"Veterinary clinics issue fake certificates", who FAVORES the illegal market of rare ANIMALS!

2024-07-05 10:38:10Investigim SHKRUAR NGA REDAKSIA VOX
Illustrative photo

The authorities in Albania are indifferent to the capture, trade and export of rare birds. Hundreds of stores and dozens of online sites fulfill the wishes of those who want to have a bird or a wild or rare animal in their home or bar.

Organizations that protect animals sound the alarm about the growing phenomenon. The laws leave room for institutions, which pass responsibility to each other.

"I found the rare parrot, which I had seen on the Internet, easier than I thought."

This is how Daniela, a 16-year-old from Tirana, who is already raising the rare bird in her apartment, begins the story.

After a few hours of observation in the store located on Dibra Street in Tirana, where the young woman told us that she bought the bird, INA Media found that the purchases were made without a receipt and without proof of bird vaccination. According to the seller, the origin of parrots and other birds is not always known, in the absence of a certificate of the bird's journey from birth to his shop.

"They come from Italy, from Brazil, from Kosovo, but they have started to increase in Albania as well", said the seller.

The panorama was the same in several other shops on "Hoxha Tahsim" street and in the Kombinat neighborhood in Tirana.

The parrot bought in Tirana

Buying a bird or a rare animal is not difficult in Albania. Hundreds of stores operate locally, many more online.

According to data from the Global Organized Crime Index, the illegal trade in birds and brown bears is believed to be a common form of wildlife crime in Albania. Furthermore, although a nationwide hunting ban has sought to curb it, poaching continues.

Trafficking of rare animals is taking place openly

The organization that deals with animals, Four Paws, based in Vienna, Austria, raises the alarm that there is a growing trend of animal trading in Albania.

The article emphasizes that most cases are discovered through social networks and that there are signs of an international network of illegal trade, cases that are particularly related to Serbia.

"Four Paws has raised all these concerns with the responsible ministry on many occasions, but there has been little response and no concrete action taken." We believe that the country most affected by commercial activities is Albania", the organization said in a communication to INA Media.

"Veterinary clinics issue fake certificates", who FAVORES the illegal
Lion cub put up for sale on TikTok

In November 2023, Four Paws was notified by phone that someone in northern Albania was trying to sell a lion cub at a price of 9,000 euros. The suspicions then were that the puppy originated from Serbia.

Video të qytetarëve shqiptarë në Tropojë, në Laç apo në Shkodër, që i trajtojnë këto kafshë në rrjetet sociale si të ishin qen apo mace, nuk janë të pakta.

Kafshë të rralla janë nxjerrë për shitje edhe në platforma të tjera, online, si MerrJep apo MirLir.com. Një nga rastet në këtë të fundit është një këlysh ariu i nxjerrë në shitje për 1.100 euro. Nuk mungojnë as rastet e shqiponjave të egra.

Xhemal Xherri, përfaqësues i organizatës PPNEA, thotë se trafikimi i faunës së egër është një ndër kërcënimet më të mëdha që i kanoset mjedisit në Shqipëri. Ai shton se për këtë temë flitet shumë pak.

Shpendët dhe breshkat janë më të përhapura, por ka edhe kafshë të tjera, që trafikohen, sipas Xherrit. Eksperti thekson faktin se kohët e fundit është rritur trafikimi i llojeve ekzotike drejt Shqipërisë, duke përfshirë këtu luanë apo tigra.

Ndërkohë, organizata Animals Need Me trafikimin e quan një problem real, që kërkon angazhim të shpejtë.

Sipas tyre, ky fenomen është tepër shqetësues, pasi brenda vitit 2024 këta këlyshë luanësh ose tigrash do të jenë rritur dhe do të bëhen të pamenaxhueshëm nga personat që i kanë blerë, duke u bërë një rrezik, jo vetëm për ta, por edhe për komunitetin.

Në dyqanet e kafshëve në Korçë dhe në Elbasan mund të gjesh pothuajse të gjitha llojet e kafshëve që dëshiron; mjafton të paguash. Në njërin prej tyre INA Media kërkoi blerjen e një çifti papagajsh me idenë e transportit për në një vend të Europës, por mësuam se kjo gjë nuk është e lehtë, madje e pamundur. Shkaku është mungesa e dokumentacionit.

“Së pari, duhet të flisni me veterinerin për vaksinat, se mos ju lëshon një letër”, – rekomandon një grua rreth të 60-ave në njërën prej pikave të shitjes së kafshëve dhe të shpendëve.

“Me avion nuk besoj se do t`ju lërë njeri që të udhëtoni, por mundohuni me rrugë tokësore”, – shtoi më tej ajo, duke sqaruar se veterineri e di më mirë dhe ka një zgjidhje.

Një veteriner, rezident në Korçë, i cili nuk preferoi që të identifikohej, sqaroi se për të transportuar ligjërisht shpendë apo kafshë drejt Europës me kushtet e lëvizjes së tyre është e pamundur.

“Shpendët, që të udhëtojnë, duhen të paktën dy vaksina, pastaj duan kushte transporti me kosto të mëdha. Ka vaksina, që kërkohen nga ligjet europiane, që këtu nuk ekzistojnë, edhe nëse i lëshon dikush, ato janë false. Mund t’ju qëllojë një doganier i mirë, që mund t’i mbushet mendja dhe mund t’i kalojë, por edhe jo. Këtu të gjitha kafshët, sidomos ato që vijnë nga jashtë, janë pa dokumente”, – tha ai për INA Median.

Ashtu si në Korçë, edhe në Elbasan dhe në Tiranë është e njëjta situatë. Nga një vëzhgim në tri prej klinikave në zonën e qendrës rezultoi se mund të marrësh një certifikatë vaksinimi dhe një letër të CITES (Konventa Ndërkombëtare e Specieve të Rrezikuara) për 20-40 mijë lekë.

"Veterinary clinics issue fake certificates", who FAVORES the illegal
Certifikatë për lëvizjen e një kafshe në serbisht

Qytetarë shqiptarë, mbajtës të kafshëve të rralla, janë përballur me gjoba në vendet e Europës për qarkullimin e këtyre kafshëve, sidomos gjatë lëvizjeve për pushime ose edhe në tentativë për t’i dhuruar prej mungesës së dokumentacionit në Shqipëri.

Ariel Vasili, veteriner në Tiranë ,thotë se 99 për qind e kafshëve ekzotike në Shqipëri janë futur kontrabandë.

“Ka klinika veterinare në zonën e qendrës, që lëshojnë certifikata false, duke gënjyer pronarët, të cilët jo në pak raste janë përballur me gjoba, kur kanë pasur kafshë të tilla me vete në pushime. Kështu, në Kroaci ka patur dy raste me nga 700 euro gjobë”, – tha Vasili për INA Median.

Sipas tij, 95 për qind e papagajve, por edhe gjarpërinj, breshka etj., janë pjesë e anekseve të ndryshme të CITES dhe çdo dyqan kafshësh dhe shpendësh duhet që të aplikojë në Ministrinë e Mjedisit të vendit eksportues dhe atij importues për ta patur ligjërisht atë kafshë.

"Veterinary clinics issue fake certificates", who FAVORES the illegal
Zogjtë nga Shqipëria, në tregun ilegal të Athinës, luanë dhe tigra vijnë nga Serbia

Për ta kuptuar më shumë procesin e trafikimit të kafshëve, duhet të bëhet një ndarje kryesore me dy drejtime, trafikimin nga Shqipëria për në vendet e tjera dhe trafikimi nga vendet e tjera për në Shqipëri.

Bazuar në legjislacionin në fuqi, procedura e kalimit të kafshëve në kufi duhet miratuar në Ministrinë e Mjedisit dhe të Turizmit, autoriteti që lëshon certifikatën përkatëse për kryerjen e procedurave doganore.

Ministria në fjalë në një përgjigje shkruan për INA Median se nuk ka regjistruar asnjë rast të trafikimit të kafshëve të rralla.

“Vitet e fundit nuk kemi pasur raste të trafikimit të kafshëve të egra”, – shkruhet në përgjigje.

Veterineri Ariel Vasili është i bindur se i gjithë qarkullimi i kafshëve ka një rrjet kontrolli.

“Sipas të gjitha gjasave rrjeti kontrollohet nga klane të forta serbe dhe turke. Shumica e kafshëve, që vijnë në klinikat shqiptare, ose janë me pasaporta serbe qensh, ose në raste të tjera në letra është thjesht aplikimi i CITES, i plotësuar me stilolaps në serbisht, me qëllim mashtrimin e doganës”.

Sipas Vasilit, përveçse shkelet ligji, gënjehen edhe blerësit, që e marrin të mirëqenë dokumentin. Në Shqipëri nuk ka asnjë leje hyrje të kafshëve CITES veç atyre të Zoo Park Tirana.

Sipas Vasilit, doganat janë të përfshira në të gjithë këtë qarkullim ilegal kafshësh dhe çmimi për shkak të zinxhirit përfitues rritet disa fish.

“Edhe në rastet kur doganat raportojnë kafshë të hyra ilegalisht (dy pitonë dhe dy iguana, në korrik të vitit 2023), shteti nuk arrin t’i sekuestrojë. Kontrabanda ka kosto të madhe, pasi, ndërkohë që në Itali t`i gjen një african grey parrot për 1.500 euro, në Tiranë ti gjen për 4 mijë euro të njëjtin dhe të sëmurë”.

Saimir Shehu, përfaqësues i organizatës Four Paws në Shqipëri, mendon se problemi i trafikimit të kafshëve të egra përbën një emergjencë. Edhe ai mendon se mbrapa qëndron një rrjet trafiku i organizuar. Ai aludon se janë të përfshira të ashtuquajturat petshop-e, pasi mjafton të kërkosh një kafshë të rrallë dhe ata me shumë gjasë do ta gjejnë me lehtësi.

“Raste të tregtimit të paligjshëm janë hapur fare, madje promovohen edhe në media kombëtare”, – tregon Shehu për INA Median.

Ndër të tjera Shehu thotë se, sipas informacioneve që ai ka, Serbia është një rrugë kalimi nëpërmjet Kosovës. Sipas tij, nuk ka një kompani, që i sjell luanët apo tigrat legalisht në Shqipëri.

 “Hyrja e kafshëve bëhet me mjete të rastit, çanta, bagazh makine dhe doganat patjetër që e lejojnë; nga informacionet tona kryesisht nga doganat me Kosovën, por nuk përjashtohet mundësia për Malin e Zi dhe Maqedoninë”, – tha ai.

Raste të trafikimit ka pasur edhe të arinjve në Shqipëri. Shehu, i cili ka qenë pjesë e një grupimi të quajtur Të Shpëtojmë Arinjtë Shqiptarë, tregon më shumë detaje.

“Para disa viteve në Dibër dy këlyshë u tentuan të shiteshin në Maqedoni. Ne reaguam menjëherë dhe madje bëmë edhe një denoncim në polici. Kuptohet që, derisa i erdhi radha hetimit (pas 6 muajsh a më shumë), arinjtë ishin zhdukur me kohë”. 

Një tjetër fenomen trafikimi janë zogjtë e në veçanti kanarinat drejt Greqisë. Këtë e konfirmon edhe Hellenic Ornithological Society.

Kjo organizatë thotë për INA Median se tregu i hapur i Schisto-s vazhdon çdo javë, ku qindra zogj, të dyshuar se vijnë nga Shqipëria, shiten ilegalisht.

“Problemi është se ne nuk mund ta konfirmojmë vërtet prejardhjen e atyre zogjve, megjithëse kemi informacione jozyrtare se shumë prej tyre janë me origjinë shqiptare, veçanërisht në Schisto-s, afër Athinës.”

Eduart Cara, përfaqësues i Federatës së Ornitologëve Shqiptarë, e konfirmon faktin se në Shqipëri problem i madh është zënia e zogjve të natyrës, kryesisht gardalina, që është një zog goxha i kërkuar në tregjet e vendeve fqinje, Greqi dhe Itali.

“Zënia e zogjve bëhet nga individë për motive tregtimi apo nga të pseudo-pasionuarit pas zogjve (meraklinjtë). Në çdo qytet të Shqipërisë në afërsi të tregjeve apo edhe në dyqane, që tregtojnë zogj apo aksesorë, shiten me çmime qesharake zogjtë e natyrës, e theksoj, qesharake”, – tha Cara për INA Median.

Ai tregon se kalimi i shpendëve ka mënyra nga më të ndryshmet dhe inovative, si për shembull panairet apo konkurset e ndryshme të këndimit, të cilat janë maskime për fundin që do të kenë këta shpendë, trafikimin.

Sipas organizatës AOS (Shoqëria Ornitologjike Shqiptare), çdo vit në Shqipëri në zonat e Shkodrës, të Lezhës, të Durrësit, të Elbasanit, të Tiranës dhe të Korçës kapen në mënyrë të paligjshme rreth 40 mijë zogj.

Marrja e këtyre shpendëve bëhet veçanërisht gjatë sezonit të shumimit. Trafikantët grabisin foletë, duke përdorur rrjeta, karrem dhe kafaze-kurth.

Një numër i konsiderueshëm i zogjve të kapur ngordhin, përpara se të mbërrijnë në tregje ose në dyqanet e kafshëve.

Zogjtë, që mbijetojnë nga kapja dhe nga transporti, shiten në tregun e zi brenda vendit ose trafikohen jashtë kufijve, në Greqi, në Maqedoninë e Veriut, në Kosovë, në Mal të Zi, në Itali etj.

Shumica e shpendëve të kapur në Shqipëri trafikohen jashtë vendit. Transporti drejt vendeve të tjera bëhet me rrugë të ndryshme, me autobusë (të fshehur në bagazhet e autobusëve me ose pa dijeninë e drejtuesve), me mjete personale, me traget apo edhe me avion. Gjithsesi, rrugët kryesore të trafikimit të shpendëve mbeten rrugët tokësore për shkak të kontrollit më të ulët.

Sipas AOS, Greqia pret mesatarisht 24-27 mijë zogj në vit nga Shqipëria. Kalimi për në Greqi bëhet kryesisht nga pika doganore e Kapshticës.

Në vitin 2017, AOS u informua për transportin e paligjshëm të shpendëve këngëtarë drejt Greqisë. Shoqata e kishte raportuar rastin në Inspektoratin e Mjedisit dhe inspektori e kishte sekuestruar mjetin në pikën kufitare të Kapshticës, duke konfiskuar 300-400 finca.

Sipas detajeve që jep AOS, kur mbërrijnë në Greqi, zogjtë nga Shqipëria pajisen me unaza. Vendosja e unazave bëhet për të fshehur trafikun, si dhe për të siguruar një çmim më të lartë, duke i paraqitur shpendët e kapur si zogj të kultivuar.

INA Media i shkroi zyrtarisht një email doganës së Kapshticës, duke marrë parasysh fluksin më të madh të kalimeve të supozuara nga kjo pikë, por deri në momentin e publikimit të këtij shkrimi nuk mori përgjigje. Disa nga zogjtë trafikohen brenda vendit. Çmimet variojnë nga 200 lekë deri në 8.000 lekë një copë.

Autoritetet thonë se nuk kanë dijeni, raste minimale për hetim, asnjë gjykim, ligjet nuk mjaftojnë

Nëpërmjet Ligjit për të Drejtën për Informim, të gjitha prokurorive dhe gjykatave në vend iu kërkuan të dhëna statistikore për personat e proceduar, të gjykuar dhe të dënuar për trafikim të kafshëve të rralla.

Rezulton se në Prokurorinë e Tiranës ka pasur një procedim për këtë vepër penale, por pas hetimeve fillestare prokuroria ka shpallur moskompetencën.

Edhe Prokuroria e Dibrës pranon se është duke hetuar një rast të trafikimit të specieve të mbrojtura. Hetimi është regjistruar në vitin 2021 dhe ende nuk është gjetur autori. Ndërsa në prokuroritë e tjera në pesë vitet e fundit nuk ka pasur asnjë dosje për këtë aktivitet të paligjshëm.

Në mungesë të hetimeve edhe gjykatat në vend nuk kanë asnjë vendim për të dënuar trafikantët e kafshëve të rralla, ndërsa Policia e Shtetit thotë se “nuk ka asnjë rast të trafikimit, por kemi identifikuar raste të gjuetisë së paligjshme ose jashtë sezonit të specieve të mbrojtura”.

Në shtator të vitit të shkuar autoritetet italiane zbuluan në portin e Brindisit dy breshka të rralla, të llojit testudo hermanni, tregtia e të cilave është e ndaluar sipas ligjeve ndërkombëtare, pasi janë specie në rrezik zhdukjeje.

But, unlike the Italian authorities, neither the State Police nor the General Directorate of Customs had any information on this attempt to traffic rare species.

In a written response, the General Directorate of Customs claims that it has no knowledge about the case of turtles in Italy, but in the last five years it has only stopped the trafficking of two iguanas.

Despite the fact that the General Directorate of Customs claims that it has notified the Ministry of Tourism and the Environment about the case of iguana trafficking, this institution confirms that it has no knowledge of this case or any case similar to it. The same situation of lack of information is also for turtles.

INA Media inquired further about this case at the National Veterinary and Plant Protection Authority, in order to see how the authorities had reacted in the case of an attempted trafficking. According to the institution, the individual who transported them was fined and the animals were placed in mandatory quarantine for 21 days.

According to veterinarian Ariel Vasili, the current law is enough to pass the queue. According to him, a task force should be set up at the national level.

"The CITES office under the Ministry of Environment must start working, as it has not been functioning for 28 years. Even when we send cases, they return answers that "do not exist". "Even when cases are reported, this office plays table tennis with the police," the veterinarian emphasizes.

Xherri, from PPNEA, says that the will from the government is also needed to make a change. According to Animals Need Me, genuine veterinary controls should be carried out in Albania in order to combat trafficking./ INA

Video