Feldmarshall Gjergj Basta, the most prominent representative of the Albanian strategists

2022-04-25 15:24:06Histori SHKRUAR NGA MARENGLEN KASMI
Feldmarshall Gjergj Basta, the most prominent representative of the Albanian
Gergj Basta

Gergj Basta is a typical representative of military success in the late 16th century. He was born into an Arbëresh family on January 30, 1550 in Rocaforccata, near the city of Taranto in Italy. His grandfather, Andrea Basta, a comrade-in-arms of Skanderbeg and participant in the expeditions of the Albanian leadership in Italy, was from the village of Bastje near Butrint in Saranda. In honor and in memory of Gjergj Kastriot, Dhimitër Basta named his son after the protagonist, to resemble him. 

After the death of Skanderbeg, his family moved to Italy, when Gjergji turned 15, his father took him with him to the ranks of the strategists. He passed the first rehearsals in a cavalry ward commanded by his father and then in a cavalry company, commanded by his older brother, Nikola. George took his first lessons at a school in Asti, Italy, and then attended the Spanish Military Academy in the Netherlands.

His life as a professional soldier is divided into two phases, in his service in the armies of the Spanish Empire in the Netherlands and France (1579-1596) and in the German armies (1596-1606), in the long struggle against Ottoman penetration in Central Europe. He served over 40 years in the military leading over 100 victorious battles.

Basta successfully combined the living spirit of his homeland with the warlike blood of his ancestors. We meet Basta very quickly under arms, since the time of the Duke of Parma, Alessandro Farnese, in 1579, when he became governor of the Netherlands and Basta successfully led a regiment of Albanians, ie Albanians, a career that had started from the level lower, that of war drummer. Farnese quickly recognized Basta's talent and loyalty and appointed him in 1582, at the age of 32, Commander-in-Chief of the Cavalry. From then on, his advice and guidance would form the basis of many military campaigns. The differences between him and the Royal Court of Madrid, ostensibly as a result of his closeness to some Italian sovereigns, made as early as 1597,

Feldmarshall Gjergj Basta, the most prominent representative of the Albanian

Rudolph II, pasi u konsultua me vëllain e tij, komandantin e ushtrisë habsburgase arqidukën Matthias, e gradoi Bastën në qershor 1601 Feldmarshall, me kusht që ai të garantonte se do të qëndronte për një kohë të gjatë në shërbim të Perandorit habsburgas.

Në fakt, kjo kërkesë ishte diçka normale në fillimshekullin XVII. Kryerja ose nisja e një lufte bazohej mbi dy shtylla për sigurimin e burrave luftëtarë; përkrah ushtarëve të pajtuar nga feudali, bazën e rekrutimit ushtarak e përbënte mercenarizmi, madje mercenarizmi ishte shtylla kryesore e çdo ushtrie të kohës. Siç e dimë, së pari fundi i luftës 30-vjeçare në Europë i hapi rrugë krijimit të ushtrive të rregullta, gjë që shënoi edhe fundin e mercenarizmit. Në këtë kuadër, ishte krejt normale për kohën që blihej edhe shërbimi i ushtarakëve të zotë, siç ishte edhe rasti i Gjergj Bastës, i cili hyri në shërbimet e Rudolfit II.

Si komandant i përgjithshëm i ushtrisë perandorake në Hungarinë e Epërme nën komandën direkte tëA rqidukës Matthias, Basta mori pjesë në luftën e gjatë turke kundër Portës së lartë dhe aleatëve të saj katolikë lokalë në rajonin e Danubit dhe Karpateve dhe ishte një nga aktorët më të rëndësishëm ushtarakë dhe politikë. Basta arriti të korrte fitore të rëndësishme kundër Mihal Trimit në shtator 1600. Zigismond Bathory-t në gusht 1601 dhe 1603 etj.

Përkrah aftësive të tij si ushtarak, është shkruar shumë edhe për Bastën në rolin e drejtuesit administrativ.

Në pozicionin e guvernatorit perandorak në Transilvani ai e qeverisi vendin e shkatërruar nga luftërat e njëpasnjëshme me ashpërsi drakonike, planifikoi një sërë masash për forcimin e pushtetit qendror dhe zbatoi një politikë të ngurtë fetare kundër gjithë besimeve jo katolike. Në të njëjtën kohë, ai tentoi të kufizonte pushtetin e përfaqësuesve vendorë, të dobësonte strukturat administrative individuale të kombësive në këtë rajon dhe të kryente një ndërrim të pjesshëm të elitave drejtuese vendase nëpërmjet shpronësimit dhe kalimit të pronave të tyre te persona që qëndronin më afër politikave habsburgase. Sigurisht që si pasojë e kohës së shkurtër të qëndrimit të tij në këtë post, Basta nuk mundi të realizonte gjithë këto synime.Në një traktat të hartuar prej tij, ku ai vlerësonte situatën në Transilvani, ndër të tjera ai shprehej pro kolonizimit me popullsi gjermane të këtij territori. Ky traktat i shërbeu Vjenëspas vitit 1620 si orientim për politikën e saj ndaj vendeve boheme.

Basta zotëronte përkrah latinishtes dhe italishtes edhe spanjishten dhe gjermanishten. Në vitet 1600-1605 ai ishte padyshim personaliteti më i spikatur në politikën habsburgase ndaj Transilvanisë. Përkrah talentit të tij në drejtimin ushtarak ai ishte një diplomat i aftë, çka e tregoi në zotërimin  e situatave të ndryshme politike në Transilvani dhe rajonet përreth.

Ndër të tjera Basta konsiderohet edhe si mjeshtri dhe mësuesi i gjeneralit të mëvonshëm dhe një nga protagonistët kryesorë në luftën 30-vjeçare, Wallenstein-it, Komandantit të Përgjithshëm të Forcave të Ligës Katolike në luftën 30-vjeçare. Në vitin 1605, Wallenstein-i luftonte kundër turqve përkrah Bastës për marrjen e kështjellës Gran, si kapiten i këmbësorisë, ose popullit këmbësor, siç quheshin atëherë. Wallenstein-i mësoi nga Basta taktikën e këmbësorisë së lehtë, që do ta përdorte me shumë mjeshtëri më vonë gjatë konfliktit europian 30-vjeçar.

Feldmarshall Gjergj Basta, the most prominent representative of the Albanian

Më 11 nëntor 1606 ndërmjet Perandorisë Habsburgase dhe Portës së Lartë u nënshkrua paqja që mbylli luftën e gjatë turke. Ndër të tjera, një nga vendimet e rëndësishme të saj ishte fitimi i pavarësisë së principatës së Transilvanisë. Basta ishte kundër bisedimeve për paqe me Portën e Lartë por po ashtu kishte pak mjete në dispozicion për të vazhduar më tej luftën. Këshillat e tij për perandorin, që mos të pranonte bisedimet për paqe nuk u dërguan prej tij. Kundërshtarët e Bastës pranë perandorit e interpretuan këtë qëndrim të Bastës me fjalët: “Ai [Basta] kërkon të mbajë gjallë zjarrin e luftës, me qëllim që të ngrohet sa më gjatë prej tij”.

I prekur nga kjo gjë, por edhe i lodhur  nga konfliktet e brendshme, problemet financiare të perandorisë, si dhe paaftësia e drejtuesve ushtarakë, në vitin 1606 ai dorëzoi detyrën e tij si gjeneral komandues i trupave të Transilvanisë.

Pas tërheqjes nga jeta publike në vitin 1606, Basta ju përkushtua shkrimit të veprave ushtarake, për të cilat do të na flasin kolegët më pas.

Në literaturën gjermane dalin dy data për vdekjen e Bastës. Në vitin 1607 dhe 1612.  Në vitin 1612 Basta do të varrosej, ose rivarrosej në kishën franciskane të Vjenës, në qendër të Vjenës dhe ndoshta kjo gjë shakton edhe këtë ngatërresë për kohën e vdekjes.

Despite this discrepancy, in the published biographies, all the authors fall into a common denominator that, Basta was one of the greatest pre-absolutist military strategists and his military works significantly influenced the improvement and development of the European art of war.

© Copyright Vox News

This article by historian Marenglen Kasmi is exclusive to Vox News, enjoys copyright under Law no. 35/2016, "On copyright and related rights". The article can be republished by other media only by quoting Vox News and at the end the source link is placed, otherwise any violator will be held liable under Article 178 of Law No. / 35/2016.



Video