JURISPRUDENCE COURT/ The Constitutional Court decides: This issue is not for us, take it to the Constitutional Court!

 Kliko këtu për të tjera
Voxpress:

Njazi Jaho: People are declared "guilty" while they are still under investigation, "strikes" by SPAK are predicted as if they were...

2025-09-02 15:19:01Aktualitet SHKRUAR NGA REDAKSIA VOX
Niazi Jaho

One of the personalities of justice in Albania, Niazi Jaho , raises concern over the violation of the principle of presumption of innocence in the justice system in Albania.

In an interview with the newspaper Tema, Mr. Jaho says: " The principle of presumption of innocence is broken down into a considerable number of provisions of the Criminal Procedure Code that are applied in the investigation and trial of criminal offenses. They protect human rights in cases of criminal proceedings and oblige investigators, prosecutors and judges to implement them ."

Jaho further raises the concern that the media often, in television debates, exceeds its right to refer to unverified sources: Categorical opinions are given about the validity of evidence, without being competent; Comments are made about security measures without knowledge of the circumstances of the case;

People are declared " guilty " while they are still under investigation; " strikes " are predicted by SPAK after the elections as if they were official information.

- Mr. Jaho, we are addressing you as a researcher with experience in the constitutional and criminal fields for clarification of several issues related to the correct conception of the principle of the presumption of innocence.

- This principle is clearly formulated in Article 30 of our Constitution, which states:

"Everyone is presumed innocent until proven guilty by a final court decision."

The question that can be asked by the ordinary citizen could be: What should be considered a final decision? According to the Code of Criminal Procedure, a final decision is that of the Court of Appeal or the decision of the Court of First Instance that is not appealed to the Court of Appeal within the legal deadline.

The principle of the presumption of innocence is embodied in a considerable number of provisions of the Criminal Procedure Code that apply to the investigation and trial of criminal offenses. They protect human rights in criminal proceedings and oblige investigators, prosecutors and judges to implement them.

- Can you specify some of these provisions?

- Mund të përmendim dispozitat që detyrojnë hetuesin apo prokurorin që të ndaluarin dhe të arrestuarin ta njohë me të drejtat që atyre u garanton ligji, që hetimi të jetë i plotë, i gjithëanshëm dhe objektiv, të verifikohet çdo e dhënë, fakt ose provë dhe çdo dyshim të interpretohet në favor të të akuzuarit. Kjo ka rëndësi edhe për faktin sepse i akuzuari ka të drejtë të heshtë dhe të mos inkriminojë veten, ndërsa barra e provës i takon prokurorit, etj. Nëse në praktikë do të veprohej kështu mund të thuhet se gjatë hetimeve do të respektohet parimi i prezumimit të pafajësisë.

- Po gjykata a është e detyruar të zbatojë këtë parim në shqyrtimin e çështjes që i dërgon prokurori?

- Sigurisht që po. Kështu mund të shpjegohen p.sh: rastet kur gjykata i kthen prokurorisë çështjen për plotësim të hetimeve, kur nuk miraton masën e sigurimit të kërkuar nga prokurori ose e ndryshon atë në favor të të pandehurit, kur e pushon çështjen për mungesë provash, etj. Gjykata është e detyruar të zbatojë procesin e rregullt ligjor që kërkon respektimin e të drejtave të palëve, duke vepruar në mënyrë krejt të paanshme, pa asnjë paragjykim, ndikim apo presion nga çdo anë dhe të çdo natyre që të jenë ato.

- A ka gabime dhe shkelje të këtij parimi?

- Po, ka. Prandaj ekzistojnë edhe instancat më të larta kontrolluese, siç janë Gjykata e Apelit, Gjykata e Lartë dhe Gjykata Kushtetuese deri tek Gjykata e Strasburgut. Nëse do ti referohemi p.sh. vendimeve të Gjykatës Kushtetuese, do të gjejmë edhe vendime që janë prishur dhe kthyer çështjet për rigjykim vetëm pse janë cenuar parimet e prezumimit të pafajësisë dhe të procesit të rregullt ligjor.

- Respektimi dhe zbatimi i këtij parimi a kërkohet vetëm nga organet e drejtësisë (Prokuroria-Gjykata) apo ka një shtrirje më të gjerë?

- Zbatimi i parimeve Kushtetuese, në fakt, është i detyrueshëm për të gjithë, Ndryshimet kanë të bëjnë me natyrën dhe specifikën e institucionit, me funksionet që ato kryejnë, problemet që ato ndeshin dhe që kërkojnë zgjidhje dhe mbi të gjitha me respektimin e lirive dhe të drejtave të shtetasve.

Për t’ju përgjigjur pyetjes tuaj mendoj ti referohemi vetëm dy shembujve:

a)     Një funksionar i lartë i Ministrisë të Brendshme franceze, para shumë vjetëve, organizoi një konferencë shtypi ku, veç të tjerave, deklaroi se Allenet de Ribemont që ishte arrestuar më parë, rezulton të jetë bashkëpunëtor në një vrasje. Organet e shtypit dhe televizionet deklaratën e mësipërme ja transmetuan publikut. Pas një muaji, çështja ndaj Allenet-it u pushua për mungesë provash. I goditur rëndë në dinjitetin dhe personalitetitn e tij dhe të familjes së tij (për këtë shkak vajza e tij kishte pësuar tronditje nervore) ai ju drejtua me ankesë Gjykatës së Strasburgut. Ajo e pranoi kërkesën dhe e konsideroi atë të drejtë. Midis të tjerave në vendimin e saj të datës 10 shkurt 1995 (Ap. N 15175/89, par. 36) thuhet se prezumimi i pafajësisë duhet respektuar edhe nga funksionarët publikë, etj.

b)    Gjykata jonë Kushtetuese në vitin 2003 interpretoi nenin 77 të Kushtetutës ku bëhet fjalë për komisionet hetimore parlamentare. Në këtë vendim, veç të tjerave, thuhet se: “Pavarësia e gjykatave nuk vendos embargo ndaj vlerësimeve kritike që mund të vijnë nga qytetarët apo deputetët”, por “një nga parimet kuhstetuese thelbësore që merr rëndësi esenciale dhe që lidhet me parimin e së drejtës për një proces të rregullt ligjor, është ai i prezumimit të pafajësisë” dhe më poshtë: “komisionet hetimore duhet të garantojnë plotësisht këtë parim duke mos e trajtuar apriori të interesuarin për çështjen në fjalë si fajtor” (shih Vendimin e GJ.K, Nr. 18, datë 14.05.2003) Vlen të përmendet se në këtë vendim, Gjykata i referohet edhe Vendimit të GJEDNJ lidhur me çështjen e Allenet Ribemont kundër Francës.

- Po media që ka status të veçantë a është e detyruar të zbatojë parimin e prezumimit të pafajësisë?

- Sigurisht që po. Statusi i veçantë i jep asaj të drejtën të mbrojë burimin e informacionit, të realizojë misionin e saj kryesor për të marrë informacion dhe për tja dhënë atë publikut. Në këtë vështrim, është e drejtë e medias që në ushtrim të fjalës së lirë, të kritikojë pa asnjë censurë institucionet dhe funksionarët publikë, përfshi këtu edhe qeverinë. Por duhet treguar kujdes për të mos cenuar dinjitetin e personit që është një e drejtë absolute e sanksionuar në Kushtetutë.

- Ju personalisht a e ndiqni shtypin e shkruar dhe sidomos emisionet televizive?

- Po, i ndjek aq sa më lejon gjendja shëndetësore, por sidomos ato emisione që më interesojnë si qytetar apo profesionist. Median e shkruar e ndjek shumë pak. Tregoj interes për ato emisione ku trajtohen çështje që kanë të bëjnë me legjislacionin, goditjen kundër grupeve të organizuara kriminale dhe korrupsionin, etj.

- Cila është përshtypja juaj?

- Është pozitive për ato informacione që i jepen publikut dhe që i interesojnë atij për njohjen e ligjit, nxitjen e debatit kritik dhe masave për parandalimin e shkeljes së ligjeve si dhe rritjen e denoncimeve kundër veprave kriminale, etj. Por, të them të drejtën trajtimi i disa çështjeve nga persona të veçantë në këto panele nuk më ka pëlqyer, jo thjesht se ato kanë kapërcyer cakun e lirisë së shprehjes, por ndoshta, pa dashur, kanë marrë atribute të prokurorit dhe gjyqtarit. Po e ilustroj këtë me disa shembuj të këtij apo atij emisioni që më kanë bërë përshtypje. Këto janë të pakta, por reale dhe konkrete.

a) Jepen mendime “kategorike” se kjo apo ajo provë është e vlefshme, ndërsa tjetra jo, pa ditur se provat vlerësohen në kompleks mbas verifikimit të tyre;

b) Shfaqen mendime për masat e sigurimit se cila është e bazuar dhe cila jo, pa njohur rrethanat, kushtet rrezikshmërinë e veprës dhe autorët, etj.

c) Personi vazhdon të jetë në hetim dhe panelisti shprehet se ka prova të plota për fajësi apo provat në ngarkim të tij janë të dobëta dhe të lëkundura.

ç) In a television show (probably in March 2025, but certainly before the May 11 elections) someone raised the question that there was a certain "pause" in SPAK's activity (it was about strikes) while the other "competently" answered that there would be strikes, even strong ones, but after the elections: Such a statement would be hasty and unjustified even if it were made by the SPAK spokesperson.

I am convinced that the simple and impartial reader will correctly assess whether or not the opinions or statements we mentioned above violate the principle of the presumption of innocence.

- According to you, there are also prohibitions and limitations in the right to freedom of expression, but there may be other people, mainly journalists or TV show hosts, who may disagree with these. Do you have legal arguments?

- The opposite opinion, even when you disagree with it, must be respected. But the legal argument you are asking for is stronger than what we think and express. Therefore, without any comment, I must refer to Article 10 of the “European Convention on Human Rights” entitled: “Freedom of expression”, where the second paragraph states:

"The exercise of this freedom, which carries with it obligations and responsibilities, may be subject to certain formalities, conditions, restrictions or sanctions which in a democratic society are necessary measures...for the protection of morals, for the protection of the dignity and rights of others, for preventing the disclosure of information received in confidence, or for guaranteeing the authority and impartiality of the judiciary."/ Topic


Në përputhje me standarded JTI

Video

SHIKO KANALIN NE YOUTUBE
×