ËNDRRA / Kryeministri jep dorëheqjen dhe zgjohet poshtë urës pariziene!

 Kliko këtu për të tjera
Voxpress:

Shqipëria i ka të gjitha...

7 August 2022, 18:01Aktualitet SHKRUAR NGA JAMIE FULLERTON
Shqipëria i ka të gjitha...
Foto nga Parku Kombetar i Thethit

“Dikur ishte e rrallë që gazetarët të vinin këtu”, thotë Elton Çaushi, kreu i një agjencie turistike, të cilin e takoj në kryeqytet, Tiranë. “Kur erdhën, donin të flisnin vetëm për gjakmarrjen dhe virgjëreshat e betuara”.

Traditat që dikur dominonin sjelljet fisnore në malet e Shqipërisë janë interesante, por unë jam këtu për të hetuar një pamje më të fundit të vendit të Evropës Juglindore. Falë plazheve të saj, qyteteve të përfshira në listën e mbrojtur nga UNESCO-s dhe shtigjeveve malore e sokakeve, Shqipëria dikur komuniste po lavdërohet si një destinacion "i ri i nxehtë" evropian i udhëtimit përtej turizmit të errët.

Për dekada, Shqipëria kishte një reputacion si një vend i rrezikshëm dhe i ndaluar, kryesisht falë izolimit politik të saj nën diktatorin Enver Hoxha. Pas trazirave në 1997 dhe përfundimit të luftës së Kosovës në 1999, më shumë vizitorë gradualisht filluan të vinin në Shqipëri, të tërhequr pjesërisht nga çmimet më të ulëta se në Greqi dhe Itali.

Në vitin 2009, 1.9 milionë turistë udhëtuan drejt Shqipërisë; në vitin 2019, viti i fundit i plotë para Covid-it, shifra ishte 6.4 milionë. Ushqimi këtu mund të jetë një faktor në këtë ndryshim.

Unë ndodhem me Çaushin në një restorant jo shumë të njohur në rrugën “Bardhok Biba”, një rrugë afër qendrës së qytetit.

"Turistët nuk e kanë gjetur këtë vend- kryesisht janë shoferët që hanë këtu," thotë ai. Mora një tasqebap të bollshëm, një përzierje e shijshme e mishit të viçit, hudhrës, qepëve dhe salcës së domates, përpara se Çaushi të më çonte për të ngrënë ëmbëlsirë në orën 9 të mëngjesit në një pastiçeri e stilit parizien. Paguam 390 lekë për kafe dhe bakllava me akullore.

Pas mëngjesit nisem për në Dhërmi, një fshat që ka parë një mori hotelesh të ndërtohen përgjatë bregdetit të tij gjatë vitet e fundit. Mbërrij në fillim të Kalasë, një nga shumë festivalet e vogla të muzikës që kanë lindur përgjatë Rivierës, me pista vallëzimi në rërë.

Plazhi kryesor i Dhërmiut është i pastër, i mbuluar me shezlongje dhe i rrethuar nga restorante. Plazhet e vogla të tilla me ujëra të kristalta e të qeta has ngado përgjatë Rivierës shqiptare.

Më vonë, në një shëtitje në plazhin aty pranë Gjipesë – me rërë, të bukur, të izoluar e të paprekur nga ndërtimet dalloj një bunker betoni, një masiv gjigant betoni gri si shenjë paranojës së luftës së ftohtë në një bregdet idilik.

Më pas shoh një bunker tjetër. Pastaj një tjetër, në kodra kur kthehem me makinë në Dhërmi. Filloj t'i numëroj ata, por shpejt e kuptoj se bunkerët janë po aq të zakonshëm këtu sa njerëzit që bëjnë banja dielli. Rreth 173,371 thuhet se u ndërtuan në Shqipëri midis 1975 dhe 1983 nga paranoja e Enver Hoxhës për një sulm të mundshëm.

Çaushi më paralajmëroi se qytetet turistike të Durrësit dhe Sarandës po tërhiqnin tashmë mjaft pushues për t'i mbushur me njerëz. Në vend të kësaj ndalem në Gjirokastër dhe Berat: dy qytete më të vogla me bukuri të njohur dhe që të dy në listën e UNESCO-s.

Lexova "Kronikë në gur", romanin e vitit 1971 të Ismail Kadaresë – autor i njohur shqiptar dhe gjirokastrit. Në libër romanca e shtigjeve të pjerrëta, me gunga të Gjirokastrës, gjarpërimi rreth ndërtesave si Shtëpia e Skedulit dhe Shtëpia e Zekateve – në pronësi të familjeve elitare dhe tani muzeume – shkëlqen përmes historisë së tij të bombardimeve të viteve 1940.

Përshkrimi i tij mbulon qytetin - hoteli im është në rrugën Ismail Kadare. Megjithatë, Gjirokastra dikur ishte po aq e famshme për kanabisin sa Kadareja, sipas Blero Topullit, i cili punon në kalanë e Gjirokastrës. "Kjo konsiderohej një nga pikat më të rrezikshme në Europë - kishim një fshat që prodhonte tonelata kanabis," thotë ai. “Kur isha fëmijë në vitet 2000, të shihje një turist ishte si të shihje një alien”.

Takohemi në kështjellën me pamje nga fshati Lazarat, i cili ishte i mbushur me prodhim ilegal droge deri në një goditje të policisë në vitin 2014. Falë arkitekturës së saj historike, Gjirokastra u bë një vend i UNESCO-s në vitin 2005, por Topulli thotë se turistët nuk arritën në një numër të konsiderueshëm derisa gangsterët e kanabisit u larguan. Ne ecim në rrugët e pazarit, të rinovuara pesë vjet më parë.

Më çon përpjetë për të parë perëndimin e diellit, duke kaluar pallatet e përshkruara nga Edward Lear në mesin e shekullit të 19-të.

“Dëgjo: era në pemë tingëllon si det”, thotë Topolli. Ai ka të drejtë: më bie në vesh ndërsa dritat e kështjellës ndizen, një ndjesi qetësuese pas plazhit në Dhërmi.

Më në veri në Berat, gjithashtu një qytet i listuar në Unesco, shkoj deri në kala. Berati ka një pasuri historike të ngjashme me Gjirokastrën – dhe ngjitje të ngjashme të pjerrëta – por më i thyer.

Mungesa e flladit e shqetësimeve për shëndetin dhe sigurinë në Berat e bën atë edhe më të këndshëm. Në rrënojat e Xhamisë së Kuqe, unë vrapoj në brendësi të kullës së hollë të frikshme, me ngjyrë të zezë, duke hedhur kokën sipër në mënyrë që marramendja të mund të kapërcejë klaustrofobinë time në rritje.

“Kam ardhur në Shqipëri sepse brenda një jave mund të bësh plazh, vizitosh qytete dhe shëtitesh në male”, më thotë një turist amerikan. Në të vërtetë, pas një udhëtimi dy orësh për në Tiranë, është një udhëtim me autobus për në Shkodër dy orë, porta për në Alpet Shqiptare.

Unë bëj një udhëtim klasik: itinerarin 17 km ndërmjet Valbonës dhe Thethit në parkun kombëtar të Luginës së Valbonës. Për të qenë në humor, lexova "Shqipëria e lartë" e Edith Durham, dokumenti i shkrimtares britanike për fiset e rajonit, bazuar në udhëtimet e saj të vitit 1908. Fortësia e ngjitjes, me pyjet me pika me kuaj që i lënë vendit gjysmë shtigjeve të thepisura, kërcënon të tejkalojë bukurinë e egër të zonës. Por tre orë më vonë arrij majën dhe pamjet nga pylli bëjnë magjinë e tyre: është mahnitëse në nivelin zviceran.

Në Thethin e mbushur me male, mëngjesi me petulla përcillet nga zhurma e tensionuar “klik-klik-klik” i gërmuesve. Rruga gjarpëruese për në Shkodër është shtruar me asfalt për herë të parë vitin e kaluar.

Çaushi thotë se disa kanë frikë se autostrada e re e Thethit mund të çojë në mbiturizëm. “Por unë jam i lumtur për miqtë e mi atje: 15 vjet më parë do të shihje një lopë, një pulë, një fushë misri. Tani ata mund të shkojnë në shkollë më shpejt, në spital… është mirë për vendasit.”

Mirë edhe për mua, mendoj, ndërsa autobusi im për në Shkodër rrëshqet mbi asfalt.

Përfundoj përsëri në Tiranë, duke qëndruar në qendër të qytetit. Duke qenë kryeqyteti i një vendi me një regjim antikapitalist deri në vitin 1992, Tirana nuk kishte bare deri në vitet 1990. Pas një bumi ndërtimi në vitet 2000, qyteti tani ka një popullsi prej thuajse një milionë banorësh. Ish-rezidenca e pasur e Hoxhës ka një kafene moderne pikërisht përballë saj.

Vizitoj Bunkart 1, kompleksin nëntokësor të Hoxhës, i cili tani është një hapësirë muze dhe arti. Ekspozitat përshkruajnë dekada të diktaturës, të ndërthurura me instalacione arti. E balancuar gabimisht, përzierja e historisë së errët dhe video-artit mund të duket si hipster në mënyrë të neveritshme, por është magjepsëse.

Një tjetër kujtesë se sa shpejt një vend mund të ndryshojë.

Përkthyer nga The Guardian. Autori Jamie Fullerton është gazetar që trajton tematika udhëtimesh, kulturore, historike e arkeologjike

Galeria fotografike (
)


Në përputhje me standarded JTI

Video

SHIKO KANALIN NE YOUTUBE
×