DOMESTIC VIOLENCE / Gjati wakes up suddenly, sees with alarm that Albania has crawled out of his bed

 Kliko këtu për të tjera
Voxpress:

The Himara Scenario/ How Vlach citizens in Gjirokastër and Korça turned into Greeks: We are proud to be Albanian-Vlach, but...

2025-11-26 22:10:02Histori SHKRUAR NGA REDAKSIA VOX
Greek propaganda and reality, the Vlachs of Southern Albania: We are proud to be Albanian-Vlach!

 

 

Today, Vlachs face the challenges of existence, which in Albania largely remain in their own hands, given that they have all the opportunities and freedoms to act and work freely.

The law has been a great help, but of course there is a huge gap between what is written and what is applied. This is not only related to the Vlach community, but also to the Albanians themselves, who often see the application of the law only in writing and not effective in their lives.

The history of the Vlachs remains unclear, as there are many versions regarding their origin and the lineage of this community. Professor and historian Pëllumb Xhufi is one of the people who has studied this community for a long time and has researched it in depth.

"There are 2-3 theories about where the Vlachs come from. In fact, they appear in the Balkans since the 11th century in the Pindus Mountains, since the 11th century, by a Byzantine author. He wrote a book on military issues. He says that they came from the Danube, present-day Romania, from the conquest of Rome from present-day Romania. At the time of the Trojan, we are in the year 105-110 of our era. After the conquest, they settled in the areas of Greece, Montenegro, Albania, a fairly widespread area. In these areas that I mentioned, most of the Vlachs have been assimilated and merged into the local population," said historian Pëllumb Xhufi.

"In 1308, there was a traveler, the anonymous Gorka. He describes Albania, Serbia and also talks about the Vlachs. They came after the arrival of the Hungarians in the Balkans, where they are still settled today," said Pëllumb Xhufi.

"Someone else says they came when the Slavs flocked to the Balkans at the beginning of the 7th century," the historian said.

The Vlachs had many problems with the local populations. The exception was the Albanians, who had a fantastic relationship with them. This worried our southern neighbors. They saw in the Vlachs the plan for their Hellenization in the southern lands of Albania. More or less, a project they put into practice with the Albanians in the South, providing them with Greek passports over the years.

"In 1913, when the borders were being discussed, an idea was floated by foreigners to create an Albanian-Vlach state, to take the territories of Pindus and Thessaly and unite them with Albania. Starting from the coexistence of these two communities, which was also supported by the Romanian state," said Xhufi.

Such an idea was not supported even by the Greeks, who fought hard and never accepted the return to reality of this possibility, which later brought catastrophic consequences for the Vlachs on both sides of the border. Their goal was clear: to treat them as a Greek population, and then, the territories where they lived as Greek territories.

"I don't know the phenomenon, Albanian Greek-Vlach villages. In Serbia-Montenegro they were burned. Manastir, for example, was a city with Albanians and Vlachs. There were many Vlachs, but also many Albanians. It was the center of the vilayet. Today, if you look at the population of Macedonia, Vlachs are very few, according to the documents that come out," said the historian.

"Even in Greece and Montenegro, they don't know them. Especially Greece doesn't know them at all. The whole world knows about the massacres of Greece against the Vlachs. The massacre, the brothers were killed by the Greeks. They were tortured, they wanted to completely eliminate them ," said teacher Nasho Shytani.

"The situation of the Vlachs of Albania, like the Albanian Orthodox community, is unfortunately heading towards extinction and assimilation. The Vlach community in Macedonia lives in several regions, in those regions that are being forgotten and not much is being said about the Vlach community that lives there. In Krusevo, Prespa, Manastir, Ohrid, Struga," said history researcher Naim Iljazi.

"The assimilation of the Vlach community has come from Serbia's agrarian reforms against peoples who were the majority in some regions," said history researcher Naim Iljazi.

Naimi, an Albanian researcher in North Macedonia who has worked extensively with the assimilation of Orthodox Albanians, details the way in which the Vlachs were forced to lose their identity.

"Initially, assimilation was violent towards the communities, Albanian and Vlach, using various means and mechanisms. Then by luring and buying them through various positions. Then they began to gradually assimilate into Macedonia," said Naim Iljazi.

Today we find the Vlachs spread across several areas, mainly in Albania and Greece, but also in other Balkan countries.

" In the Pindus mountains is the capital of the Vlachs of today's Greece. Mecolla is a typical Aromanian place from where they spread to other countries. There is in the Gramoz area on the Greek and Albanian side, Nikolica is a Vlach village. In Macedonia. Here in Voskopoja, a settlement that was born and started by Albanian-Vlachs ", said historian Pëllumb Xhufi.

Nëse para viteve 90, gjatë periudhës së komunizmit, vllehët ishin të shtypur, por e ruanin gjuhën dhe traditat e tyre, pasi qëndronin në vende të veçuara dhe jetonin së bashku, pas viteve 90 nisi një luftë e ashpër. Greqia me politika qartësisht joshëse dhe me dëshirën e shtimit të numrit tentoi të afronte vllehët, po ashtu dhe Rumania. Në territorin shqiptar, është ndjekur i njëjti skenar me shqiptarët në zonat e Himarës dhe Jugut. Ata, janë joshur duke u pajisur me dokumente greke. Më pas, janë përdorur statistikat për politikë.

“Këto dy ndërgjegje kombëtare, një greke dhe një rumune, ndikuan negativisht në një përçarje të madhe të vllehëve”, u shpreh avokati, Edmond Petraj.

Inside Story tregon me dëshmi se si vllehët u joshën nga Greqia për interesa të ngushta dhe pse qytete si Korça, apo Gjirokastra, cilësohen thuajse si të humbura sa u përket komunitetit vlleh. Ndikimi grek ka qenë shumë i fortë. Megjithatë, ka qendrëstar deri në vetëmohim.

“Futja e këtyre shteteve, Rumania e Greqia kërkojnë të na marrin me vete. Ata e kanë si stimuj që të marrin sa më shumë, por ne në të vërtetë nuk jemi rumunë, jemi arumunë. Nuk jemi as grekë, jemi shqiptarë. Ne këtu kemi lindur, këtu punojmë, këtu jetojmë, këtu varrosemi, martohemi, fejohemi. Të tëra këtu i kemi”, u shpreh studiues i historisë, Naim Iljazi.

***

“Jemi shqiptarë, por…”, si u shndërruan në grekë qytetarët vllehë në Gjirokastër dhe Korçë

Pasojat direkte të këtyre tërheqjeve sa nga njëri krah në tjetrin është zvogëlimi artificial i numrit të komunitet vlleh. Kjo strategji automatikisht synon uljen e numrit të shqiptarëve në trojet e tyre në Jug. Në fakt, kambanat e alarmit kanë rënë prej kohësh.

“Janë ndikimet e këtyre shteteve që i kanë bërë të futen në ndikimin e fuqisë së identifikimit me pasaportë”, u shpreh Kryetarja e Shoqatës së Vllehëve për Korçën Mirela Veriga.

Jashtë kamerave dhe vetë anëtarët e komunitet vlleh, me dhimbje tregojnë se në qytete si Korça, apo Gjirokastra, tashmë vllehët shqiptarë janë në një proces të madh asimilimi, pasi kanë marrë në një masë të gjerë pasaporta greke. Kjo do të thotë se në deklarimet e tyre për shtetësi, deklarohen sipas pasaportës që kanë, përndryshe mund të kenë pasoja direkte në humbjen e benefiteve ekonomike.

Inside Story udhëtoi drejt qarkut të Korçës ku është dhe kryeqendra e madhe e vllehëve. Historia e zhvillimit të Voskopojës është padyshim një krenari, jo vetëm për komunitetin, por dhe vetë shqiptarët. Patjetër, një histori që mbart edhe dhimbje.

“Interesant për Voskopojën ka të dhëna dhe nga arkivi i Vendikut, por është kondiku i manastirit të Shën Prodromit, që ka gjithë historinë e Voskopojës nga 1600 e kanë shkruajtur murgjit, deri në vitin 1800, pas shkatërrimit të Voskopojës. Asnjëherë nuk bëhet ndarje të karakterit etnik, shqiptar apo vllah, të gjithë janë voskopojarë”, u shpreh historian Pëllumb Xhufi.

“Vllehët e Shqipërisë janë pika kyçe, sepse të gjithë vllehët e botës i kanë sytë nga Voskopoja. Nëse Voskopoja nuk do të digjej, do të ishte historia e Ballkanit krejt ndryshe sot”, u shpreh avokati Edmond Petraj.

Sigurisht, ka shumë hamendësime për mënyrën se si do të ishte historia e Shqipërisë nëse nuk do të digjej Voskopoja, por sot realiteti është tjetër. Korça, një prej qarqeve më identifikuese të vllehëve, po lufton fort me shpresën se komuniteti do të mbijetojë dhe interesat greke do të mbeten larg.

“Në ambientet ku ndodhemi, është kisha rumune. Është kishë që identifikon komunitetin tonë. Komuniteti arumun në Korçë është shumë i madh dhe është i përqendruar në qytet dhe disa fshatra përreth. Është Voskopoja kryeqendra dhe disa fshatra përreth. Kisha është ambienti që na mbledh çdo të diel. Predikimet bëhen në gjuhën shqipe dhe në rumanisht”, u shpreh Mirela Veriga, Kryetare e Shoqatës së Vllehëve për Korçën.

“Komunitetin arumun të Korçës duhet të njihen mirë me historinë. Të rinjtë nuk e njohin më dhe nuk e flasin dialektin, është minus që mund ti bëjë të asimilohen, ose të pranojnë identitete të tjera që nuk i kanë. Ndoshta në prag të anëtarësimit në BE ata konsiderojnë se këto dallime nuk kanë rëndësi”, u shpreh Sekretarja e Konsullates së nderit të Rumanisë, Daniela Stoica.

“Identiteti është diçka që e mbart me vete gjatë gjithë jetës”, u shpreh Daniela Stoica.

Ndikimet e Greqisë pranohen dhe fliten afër, sidomos në Korçë, ku në verën e këtij viti është inauguruar dhe konsullata e re greke në pedonale.

“Korça duke qenë në kufi të Greqisë ka pasur dhe ndikimet e shtetit grek. Ndoshta dhe situata ekonomike pas viteve 90, duke ditur se shqiptarët kanë qenë të varfër. Ne jemi arumunët në Shqipëri, ashtu siç janë arumunët në Greqi. Unë them se jemi arumun, e para jam shqiptare e lindur dhe rritur në Shqipëri. Kushtet ekonomike detyruan shqiptarët të largohen dhe të gjejnë vende pune në shtete të tjera dhe Greqia ka qenë një nga ato vende”, u shpreh Mirela Veriga.

“Sidomos pas viteteve 90, ekzistonin më shumë mundësi për arumunet. Të rinjtë u drejtuan në Rumani me bursat. Disa kanë qëndruar atje, disa janë kthyer dhe kontribuojnë me profesionet e tyre këtu në Shqipëri. Një pjesë i janë drejtuar Greqisë për punë. Rumania ka investuar në burimet njerëzore për të forcuar komunitetin dhe Shqipërinë si vend”, u shpreh Daniela Stoica, Sekretare e Konsullates së nderit të Rumanisë.

Situata nuk është më e mire as në Gjirokastër, ku ndodhet një komunitet të konsiderueshëm të popullsisë vllehe. Inside Story udhëtoi drejt njësisë administrative “Odrie”, ku është dhe përqendrimi më i madh i minoritetit.

“Këtu jemi në njësinë administrative Odrie, njësi nën juridiksionin e Bashkisë Gjirokastër. Në këtë njësi janë 5 fshatra dhe në 4 prej tyre, jetojnë anëtarë të komunitetit vllah. Në Andon Poçi, Labovë e Madhe, Labovë e Vogël dhe Hundëkuq.

Në pesë fshatrat e njësisë administrative Odrie, bashkëjetesa ndërmjet shqiptarëve dhe komuniteti vlleh ka qenë e admirueshme. Banorët kanë qenë krah njëri-tjetrit në gëzime dhe në halle”, u shpreh administratorja Mimoza Shëngjergji.

 

**

Propaganda greke dhe realiteti, vllehët e Jugut të Shqipërisë: Jemi krenarë që jemi shqiptaro-vlleh!

Propaganda greke në raport me shqiptarët ka qenë shumë e ashpër, madje dhe në librat e historisë nxënësit mësojnë se trojet e tyre shtrihen deri në qytetet shqiptare. Këtu, përfshijnë edhe fshatrat e banuara nga vllehët që i identifikojnë me kombësi greke. Pa harruar faktin që shteti greke, sot e kësaj dite nuk njeh minoritete. Nuk njeh vllehët e Greqisë, por njeh vetëm grekë.

"‘Shteti grek nuk njeh minoritete, e thotë, është e grekëve, do të rrish në Greqi, je grek. Pavarësisht presionit të madh nga Ndërkombëtaret, GReqia nuk ka nënshkruar konventën kuadër të minoriteteve. Nuk e ka nënshkruar, e ka nënshkruar qeveria, por nuk e ka kaluar në parlament, si puna e ligjit tonë të luftës që është aktiv.

Një politikë, e cila synon dhe e bombardon atë që lind në Greqi me propagandë, jo me shkencë historike, nuk bëhet histori deri në gjimnaz ke vetëm propoagandë nacionaliste. Korça është Greqi, Gjirokastra dhe Himara është Greqi. Dikush shkon në Shkumbin. Disa shkojnë deri në Lezhë, vazhdojnë. Ka dhe historianë seriozë grekë që nuk e mohonin se suliotët janë shqiptarë, që Çamëria është e banuar nga shqiptarët, që heronjtë e luftës çlirimtare janë shqiptarë dhe arvanitas",  u shpreh historiani, Pellumb Xhufi.

Vetë antarët e komunitetit kur pyeten në lidhje me Shqipërinë kanë një emocion të madh kur flasin. Ata e konsiderojnë veten shqiptaro-vlleh dhe e kanë atdhe vendin tonë.

"Më shumë se mua nuk e do njeri këtë vend. Sa e do një vlleh Shqipërinë, apo vendin ku jeton, ku ka lindur, jetuar, ka barrën e katandinë. Është pjesa kyçe e një personi.
Vllehët Shqipërinë e kanë atdhe që e duan jashtëmase. Mos e prek se kemi kontribute të jashtëzakomshme", u shpreh Edmond Petraj, avokat.

"E thënë me fjalë të plota. Ne ndihemi krenar se jemi shqiptarë. Është e tepërt për të thënë kush jemi ne dhe ata, sepse ne jemi një. Ne jemi pjesë dhe quhemi shqiptarë me origjinë vllehe", u shpreh Elvis Toci, Konsull nderi i Rumanisë.

"Çdo vllah, medaljonin e tij të vllahut ta mbajë në mendje, zemër dhe ta ketë të varur në gjoksin e tij",  u shpreh Nasho Shyti, studiues i historisë.

The great struggle of some Vlachs is to work to keep the values ??of the Vlach community unmixed by other influences. This is openly acknowledged by the members of this community.

As for Greece's tendency to assimilate this community, most of them do not accept it. They do not find any connection with the Greeks. They are a separate ethnicity that clearly identifies itself.

"There were Vlachs in some centers, to receive the reward from Greece they say we are Greek. When you ask them what language their grandfather and father spoke, it is not Greek, it is a Romance language. Another thing. There are those who deny it for economic reasons. I do not believe that there is a Vlach who, when he says this, says it with conviction. He says it or with a smile, as if he says I have nothing to do, I say it out of concern when he meets others he talks to, they have received a Greek passport, when you tell them and remind them of Vlach songs they start crying ," said Pëllumb Xhufi, historian.

"I have come to the conclusion that if you have a Greek in a village, you assimilate the village. If you have a Greek, take him to a Serbian village, and after 6 months the village will speak Greek. Greece has a very strong influence and assimilation," said Edmond Petraj, a lawyer. /  Inside Story

 


Në përputhje me standarded JTI

Video

SHIKO KANALIN NE YOUTUBE
×