OPEN LETTER/ Come to the dialogue and listen to me speak, otherwise I will cut off your scholarships, you will rot in prison. Please!

 Kliko këtu për të tjera
Voxpress:

Babies are also "emigrating", more young people are being born in the diaspora!

2025-03-08 08:28:36Aktualitet SHKRUAR NGA REDAKSIA VOX

Babies are also "emigrating", more young people are being born in the

Young Albanians in emigration give birth to more children than their peers in Albania.

The year-on-year increase in costs for young families ( house prices , rents , health services , nursery school fees , education , etc. ) on the one hand and, on the other hand, the lack of financial support is undermining the plans of young Albanians to have children.

In 2024, births were 5% lower than in 2023 and 35% lower than in 2011.

The emigration of young people and the increase in the cost of living in the country are fundamental reasons according to demographers, who recommend urgent pro-family policies.

The aging population risks increasing pressure on youth policies and this could further encourage emigration. Causes and consequences of the decline in birth rates

Arbri and Suela, two Albanian programmers in their 30s, now live in the Netherlands, after securing work contracts with satisfactory incomes.

After two years of living in Amsterdam, the young family had their first child and have now purchased a large house on the outskirts of the city on credit.

They are planning to have four children, as the infrastructure and policies in the city where they live are very pro-family.

"If I lived in Albania, I don't think I would raise more than one child. Here, young families have many conveniences, from the opportunities to work remotely (nurseries and kindergartens with long hours) to financial support for children," Arbri confesses.

The young family is reimbursed up to 50% of the monthly nursery fee, while every three months they receive an amount of 250 euros per child.

As the child's age increases to 18 years, quarterly payments increase progressively.

"Even in Tirana I had a good salary, but I lacked job security. Here everything is different. Job security is very high and the facilities for those who want to start a family are great. These push me to expand my family with four children. In Tirana, there is a complete lack of infrastructure for children such as sidewalks, parks and dignified preschool education, etc.," explains Arbri.

The year-on-year increase in costs for young families (house prices, rents, fees for daycare centers, kindergartens, education, etc.) on the one hand, and the lack of financial support on the other, is undermining the plans of young Albanians to have children.

Last year, 22,425 babies were born in our country, or 5% less than in 2023, INSTAT reported.

Të dhënat tregojnë se edhe në Luftën e Dytë Botërore, në Shqipëri kanë lindur më shumë se sa sot. P.sh., në vitin 1942 lindën mbi 36 mijë foshnja në një kohë kur numri i grave në moshë riprodhimi ishte më i ulët se sot.

Qeveria në vitin 2019 aplikoi një bonus për bebet, 40 000 lekë për lindjen e foshnjës së parë; 80 000 lekë për fëmijën e dytë, 120 000 lekë për lindjen e foshnjës së tretë.

Të dhënat zyrtare tregojnë se gjatë 2019-2023, rreth 40% e shumës është përfituar nga fëmijët shqiptarë të lindur jashtë vendit. Në Shqipëri ka ende të rinj më shumë se në emigracion, por ata që kanë ikur jashtë vendit lindin fëmijë më shumë se ata që jetojnë në Shqipëri.

Ilir Gëdeshi, ekspert i çështjeve demografike, thotë se të rinjtë shqiptarë në emigracion po lindin më shumë fëmijë se bashkëmoshatarët e tyre në Shqipëri.

Zoti Gëdeshi shprehet se rënia e lindjeve në Shqipëri, përveç emigracionit të lartë të të rinjve, shtyhet edhe nga faktorë të brendshëm si rritja e kostove të jetesës në vend.

Kostot e familjeve të reja janë rritur më shpejt te pagat mesatare, duke e bërë të papërballueshme rritjen e fëmijëve nga familjet e reja. Anisa, me profesion psikologe, ka vetëm një vajzë në klasën e parë dhe nuk mundet të zgjerojë familjen edhe me një tjetër fëmijë, pavarësisht dëshirës.

“Kostoja e pagesave për kopshtin u rrit me 100% nga lindja e fëmijës së parë kur tarifat nga 200 euro në muaj në 2018 shkuan në 400 euro në vitin 2024. Ndërkohë paga ime dhe e bashkëshortit nuk kanë ndryshuar aq shumë gjatë kësaj periudhe”, – thotë Anisa, e cila jeton në zonën e Pazarit të Ri.

Tani vajza studion në shkollë publike, por paguan rreth 300 euro për programin pas shkollës, pasi të dy prindërit punojnë dhe nuk janë në shtëpi deri në orën 17.00.

Ines Heba, pedagoge në Universitetin e New York-ut, eksperte e statistikave analizon se rënia e lindjeve në vendin tonë është pasojë e emigrimit të lartë të moshave të reja dhe rritjes së kostove në vend për familjet.

Kostot e larta pengojnë lindjen e bebeve

Rritja e kostove të jetesës në zonat urbane dhe sidomos në Tiranë po i pengon familjet e reja të lindin aq fëmijë sa dëshirojnë. P.sh. në Tiranë popullsia ndërmjet dy censeve 2011 dhe 2023 është rritur me 7.3%, por nga ana tjetër, numri i lindjeve ka pësuar rënie me 11%. Ulja më e madhe ka ndodhur në pesë vitet e fundit.

Nga viti 2019 deri më 2024, lindjet në Tiranë ranë me 9.2%. Tirana ka një kontribut të madh në numrin e lindjeve pasi në kryeqytet projektojnë të jetojnë shumica e të rinjve shqiptarë që nuk duan të ikin nga vendi.

Në vitin 2024, në Tiranë lindën 8495 bebe, të cilat zunë 38% të totalit të lindjeve në rang vendi.

Arbana, një e re që është eksperte e komunikimit dhe mediave sociale, po rrit dy fëmijë. Kishte dëshirë të lindte edhe një të tretë, por kostot janë bërë të papërballueshme, thotë ajo.

Në krahasim me vitin 2016, kur linda fëmijën e parë, kostot janë shtuar më shumë se dyfishi. Paketa e lindjes nëse shkon në spital privat nga 1000 euro është rritur në 2600 euro aktualisht.

Gjithashtu veshjet, ushqimet dhe e gjithë infrastruktura për fëmijët është rritur më shumë se dyfishi. ”Që kur kam lindur fëmijën e dytë unë dhe bashkëshorti im, të dy me paga mbi mesataren, nuk arrijmë të kursejmë.

Madje nuk arrijmë të blejmë veshje të reja dhe të tjera gjëra për veten si më parë. Kemi kufizuar shpenzimet e argëtimit dhe daljet me miqtë, pasi vit pas viti, tarifat që nga çerdhet e kopshtet dhe kontrollet mjekësore po rriten përditë.

Kryesisht për arsye të rritjes së kostove kanë lënë mënjanë planet për të lindur fëmijën e tretë që aq shumë e kemi dëshiruar”, tha Arbana.

Pas lindjes, prindërit përballen me shpenzime të ndryshme për kujdesin e foshnjës. Pelenat (pampers) kushtojnë mesatarisht 4000 lekë në muaj. Kostot mujore për qumështin formulë, veshjet dhe produkte të tjera të nevojshme për foshnjën mund të arrijnë rreth 300 euro në muaj gjatë vitit të parë.

Ndërsa në klinikat private, një vizitë pediatrike kushton mesatarisht 3500 lekë dhe janë periodikisht të përmuajshme. Vaksinat në institucionet publike janë falas për fëmijët 0-18 vjeç, në rast se prindërit i blejnë një vaksinë kushton 6000 lekë dhe në total numri i vaksinave deri në moshën 18 vjeç është 23.

Duke u rritur, veshjet janë rreth 20% më të shtrenjta, sidomos pasi kalon grupmoshën e 0-5 vjeç, sipas hulumtimeve në terren të subjekteve të shitjeve me pakicë.

Brenda një 5-vjeçari, çmimet e kurseve private kanë pasur një ndryshim çmimi me thuajse 40%. Për kurse sportive apo muzikore, çmimet mesatare kanë qenë 3500 lekë, aktualisht janë 5000 lekë. Ndërsa rritjen më të lartë me mbi 50% e kanë shë nuar kurset e gjuhëve të huaja për fëmijët 5 vjeç e lart.

Tarifat e arsimit gjithashtu janë rritur më shumë se dyfishi. Rritja e tarifave të shkollave private në Shqipëri pas pandemisë ka qenë një trend i vazhdueshëm, i diktuar nga disa faktorë kyç. Këto përfshijnë inflacionin, rritjen e kostove operative, kërkesën në rritje për arsim privat dhe faktorë të tjerë ekonomikë e socialë.

Mësuesit në shkollat private, veçanërisht ata me përvojë dhe kualifikime të larta, kërkojnë paga konkurruese, sidomos në një treg ku emigrimi i profesionistëve ka krijuar mungesë specialistësh. Pas pandemisë, disa shkolla rritën pagat për të mbajtur dhe për të tërhequr staf cilësor, duke e reflektuar këtë në tarifat e shkollimit.

Të dhënat nga tregu sugjerojnë se në kopshtet private, tarifat janë 200 – 500 euro/muaj, shkollat fillore dhe 9-vjeçare, 3,000 – 7,000 euro në vit, gjimnazet private 4,000 – 10,000 euro në vit dhe shkollat ndërkombëtare, 8,000 – 20,000 euro në vit.

Të dhënat tregojnë se tarifat e shkollimit pas pandemisë janë rritur minimalisht me 300 euro në vit. Kostoja mujore mesatare për një fëmijë në shkollë private është 600 euro – tarifë shkolle, ushqim, transport dhe programet pas shkolle.

Për të rinjtë që duan të krijojnë familje, kostot e banesave dhe qirave pothuajse janë dyfishuar. Qiraja mesatare tani në zonat kryesore në Tiranë varion nga 300-800 euro në muaj, më shumë se dyfishi nga viti 2019 kur qiratë ishin nga 150 deri në 300 euro në muaj.

Gjithashtu çmimi i një metri katror banesë në periferi këtë vit është 1000-1200 euro, ndërsa në zonat brenda unazës së dytë, më shumë se 2000 euro, gati dyfish me para pandeminë.

2011 – 2024, lindjet ranë 34.6%, qarqet më të goditura

Numri i bebeve që lindin në vendin tonë po pëson rënie drastike nga viti në vit, duke reflektuar përkeqësimin e treguesve demografikë dhe kushteve sociale dhe ekonomike në vend.

Të dhënat zyrtare të INSTAT tregojnë se gjatë vitit 2024, në vendin tonë kanë lindur vetëm 22.4 mijë bebe ose 5% më pak se në vitin 2023. Rënia e lindjeve u thellua më tej në vitin e kaluar, në raport me vitin 2023, kur lindjet ranë me 4.3%.

Më 2024, në të gjithë vendin, kanë lindur vetëm 22,425 foshnja, niveli më i ulët që nga viti 1934 kur janë raportuar të dhënat zyrtare vjetore.

Ndërmjet vitit 2011 dhe 2024, lindjet në vendin tonë ranë me 34.6%. Rënia e në dekadën e fundit është përshpejtuar në krahasim me dy dekadat e para të tranzicionit.

Gjirokastra renditet në krye të 12 qarqeve për rënien e fortë të bebeve, që në vitin 2024 ishte 57% më pak në numër se në vitin 2011. Më tej, në Qarkun e Beratit numri i beve ra me 52% në të njëjtën periudhë; në Kukës me 51.3%, Korçë me 51.2%, në Fier me 47.5%, Vlorë 46%, Elbasan 45%, Lezhë 42%, Shkodër 35%, Durrës 26% dhe në Tiranë 11%.

Të dhënat tregojnë se edhe në Luftën e Dytë Botërore, në Shqipëri kanë lindur më shumë se sa sot. P.sh., në vitin 1942 lindën mbi 36 mijë foshnja në një kohë kur numri i grave në moshë riprodhimi ishte më i ulët se sot.

Në vitin 1950, kur u vendos regjimi i diktaturës komuniste, lindën 47,291 foshnja, sipas të dhënave nga arkivat e INSTAT, teksa numri i grave në moshë riprodhimi (15-49 vjeç) ishte vetëm 259,472 mijë.

Vitin e kaluar, lindën pak më shumë se 22 mijë foshnja, teksa numri i grave në moshë riprodhimi ishte gati dy herë më i lartë se në vitet 1950. Demografët dhe sociologët janë të shqetësuar se lindjet në Shqipëri kanë rënë përtej të gjitha parashikimeve.

Ekspertët pohojnë se politika është shumë e vonuar për të zbatuar një grup masash, të cilat duhet të kenë në fokus frenimin e emigracionit dhe evidentimin e mjeteve që mund të ndihmojnë çiftet e reja të lindin fëmijë.

Ata sugjerojnë ndërhyrje që të përmirësojnë gjendjen ekonomike të familjeve të reja. Demografët pohojnë se duhet një ekzaminim i detajuar i nevojave të familjeve të reja sipas rajoneve dhe më pas të hartohet një paketë politikash që t’i ndihmojnë ato në kostot për të rritur fëmijët.

Siç shihet nga të dhënat, Jugu i vendit ka norma më të larta të rënies së lindjeve për shkak të strukturës së popullsisë më të plakur.

Despite the high emigration of recent years, the North continues to have the youngest population, partly due to the tendency to have more children. The opposite has happened in the South, where earlier emigration has aged the region more quickly.

Northern cities, although they recorded the highest population decline in the period between the two censuses, still have a younger population structure than the rest of the country.

42.5% of women of reproductive age have not given birth to children

Census 2023 data show that there were about 510 thousand women of reproductive age (15-49 years old), but 42.6% of them did not have children. Broken down by age group, it is seen that women who are not giving birth until the age of 30 are more numerous in number than those who are giving birth.

Women in the 20-24 age group, about 85% of them, had not yet given birth to their babies. Further, in the 25-29 age group, childless women again dominate, as 53% of them have not yet given birth according to the 2023 Census. In this age group, there are 73,826 women in total, of whom 37,679 have not given birth to their babies.

After the age of 34, women who have given birth begin to dominate. But still in the 30-34 age group, 25% of women have not given birth, while 75% have given birth.

In the 35-39 age group, 15% of women have never given birth and 73% have given birth. In the 40-44 age group, 12.4% of women have never given birth and 11% of women in the 45-49 age group have never given birth.

High male emigration and female personal development are affecting fertility rates. In recent decades, men have sought to increase their capital by emigrating and women through education.

This approach has widened the gap in educational achievement between women and men, leading many women to choose careers.

Our country's natural increase is entirely dependent on the number of women of reproductive age, but they are experiencing a rapid decline and, moreover, a significant portion of them prefer not to give birth.

Census 2023 data show that in 2023 there were only 508 thousand women of reproductive age (15-49 years old) in the entire country, out of over 710 thousand in the 2011 census. Their number between the two censuses has decreased by over 28%, or more than double the total population (14%).

In younger age groups, with the greatest potential to have children, the decline was over 40%.

The greatest decline is among women aged 15-19, who have decreased in number more than in 2011.

In 2023, there were only 72,000 females aged 15-19, a 45% decrease from the 2011 Census when there were over 132,000 females in this age group.

The decline in women of reproductive age will contribute to the low birth rate in the coming years and the irreversible reduction of the population. Women in the 25-29 age group have decreased by 21%.

The lowest decline of only -6% was experienced by women in the 30-34 age group, while the reduction of over 30% is also present in the 40-44 and 44-49 age groups./ Monitor


Në përputhje me standarded JTI

Video

SHIKO KANALIN NE YOUTUBE
×