mentalitetit,“ thotë bashkia në një përgjigje me shkrim.

Bashkitë e Memaliajt në jug dhe Malësisë së Madhe në veri kanë të dyja mungesë fondesh për këtë kategori sociale, por thonë se i kanë trajtuar viktimat e dhunës në familje falë ndihmës së PNUD.

Bashkia e Skraparit ka pasur gjithashtu zero lekë të parashikuara për viktimat e dhunës në familje gjatë katër viteve të fundit, ndonëse ishin referuar 21 persona me urdhër mbrojtjeje.

Edhe Bashkia e Dibrës në verilindje të vendit i ka duart e lidhura për të mundësuar strehimin dhe punësimin e grave – viktima të dhunës në familje.

“Pavarësisht dëshirës, bashkia nuk ka kapacitete të mjaftueshme për strehimin e tyre. Ndërsa për çështjen e punësimit, pronarët e biznesve nuk duan të krijojnë problematika dhe kjo vjen si pasojë e mentalitetit,” tha bashkia e Dibrës në një përgjigje me shkrim.

‘Të qëndrosh te burri'

Gjyqtarja Vjosa Zaimi e Gjykatës së Tiranës ka trajtuar mjaft raste të dhunës në familje gjatë punës së saj dhe thotë se kishte hasur raste kur gratë e dhunuara shkojnë deri në derën e gjykatës, por nuk futen në sallë, për shkak se ndjehen të kërcënuara nga familjarët e bashkëshortit. Sipas saj, numri i grave që tërhiqen nga paditë nuk është i vogël, edhe pse vazhdojnë të pranojnë se janë dhunuar.

“Thonë kemi arsye social-ekonomike. Ndonjëherë [tërhiqen] nga ndërhyrjet e familjarëve të bashkëshortit për të mos përhapur konfliktin, ose nga ndikimi i familjes së origjinës, që i bëjnë presion dhe i thonë ‘duhet të qëndrosh te burri,” shpjegon Zaimi.

Zaimi thotë se tregohet e kujdesshme për të mos i mbyllur padi të tilla, pasi kostot që paguajnë viktimat e dhunës në familje pasi heqin dorë nga urdhri i mbrojtjes janë të larta.

“Ngërçi që pason nga heqja dorë prej urdhrit të mbrojtjes është mosofrimi i mbështetjes ekonomike dhe mosdalja nga dhuna,” theksoi Zaimi.

“Unë e shikoj në praktikë tonë… se mund ta kem gjykuar një person qoftë dy, tre, katër herë dhe në raste të tilla ndodh që edhe herën e dytë të kërkojë të tërhiqet,” shtoi ajo.

Gjatë vitit 2023, Shërbimi Përmbarimor në Shqipëri mori për ekzekutim 1039 urdhra mbrojtjeje dhe urdhra të menjëhershëm mbrojtjeje, por 194 çështje ose 18% e rasteve u pushuan për shkak të tërheqjes së viktimave. Për urdhrat e menjëhershëm të mbrojtjes, niveli i çështjeve të pushuara shkon mbi 26% të rasteve.

Hezitimin e grave për të denoncuar apo për t'u qëndruar deri në fund denoncimeve të tyre e konstatojnë edhe koordinatorët e bashkive.

Arjola Gjuta, koordinatore e dhunës në familje në bashkinë e Kamzës në periferi të Tiranës thotë se çdo javë merr mesatarisht 3-4 telefonata nga policia për të asistuar në rastet e dhunës, por një pjesë e konsiderueshme zgjedhin që të pajtohen me dhunuesin pas momentit të parë të konfliktit.

“Vështirësia më e madhe është momenti që viktima nuk do të marrë asnjë lloj shërbimi, refuzon shërbimin,” tha Gjuta. “Mbasi është pajtuar me dhunuesin ose ka edhe presion nga ana e familjarëve të saj ose të dhunuesit,” shtoi ajo.

Tërheqja e viktimave nga denoncimi është vetëm një nga problemet e Bashkisë së Kamzës. Sipas Gjutës, edhe gratë që i qëndrojnë padive përballen me vështirësi për strehimin, pasi dalin nga strehëzat e emergjencës.

“Kjo nuk ndodh për shkak të mungesës së shërbimeve nga bashkia apo OJF me mbështetje të bonusit të qirase, por për shkak se zona nuk ka banesa qe jepen me qera në mënyrë të rregullt kundrejt një kontrate qiraje,” shtoi ajo.

Megjithatë, ka edhe gra që nuk tërhiqen dhe sakrifikojnë shumë për të gjetur drejtësi.

Dy vjet më parë, Bora* - nënë e një fëmije – denoncoi bashkëshortin për dhunë në polici, por kur u përball me gjykatën për urdhrin e mbrojtjes, thotë se gjyqtari e paragjykoi dhe i kërkoi vazhdimisht prova për dhunën.

“Gjyqtarit iu deshën më pak se 2 minuta konsultim për të më rrëzuar kërkesën për urdhër mbrojtjeje me argumentin se unë po keqpërdorja ligjin për të ndarë çështjen e pronës,” thotë ajo duke e mohuar këtë pretendim.

Pas rrëzimit të kërkesës së parë, gruaja vazhdoi të përballej me presionin e partnerit dhe e denoncoi sërish atë për dhunë. Pas peripecive 2-vjeçare me drejtësinë, Bora thotë se i shoqi do të përballet më në fund me gjykatën për akuzat e ngritura.

Të zhveshura nga prona  

Thousands of cases of domestic violence every year, but Albania fails to protect

Përveç dhunës nga partneri, gratë në Shqipëri përballen edhe me forma të tjera të presionit në familjet e tyre të origjinës, veçanërisht për çështje që lidhen me pronësinë. Mijëra prej tyre vazhdojnë t'i nënshtrohen një tradite partriarkale, që i përjashton ato nga trashëgimia e pasurisë.

Sipas Dhomës Kombëtare të Noterisë, 5853 gra hoqën dorë nga e drejta e pronësisë gjatë viteve 2020-2023 në Shqipëri dhe vendosën t'ua lënë pjesën e tyre takuese vëllezërve apo prindërve. Mes tyre, 795 gra ishin të divorcuara.

Edlira* është një nënë 46-vjeçare e divorcuar, e cila ndodhet prej një dekade nën presionin e vëllezërve për të hequr dorë nga pjesa takuese e shtëpisë së prindërve të saj të ndjerë në Tiranë.

Gruaja ka pasur një martesë të shkurtër të vështirë dhe punon në fasoneri për të rritur dy vajzat e saj. Ajo tregon se u kthye në shtëpinë e prindërve në vitin 2009, pas konflikteve të vazhdueshme me të shoqin që i zhyti në borxhe për shkak të varësisë së tij nga bixhozi.

“Babai kur u ktheva që mos të kisha konflikt me vëllezërit më ndërtoi një dhomë e një si banjë të veçuar. Por isha e qetë vetëm pak kohë, vëllëai i vogël një e dy sulej e nxehej me mua, më godiste. Filloi më thoshte se duhej të kisha qëndruar tek burri,” shtoi ajo.

With her father alive, Ediana says she coped with the pressure from her brothers, but after his death the situation became unbearable.

"Where to be a widow, not even a house, with two little girls with a man who never took care of the children. My salary in the fashion industry is enough to eat bread and raise those children, but what should I do," she adds.

Deprivation of the right to property in the family of origin is considered one of the factors that keeps women in discriminatory and weaker positions than men.

According to notary Elona Saliaj, women also face psychological violence to give up this right.

"If the opposite happens and the girls ask for what belongs to them, the women encounter a blockage, denial, pressure telling you 'you are the only one who is acting like this in the tribe' or 'after this no one will speak orally,'" says Saliaj .

"In these cases, mothers are also under some kind of pressure, as they are asked not to communicate with the girl, they take the attitude of men," she added.

The President of the National Chamber of Notaries, Mimoza Sadushi, told BIRN that despite the fact that the denial of property for girls continues to be a problem, the situation is changing over time. This is due to the improvement of the Family Code, but also to the ongoing training of notaries on gender issues.

"We still have cases of renouncing inheritance, which girls do in favor of their brothers for their parents' assets," said Sadushi, while adding: "however, the same property situation does not appear in Tirana".

* The names of the interviewed women have been changed to preserve anonymity./reporter.al

Video