OPEN LETTER/ Come to the dialogue and listen to me speak, otherwise I will cut off your scholarships, you will rot in prison. Please!

 Kliko këtu për të tjera
Voxpress:

Limoz Dizdari, a myth and a hostage for me

2022-05-10 12:36:09Pikëpamje SHKRUAR NGA JOSIF PAPAGJONI
Limoz Dizdari, a myth and a hostage for me
In the photo: Well-known composer and former SP MP Limoz Dizdari and Former Head of the Arts Department at the Academy of Albanological Studies, Josif Papagjoni

LIMOZ DIZDARI - A MYTH AND A HOPE FOR ME

The limousine is in intubation today… Hospitalized in Durres. Maybe in the lobby of… Do not be! And who does not know Limousine! Rooted from Delvina, but also strongly associated with Saranda, her pride. Great name of Albanian art.

Since high school student in "Hasan Tahsini" Saranda, I have his eyes on his face, his dynamism entering and exiting from one room to another, there in the early building of the House of Culture, where he was preparing a large ensemble around 150 people, with three voices, choir and complex, which we gave on the steps of the ancient theater of Butrint where it was celebrated every May 1st.

It is about the years 1965-1967, when Limozi was working in Saranda at that time. I loved music very much and as a young high school student I was, I went up to Limoz in the first room, downstairs, where there was also the piano. His piano seemed like magic to me. Or were Limoz's fingers like that to me ?!

He enjoyed singing when composing. Usually when he worked with the choir, he played the accordion more and even conducted with its sounds. Gufonte i teri…

This image stuck deep in my brain and remained so. There are still a lot of sounds, voices, songs that of course, of course. One of the most beautiful sounds of Limoz at that time were those of the song "Autumn Rains", with a poem interwoven between a deep and very sweet melancholy:

"What come to me like this in silence / sounds full of emotion / To pour them like autumn rain, / in a song I think…"

Oh, how much I have sung this magical song of Limoz with guitar, sometimes alone and sometimes with my brother, Mitron! How much space there is! What whispers of rains and leaves, what a poetic run. Exactly this motive he later made the musical theme of the movie "Mesonjtorja" with the voice of the wonderful Gaqo Çako and the Naimian verses of the Candle.

Dhe pastaj ato kenge-kantata te rralla, te paperseritshme qe ai kompozoi ne filmat “Malet me blerim mbuluar”, “Rruge te bardha”,”Beni ecen vete”, “Koncert ne vitin ’36”, “Qortimet e vjeshtes”, “Perralle nga e kaluara”. Kujtoni per pak se çfare madheshtie ka kenga “Keputa nje gjethe dafine”.

Po ajo kitara te filmi “Rruge re bardha”, kur Deda i Rikard Ljares dhe Centralistja Zana, thajne robat e bera qull teksa avujt ngrihen e ngrihen lart si nje mjegull a pluhur yjor.

Çfare embelsie! Sa dashuri njerezore ka e gjitha ajo… Mua me ka rrembyer muzika e Limozit. Perhere. Eshte si nje shkulme e shpirtit kombetar, nje cope dhe’ qe lengon, qe frymon, qe mugullon. Cikli “Kenget e tokes” eshte nje Shqiperi brenda meje, brenda teje, brenda te gjitheve ne. Simfonia e tij me variacionet harmonike te kenges “Do marre çiftene, do dale per gjah” ka brenda epiken dhe liriken, triumfin dhe ringjalljen, te buten dhe te shtruaren, pastoralen dhe folkloriken.

Koncertet instrumentale, kantatat, kenget, muzika simfonike, muzika e dhomes, muzika skenike dhe ajo filmike, te gjitha si nje oktave e madhe, si nje areal tingujsh, jane vertet nje dimension muzikor i lakmuar prej nga kullon fryma dhe shpirti yne kombetar, permasa e relievit, monopati, pylli, klorofila, brenga, dashuria, nje “kulloshter” e tingullit epik te malit dhe te fushes, vendosmerise dhe meditimit, çastit poetik dhe trishtimit te embel, tretur te gjitha ne fryme e ne mish.

Muzika e Limozit nuk klith, por dritheron, hyn drejt e ne lekure, behet ndjeshmeri, ti je qejf ta kendosh, ta fishkellesh, sepse ajo eshte e nje paradigme sa kombetare, aq universale; sa e madherishme e sublime, aq dhe lirike, e embel, lehtesisht e kendueshme, me nje vijezim melodik te qarte, pa destrukturime te qellimta dhe thyerje flagrante te melosit popullor prej nga frymezohet shpesh, sikunder dhe nga temat e tij burimore vetanake…

Muzika e Limozit eshte e thjeshte, e qashter, e kthjellet. Ai nuk i ka qejf aspak “kokolepsjet” per te shprehur gjoja “modernitetin”, muzike qe deperton, hyn drejtperdrejt ne shpirt…

Limozi rierdhi ne Sarande me nje mision kulturor diku nga fillim vitet 2000. Ai u be “perdorues” i godines se Kinoteatrit te qytetit te Ksamilit. Kur punoja ne Sarande si regjisor, kaq here beja prova me grupe teatrore te rrethit per festivalet teatrore qe organizonim aty.

Njihja çdo skute te asaj godine. Si çdo godine kulturore, pas vitit 1990 edhe ajo nisi te degradonte pak nga pak nga pakujdesia, sido qe ishte nje ndertim i ri. Por ja, e mori Limozi ne kujdestari dhe ajo sikur mori fryme. Une kam shkuar disa here aty. Por s’e heq nga mendja kur shkova ne nje nga bujtjet e mia, dhe te dy me Limozin ia nisem ca kengeve te tij, ai ne piano e duke kenduar, une i thekur e pas kenges se tij. Nje mrekulli… Por nuk ishte kjo mrekullia e vertete.

Mrekullia qe Limozi kishte bere me ate ngrehine te “plakur” para kohe ishte se tashme ai e kishte zbukuruar me mjedise, lule, peme, gjelberim, arredim te dhomave dhe studiove, krijimin e nje biblioteke me libra te dhuruar, pianot per mesimin e femijeve, valltaret e vogla dhe sidomos me rikonstruksionin e salles se madhe te shfaqjeve, me ndenjeset dhe aksesoret e skenes, te gjitha te mirembajtura. Te vinte t’i thoshe: “Bravo Limoz Dizdari per kete kujdes dhe pune te lavderueshme qe ke bere!” Kisha pare disa koncerte instrumentale, qe ne ate mjedis ende fshatarak te Ksamilit, ishin ku e ku me lart nga çfare mendja jote mund te parashihte.Gjithe kohes ai kishte ne koke projekte, enderronte te ringjallte ansambin e madh te kenges me orkester, kor e komplekse; donte te bente takime zonale te teatrit, estradave, ansambleve, gjer dhe foltore me natyre akademike ne rrahje temash te shumefarta, kryesisht me brendi e format dijeformues. Beme dhe nja dy projekte se bashku. Por bah! Nuk gjente mbeshtetje as nga Ministria e Kultures, as nga Bashkia Sarande. Dhe kjo e deshperonte pa mase…

Deshperimi iu rrit vit pas viti. Nje here i thash: “Pse nuk shkruan Limoz, muzika tende duhet te jete sot prijese, kunder kesaj tallavaje dhe vulgarizimi qe po na mbyt”. Ai me pa ne sy dhe siç e kish zakon, ma keputi: “Perse te shkruaj, kenge per shalet e zbuluara e te pacipa, per injorantet, per llumin, per rakine, per rumba-dumblla, per çfare? Jo! Muziken sot e kane bere llum… llum…” Eh, muzika e Limozit, çfare kthjelltesie qe ka! Ai nuk mund te bente muzike per tollovite e seksualitetit banal si tema baze, as per hajgaret dhe dum-dumet shurdhuese. Shpirti i tij eshte poetik, ndjeshmerite e tij muzikore jane sublime. Nuk mund te ikje nga mali e te bije ne kenete…

I dhashe te drejte. E qepa.

Dhe tani kam nje peng timin…

Para thuajse nje viti, aty ne Sarande, tek rrija me nje mikun tim artist e po pinim nje kafe, erdhi dhe Limozi. Kishte kohe qe ishte i shqetesuar per fatin e Qendres se tij kulturore DEA – ish kinoteatri i Ksamilit. Donin t’ia merrnin, ta debonin prej andej, se kontrata e lidhur per perdorimin e mjediseve te saj kishte mbaruar. Duke biseduar, edhe duke i qare hallin sigurisht, une i thashe: Limoz, perveçse je nje artist i shquar, ti ke qene dhe nje personalitet politik i te majtes, deputet, kryetar i Lidhjes se Shkrimtareve dhe Artisteve, anetar i kryesise se LSI. Ti te duan, te respektojne. Besoj se ke miq plot, te cilet kane influence te PS dhe kryeministri, ua degjojne fjalen. “Te kush, te kush? – me nderpreu ai. –

Vertet ti beson se une do t’i lutem atij, te gjatit, se do t’i perulem? Sa gabim po ben, Josif! Nuk e dua kete keshille nga ty”. Une u ndjeva si i zene ne çark. I thashe, ne thelb, ne ate muhabet e qarje halli, pak a shume, se jeta keshtu rrotullohej, se ata qe e kishin ne dore ate pune ja qe e dashkan ndonje “perkedhelje” ne seder, ndonje mesazh dykuptimesh se nuk po i lufton e kundershton, se paku donin pasivitetin e tij, heshtjen, per te shmangur çdo meri dhe kapriçio, qe prishte pune… ishte, afermendsh, nje gjykim pragmatist dhe bizantinist i imi, duke e pare me sy kete dreq realiteti ku frymojme. Ne asnje menyre, ma preu ai. Une dua te drejten time, asgje me shume.

Pastaj mora vesh se Limozit po ia merrnin ate qender kulturore, qe ai e kishte ngritur me thonje dhe e kishte bere model hijeshie. E pashe ne ekrane dhe lexova per të ne shtyp se po bente protesta individuale gjer prane dyerve te Kryeministrise per ta kundershtuar vendimin e marrjes se Qendres. Kerkonte mbeshtetje nga njerezit, opinioni publik, ojq-te. Heshtje.

Nje lodhje ndihej tej e tej mbi ta. Si perhere njerezit qene te ftuar te klithnin, te shaheshin dhe te boksonin ne tifozerite e politikes.

Dhe ne nje nga keto dite, jo me larg se nje muaj, te kafe LIBRI, teksa pija kafen e mengjesit me dy miqte e mi, ia behu papritur Limozi. E ftova per nje kafe, por ai me tha se po e priste nje mik gazetar brenda, per t’i paraqitur problemin e tij. Ishte Skender Minxhozi. E pyeta se si po shkonte puna, me tha ca fjale, pastaj siç e kishte zakon, sahanet pa kapak, shtoi: Nuk ke shkruar asgje per mua dhe per shkaterrimin e Qendres Kulturore DEA. Eh, o Limoz, e kush ma var mua, ia ktheva, fol kot, gure ne hava, ku duan t’ia dine keta!… Jo, kembenguli ai, fjala jote peshon! Ok, vijova une, meqe e ke merak, do shkruaj diçka te forte…

Por nuk e shkrova dot. Gjithfare angarish dalin e futen neper kembe. Por çfare do kisha shkruar valle? Po ja…

Shtet shqiptar dhe politikane qe keni kyçet e gjithçkaje ne kete vend! I frytshem valle eshte veprimi juaj qe ate godine te bukur me mjedise te qendisura rreth e rrotull nga dora e Limoz Dizdarit, e quajtur ndryshe QENDRA KULTURORE DEA ne Ksamil t’ia hiqni nje artisti te madh si ai dhe ajo te bjere ne duart e nje organizate a ca njerezve pa emer, qe nuk e dime çdo bejne neser me te, siç u be me dhjetera e qindra ngrehina kulturore, salla kulture, teatri, kenemaje, muze, kinostudio etj, te cilat u zhvaten pa meshire, u shqyen, u molen per te fryre barqet e lloj-lloj militanteve e jesmeneve tuaj majtas e djathtas, te cilat per t’i kthyer ne burime parash dhe mbushje barqesh nderruan destinacion, dhe u prishen, dhe u bene shumekateshe etj?!

A do jete nje e tilla edhe ajo, QENDER DEA neser apo do kthehet ne nje mejhane salçicesh e tymi me shume per te majmur ca zhvates te “institucionalizuar” sot, por qe neser nje zot e di se si mund te nderrojne lekuret. Edhe gjarpri, thone, nderron shtate lekure…

A nuk ishte e dinjitetshme qe ate institucion ta mbante ne perdorim ky artist i madh, ky etalon i muzikes shqiptare, i lindur per art dhe qe e do artin, qe e ka shtepine e vet, jo nje bodrum?!!!…

Albania has plenty of fertilizer, what nhe garden. And… and… I'm sorry to tell you, but the soul of our artist, our Limoz, bursts. And what had he done to you ?! But he gave this people some rare pearls, songs of national anthem, a music that sounds like stars and trembles our soul. You killed his soul, oh government, he polluted his music, he tore his beautiful dream, I made a mess of that shelter where he would surely continue to make voices and sounds of art bet I made him la

Here Limoz, this was my pledge to you!


Në përputhje me standarded JTI

Video

SHIKO KANALIN NE YOUTUBE
×