Europe must wake up to the risk of creating a new cocaine hub in West Africa, built by criminal gangs from the Western Balkans.
At first glance, the emerging ports of West Africa and the criminal underworld of the Western Balkans seem like two different worlds.
However, a closer look inside a container of cocoa husks – one of West Africa's main exports – reveals another cargo: cocaine.
Since 2019, criminal groups originating from the Western Balkans have increasingly turned to West Africa as a key transit route for cocaine trafficking.
What was initially a random trafficking point in 2014 when cocaine was shipped by small boats from northeastern Brazil to Cape Verde has transformed into a cocaine hub for Europe and beyond.
This ongoing change has gone largely unnoticed.
A report by the Global Initiative Against Transnational Organized Crime, to which I contributed, reveals that Slavic and Albanian-speaking groups traditionally located at key points in the cocaine supply chain [South America and Europe] are now expanding their influence by targeting the vulnerable coasts of West Africa.
In countries such as Senegal, Gambia, Guinea-Bissau, Cape Verde and Sierra Leone, Western Balkan groups have set up infrastructure to facilitate the storage, repackaging and shipment of cocaine.
The sea continues to be the main traffic route, although these groups have begun to explore alternative routes, including air routes with small aircraft.
Groups from the Western Balkans use four main trafficking methods through West Africa.
The first method involves maritime routes, where cocaine shipments travel directly from South America, via West Africa, to Europe. However, a large percentage of cocaine – including multi-ton shipments – arrives in West Africa outside of containers, with the drug hidden in the hulls of ships, for example.
The non-container export method passes through the Gulf of Guinea, avoiding landfall in West Africa. The process also involves imports and warehousing in West Africa, followed by exports to Europe.
The fourth method, where cargoes are loaded into containers within West Africa, effectively avoids the increased controls on exports from South America to European ports.
Disa faktorë e kanë bërë Afrikën Perëndimore një destinacion tërheqës për grupet nga Ballkani Perëndimor: ajo ndodhet në një vend strategjik mes Brazilit një eksportues i madh i kokainës dhe tregjeve të mbipopulluara të Evropës; ndërkohë, shtimi i masave të zbatimit të ligjit ka rritur rreziqet e rrugëve direkte transatlantike nga Amerika e Jugut në Evropë me kapjet e drogës në këto rrugë që u rritën nga 201.9 ton në vitin 2019 në një rekord prej 424.1 ton në vitin 2023.
Ndërkohë, kontrolli i dobët në portet afrikane do të thotë se më pak se dy për qind e kontenierëve kontrollohen rregullisht.
Ndryshimet në Amerikën e Jugut po e shtyjnë gjithashtu këtë zhvendosje drejt Afrikës Perëndimore.
Ndërsa autoritetet braziliane rritën kontrollet në porte të mëdha si Santos, trafikantët filluan të ridrejtojnë ngarkesat në ujërat më pak të monitoruara të Afrikës Perëndimore.
Dhe grupet nga Ballkani Perëndimor me struktura fleksibël, të decentralizuara dhe rrjete të besueshme logjistike ishin në pozita ideale për t’u përshtatur.
Ndërmjetësit që ndërtuan një perandori kokaine
Gjuha e përbashkët dhe lidhjet kulturore shërbejnë si një bazë për bashkëpunim mes grupeve të Ballkanit Perëndimor.
Dy rrjete kryesore dominojnë: njëri përbëhet nga grupet shqipfolëse dhe tjetri nga grupet sllavishtfolës përfshirë serbët, kroatët, boshnjakët dhe malazezët.
Aktualisht, këto rrjete funksionojnë përmes strukturave të adaptueshme që lehtësojnë bashkëpunimin e gjerë. Zakonisht përbëhen nga grupe të vogla dhe të lidhura ngushtë me njëri-tjetrin, me anëtarësi elastike që zakonisht varion nga 10 deri në 20 individë.
Klanet Kavac dhe Skaljari janë dy grupet kryesore sllavisht-folëse që operojnë në Afrikën Perëndimore, së bashku me aleatët e tyre.
Të bazuara në Mal të Zi, këto grupe ruajnë lidhje të gjera me organizata në Serbi, Kroaci, Slloveni dhe vende të tjera të Ballkanit.
Klanin Kavac ka ngritur një rrjet në Afrikën Perëndimore, ndërsa klani Skaljari operon kryesisht përmes bashkëpunëtorëve nga Bosnje Hercegovina dhe Shqipëria, duke dëshmuar një prani më të gjerë ndërkombëtare.
Nga ana tjetër, Afrika Perëndimore mbetet kryesisht një territor i panjohur për grupet shqiptare, me përjashtim të rrjetit të lidhur me Armando Pacanin.
Fillimisht, dërgesat e Pacanit shkonin direkt në portet evropiane përmes kontenierëve. Pas humbjeve të sasive të kokainës dhe urdhër-arresteve ndërkombëtare, rrjeti i tij kaloi në transportimin e ngarkesave shumëtonëshe nga verilindja e Brazilit drejt Afrikës Perëndimore me anije peshkimi, në mesin e vitit 2022. Rrjeti dyshohet se u mbështet te një ndërmjetës afrikan. Pacani dhe avokatët e tij mohojnë çdo përfshirje në aktivitete kriminale.
Struktura organizative e grupeve të përfshira në trafikimin e kokainës në Afrikën Perëndimore përfshin role të veçanta, zakonisht liderë, ndërmjetës dhe ekzekutorë.
Liderët negociojnë drejtpërdrejt me prodhuesit e kokainës në Amerikën e Jugut, lëshojnë urdhra për transportin dhe mbikëqyrin çështjet financiare, përfshirë shpenzimet dhe fitimet.
Ndërmjetësit koordinojnë rrugët e kontrabandës, lidhen me kontaktet në Afrikën Perëndimore dhe menaxhojnë transferimet financiare, gjithmonë duke garantuar sigurinë operacionale.
Ekzekutorët zakonisht individë lokalë nga zonat ku zhvillohen operacionet janë përgjegjës për mbledhjen dhe dorëzimin e drogës, sigurimin e ambienteve të magazinimit dhe mirëmbajtjen e shtëpive të sigurta.
Fuqia e vërtetë që qëndron pas operacioneve të kokainës nuk janë vetëm grupet kriminale, por edhe ndërmjetësit qoftë në terren për një kohë të gjatë apo për periudha të kufizuara.
Këta ndërmjetës kanë lidhje të rëndësishme në të gjithë Afrikën Perëndimore dhe janë të lidhur, drejtpërdrejt ose tërthorazi, me rrjete mbrojtjeje në rajon.
Identifikimi i ndërmjetësve është shpesh i vështirë për shkak të përdorimit të identiteteve të falsifikuara dhe nivelit të lartë të mbrojtjes që arrijnë të sigurojnë.
Ndryshe nga “bosët” e dukshëm të epokave të mëparshme, ndërmjetësit e sotëm operojnë në hije dhe me një imazh të besueshëm që mohon përfshirjen direkte.
Ata lëvizin shpejt, shmangin zbulimin dhe përdorin rrjetet e ndërmjetësve lokalë. Kjo krijon një model kriminal shumë të vështirë për t’u identifikuar, por edhe më të vështirë për t’u shkatërruar.
Një figurë që mishëron rolin e ndërmjetësit është Mario Krezic, një shtetas kroato-boshnjak i lidhur me disa rrjete kriminale në të gjithë Ballkanin Perëndimor. Emri i tij shfaqet në disa akt-akuza në Serbi dhe Kroaci, dhe mesazhe të koduara të kapura nga platforma si Sky ECC dyshohet se e lidhin atë me ngarkesa të mëdha kokainë që kalojnë nëpër Afrikën Perëndimore.
Burime nga institucionet ligjzbatuese besojnë se Krezic operonte nga Freetawn, Sierra Leone, duke koordinuar logjistikën përtej Atlantikut. Ai akuzohet për organizimin e transferimeve nga anija në anije, mbikëqyrjen e importeve në zonat bregdetare, menaxhimin e magazinimit dhe futjen e drogës në kontenierë si dhe organizimin e dërgesave drejt porteve evropiane, veçanërisht në Antëerp.
Në këtë rol, Krezic dyshohet se ka shërbyer si pika kyçe e një zinxhiri global furnizimi, duke lidhur furnizuesit e Amerikës Latine, ndërmjetësit afrikanë dhe blerësit evropianë, ndërkohë që ndryshonte vazhdimisht partnerët lokalë për të shmangur zbulimin.
Rasti i tij pasqyron rolin gjithnjë e më të madh të ndërmjetësve si figura të shkathëta, me profil të ulët, që udhëheqin tregtinë e kokainës nga prapaskena. Krezic vazhdon të jetë në kërkim të autoriteteve të drejtësisë.
Grupet nga Ballkani Perëndimor po zgjerojnë praninë e tyre në Afrikën Perëndimore. Ato pritet të operojnë me më shumë pavarësi, duke u larguar nga varësia ndaj aleancave me organizata kriminale në Brazil dhe, në disa raste, në Itali. Këto grupe pritet të investojnë drejtpërdrejt në infrastrukturë dhe mbrojtje lokale.
Similar to trends observed in South America, their growing influence could lead to increased corruption, escalating violence, and fragmentation into smaller, more autonomous groups.
Europe has been slow to respond to the challenge of direct cocaine trafficking from South America and should not repeat the same mistake with West Africa.
Currently, cooperation between the Western Balkans, West Africa and the EU in the field of law enforcement is fragmented.
There are no dedicated networks for information exchange, while local capacities in African countries remain underfunded.
The consequences can be serious.
Cocaine destined for Europe can increasingly be purchased directly from warehouses in West Africa.
In this scenario, West Africa will no longer be just a transit zone, but will become a cocaine market. Even emerging markets such as Asia and Australia have begun to report shipments traced to the Gulf of Guinea.
If this situation is not addressed, it could accelerate the fragmentation of cocaine trafficking networks, trigger new waves of violence, and create entrenched criminal enclaves on both sides of the Atlantic.
To avoid this worst-case scenario, the EU and the Western Balkans should invest in long-term intercontinental cooperation with African partners not only through donor-funded workshops, but also through meaningful intelligence sharing, joint naval operations, and coordinated sanctions against key brokers.
Financial intelligence must keep pace with the war on drugs.
Tracing the money trail of these networks requires more skills from law enforcement structures.
The strategic target should be intermediaries and their supply chains.
Too often, drug seizures are celebrated while the real architects of the trafficking remain free.
Interrupting the human logistics of this market, not just seizing the drugs, is the key to stopping its momentum./BIRN