INCIDENTI/ Digjet Stacioni i Zjarrfikësve, policia: Nuk kishte sistem anti-zjarr!

 Kliko këtu për të tjera
Voxpress:

Do rikthehet dinastia Pahlavi në Teheran? Kush është djali në mërgim i monarkut të fundit të Iranit

11 Janar 2026, 19:30Histori SHKRUAR NGA REDAKSIA VOX
Reza Pahlavi, djali në mërgim i monarkut të fundit të Iranit, në qendër të thirrjeve të protestuesve

Ai ka qenë në mërgim për gati 50 vjet. Babai i tij - shahu i Iranit - ishte aq i urryer sa miliona njerëz dolën në rrugë në vitin 1979, duke e detyruar të largohej nga pushteti. Megjithatë, Princi i Kurorës së Iranit, Reza Pahlavi, po përpiqet të pozicionohet si një lojtar në të ardhmen e vendit të tij.

Shumë demonstrues në Iran kanë bërë thirrje për kthimin e Reza Pahlavi, djalit në mërgim të shahut (monarkut autokrat) të fundit të Iranit, sipas BBC.

Vetë Pahlavi ka bërë thirrje që njerëzit të dalin në rrugë. Pra, kush është ish-princi i kurorës dhe sa mbështetje ka ai?

I përgatitur që nga lindja për të trashëguar fronin “Peacock Throne” të Iranit, Reza Pahlavi po stërvitej si pilot luftarak në SHBA kur revolucioni i vitit 1979 rrëzoi monarkinë e babait të tij.

(“Peacock Throne” është froni perandorak madhështor dhe i zbukuruar me gurë të çmuar i Perandorëve Mogulë në Indi, i famshëm për dizajnin e tij luksoz me dy pallua të zbukuruar me gurë të çmuar, që simbolizojnë pasuri, pushtet dhe mjeshtëri të madhe, i porositur nga Perandori Shah Jahan, dhe më vonë i plaçkitur nga sundimtari persian, Nader Shah në 1739, me formën e tij origjinale të humbur, por që frymëzoi monarkitë e mëvonshme.)

Ai e pa nga larg ndërsa babai i tij, Mohammad Reza Shah Pahlavi – dikur i mbështetur nga aleatët perëndimorë – luftonte për të gjetur strehim në një vend tjetër – i cili në fund vdiq nga kanceri në Egjipt.

Humbja e papritur e pushtetit e la princin e ri të kurorës dhe familjen e tij pa shtetësi, të varur nga një rreth gjithnjë e më i vogël mbretërorësh dhe dashamirësish në mërgim.

Në dekadat që pasuan, tragjedia e goditi familjen më shumë se një herë. Motra dhe vëllai i tij më i vogël morën jetën e tyre, duke e lënë atë kreun simbolik të një dinastie që shumë kritikë mendonin se i ishte dorëzuar historisë.

Tani, në moshën 65-vjeçare, Reza Pahlavi po kërkon sërish një rol në formësimin e së ardhmes së vendit të tij.

Nga shtëpia e tij në një periferi të qetë pranë Uashingtonit, mbështetësit e përshkruajnë atë si një person me profil të ulët dhe të afrueshëm – një vizitor i shpeshtë në kafenetë lokale, shpesh i shoqëruar nga bashkëshortja e tij, Yasmine.

Në vitin 2022, kur një kalimtar e pyeti nëse e shihte veten si udhëheqësin e lëvizjes protestuese të Iranit, ai dhe Yasmine thuhet se u përgjigjën në unison: “Ndryshimi duhet të vijë nga brenda”.

Megjithatë, vitet e fundit, toni i tij është bërë më i vendosur. Pas sulmeve ajrore izraelite në vitin 2025 që vranë disa gjeneralë të lartë iranianë, Pahlavi deklaroi në një konferencë për shtyp në Paris se ishte i përgatitur të ndihmonte në drejtimin e një qeverie kalimtare nëse Republika Islamike do të shembej.

Që atëherë ai ka hartuar një plan 100-ditor për një administratë të përkohshme.

Pahlavi këmbëngul se ky besim i ri buron nga mësimet e nxjerra në mërgim dhe nga ajo që ai e quan “mision i papërfunduar” që la pas babai i tij.

“Kjo nuk ka të bëjë me rivendosjen e së kaluarës”, u tha ai gazetarëve në Paris. “Ka të bëjë me sigurimin e një të ardhmeje demokratike për të gjithë iranianët”, shtoi ai.

I lindur në tetor 1960 në Teheran, Pahlavi ishte djali i vetëm i shahut pasi dy martesat e mëparshme nuk arritën të kishin një trashëgimtar mashkull.

Ai u rrit i rrethuar nga privilegje, i edukuar nga mësues privatë dhe i trajnuar që në moshë të re për të mbrojtur monarkinë.

Në moshën 17-vjeçare, ai u dërgua në Teksas për t’u trajnuar si pilot luftarak. Por para se të kthehej për të shërbyer, revolucioni rrëzoi sundimin e babait të tij.

Që atëherë, Pahlavi ka jetuar në SHBA. Ai studioi shkenca politike, u martua me Yasmine – një avokate dhe bashkëkombëse iraniano-amerikane – dhe rriti tre vajza: Noor, Iman dhe Farah.

Trashëgimi përçarëse

Në mërgim, Pahlavi ka mbetur një simbol i fuqishëm për monarkistët. Shumë e kujtojnë epokën Pahlavi, si një epokë modernizimi të shpejtë dhe lidhjesh më të ngushta me Perëndimin.

Të tjerë kujtojnë një kohë të shënuar nga censura dhe policia sekrete e frikshme “Savak”, e cila u përdor për të shtypur disidentët dhe ishte e njohur për shkeljet e të drejtave të njeriut.

Me kalimin e viteve, popullariteti i tij brenda Iranit ka qënë i luhatur. Në vitin 1980, ai mbajti një ceremoni simbolike kurorëzimi në Kajro, duke e shpallur veten shah.

Edhe pse pati pak ndikim praktik, disa kundërshtarë thanë se kjo minon mesazhin e tij aktual të reformës demokratike.

Ai ka bërë përpjekje të shumta për të ndërtuar koalicione opozitare, përfshirë Këshillin Kombëtar të Iranit për Zgjedhje të Lira, të nisur në vitin 2013.

Shumica kanë luftuar me mosmarrëveshje të brendshme dhe shtrirje të kufizuar brenda Iranit.

Ndryshe nga disa grupe opozitare në mërgim, Pahlavi ka refuzuar vazhdimisht dhunën dhe është distancuar nga fraksionet e armatosura si Mojahedin-e Khalq (MEK).

Ai ka bërë thirrje të përsëritura për një tranzicion paqësor dhe një referendum kombëtar për të vendosur sistemin e ardhshëm politik të Iranit.

Vizita kontroverse në Izrael në vitin 2023 polarizoi opinionin rreth Pahlavi

Pahlavi ka marrë vëmendje vitet e fundit. Thirrjet “Reza Shah, qoftë i bekuar shpirti yt” – një referencë për gjyshin e tij – u rishfaqën gjatë protestave antiqeveritare në vitin 2017.

Vrasja e Mahsa Amini në paraburgim nga policia në vitin 2022 ndezi demonstrata mbarëkombëtare, duke e rikthyer atë në qendër të vëmendjes së medias.

Përpjekja e tij për të bashkuar opozitën e fragmentuar të Iranit nxiti interesin ndërkombëtar, por në fund dështoi të ruante vrullin.

Kritikët argumentojnë se ai ende nuk ka ndërtuar një organizatë të qëndrueshme ose një media të pavarur pas katër dekadash jashtë vendit.

Një vizitë kontroverse në Izrael në vitin 2023, gjatë së cilës ai mori pjesë në një aktivitet përkujtimor të Holokaustit dhe u takua me kryeministrin Benjamin Netanyahu, polarizoi më tej opinionin.

Disa iranianë e panë këtë si një qasje pragmatike; të tjerë e panë atë si distancim të aleatëve arabë dhe myslimanë të Iranit.

Pas sulmeve të fundit ajrore izraelite brenda Iranit, ai u përball me pyetje të vështira.

Në një intervistë me Laura Kuenssberg për BBC, ai u pyet nëse i mbështeste sulmet izraelite që rrezikonin jetën e civilëve.

Ai pohoi se iranianët e zakonshëm nuk ishin shënjestra dhe tha se çdo gjë që dobësonte regjimin do të mirëpritej nga shumë njerëz brenda Iranit – deklaratë që shkaktoi debat të ashpër.

Mbështetës dhe kritikë

Sot, Pahlavi nuk e paraqet veten si një mbret në pritje, por si një figurë kryesore për pajtimin kombëtar.

Ai thotë se dëshiron të ndihmojë në udhëheqjen e Iranit drejt zgjedhjeve të lira, shtetit të së drejtës dhe të drejtave të barabarta për gratë – ndërsa ia lë vendimin përfundimtar për rivendosjen e monarkisë ose krijimin e një republike një votimi mbarëkombëtar.

Mbështetësit e tij e shohin atë si të vetmen figurë opozitare me emër të njohur dhe një angazhim të gjatë për ndryshime paqësore.

Kritikët kanë kundërshtuar duke thënë se ai mbetej shumë i varur nga mbështetja e huaj dhe nxiste dyshime nëse iranianët brenda vendit, të lodhur pas disa dekadash trazirash politike, mund të ishin të gatshëm t’i besonin çdo udhëheqësi në mërgim.

Ndërsa qeveria e Iranit e portretizon atë si një kërcënim, është e pamundur të matet mbështetja e tij e vërtetë pa një hapësirë ??të hapur politike dhe sondazhe të besueshme.

Disa iranianë ende e nderojnë emrin e familjes së tij, të tjerë kanë frikë të zëvendësojnë një sundimtar të pazgjedhur me një tjetër, madje edhe nën një maskë demokratike.

Trupi i babait të Pahlavi mbetet i varrosur në Kajro, duke pritur atë që mbretërorët shpresojnë se do të jetë një kthim simbolik në Iran një ditë.


Në përputhje me standarded JTI

Video

SHIKO KANALIN NE YOUTUBE
×