HOT NEWS/ Smuggled stones hidden in cocaine containers are discovered!

 Kliko këtu për të tjera
Voxpress:

2026-10-27 17:23:15Kosova&Bota SHKRUAR NGA REDAKSIA VOX

Israel is voting for the first time since the October 7 massacre, amid a climate of extreme tension after three years of war on multiple fronts and looming conflict with Iran. The election is crucial to the political survival of Netanyahu, the longest-serving prime minister in the country's history, who has repeatedly rejected a commission of inquiry into the disaster three years ago.

The elections will determine the direction of Israel's government at a time when the country remains embroiled in multiple long-term conflicts, faces growing international criticism and struggles with deepening internal polarization.

Here are five things you need to know about the election:

What are the main parties and what do the polls show?

Any party that passes the electoral threshold of 3.25 percent enters parliament, serving a four-year term.

There are two main blocs competing to form the next government.

The first is a coalition favoring Prime Minister Benjamin Netanyahu, led by his Likud party, which has been joined by a number of far-right and ultra-Orthodox parties. These include United Torah Judaism (UTJ) and Shas – both religious conservative parties – and Otzma Yehudit and Religious Zionism–Zehut, led by far-right ministers Itamar Ben-Gvir and Bezalel Smotrich.

The main opposition coalition consists of four Jewish-led movements: the Yashar party, led by former IDF Chief of Staff Gadi Eisenkot; the Democrats, led by former Deputy Chief of Staff Yair Golan; the Yisrael Beiteinu party, led by former Finance Minister Avigdor Lieberman; and the Together alliance, led by former Prime Minister Naftali Bennett, and joined by opposition leader in the Knesset Yair Lapid.

The latest polls, released before a ban on new polls took effect on Friday, showed that no bloc was on track to secure a parliamentary majority of 61 seats. The poll by public broadcaster KAN predicted that the opposition alliance could win 52 of the 120 seats in the Knesset, while Netanyahu's bloc would win 50. The remaining seats would go to parties outside these blocs — including the two main Arab-majority political lists: Ra'am (also known as the United Arab List) and the Joint List, an alliance of the Hadash, Balad and Ta'al parties.

But both the bloc supporting Netanyahu and the bloc opposing him have so far virtually ruled out any alliance with Arab-led parties.

Duke pasur parasysh përçarjen, partitë izraelite presin negociata të vështira pas zgjedhjeve për të formuar një shumicë qeverisëse. Nëse këto përpjekje dështojnë, Izraeli mund të përfundojë me një qeveri minoritare të varur nga mbështetja e partive jashtë koalicionit qeverisës – ose, në skenarin më të keq, mund të shkojë drejt një raundi të ri zgjedhjesh.

Cilat janë çështjet kryesore?

Izraelitët po përballen me një sërë krizash të brendshme dhe ndërkombëtare në këtë cikël zgjedhor.

Brenda vendit, ka një kërkesë në rritje për përgjegjësi për dështimet e sigurisë – duke përfshirë ato që i paraprinë sulmeve të tetorit 2023 – si dhe zemërim për përjashtimin e komunitetit ultra-ortodoks nga shërbimi ushtarak dhe shqetësim për përpjekjet e vazhdueshme të Benjamin Netanyahut për të zbatuar reforma gjyqësore që kritikët thonë se dëmtojnë rendin liberal demokratik të Izraelit.

“Fraksionet laike dhe liberale të opozitës në Izrael i shohin këto zgjedhje si një shans të fundit për të shpëtuar demokracinë izraelite dhe për të rindërtuar institucionet që janë dobësuar nga mandatet e njëpasnjëshme të Benjamin Netanyahut”, tha për Al Jazeera-n Mairav ​​​​Zonszein, një komentator izraelito-amerikan dhe analist i lartë në Grupin Ndërkombëtar të Krizave.

Një publik i lodhur nga lufta po shqyrton gjithashtu se si Izraeli duhet t’i përgjigjet konflikteve të tij të shumta ushtarake; shumë votues kërkojnë siguri dhe stabilitet ekonomik, por janë gjithashtu kundër lëshimeve në Rripin e Gazës, Bregun Perëndimor të pushtuar dhe Libanin.

Pse janë kaq të rëndësishme këto zgjedhje?

Këto janë zgjedhjet e para në Izrael që nga sulmet e tetorit 2023, dhe ato po mbahen në një sfond të një të djathte ekstreme në rritje dhe përçarjeve në thellim mbi drejtimin që duhet të marrë vendi.

“Pjesë të shoqërisë izraelite kanë qenë gjithmonë të prirura ndaj dhunës dhe retorikës së krahut të djathtë, por trendet ekzistuese janë intensifikuar më tej nën qeverinë aktuale”, tha sociologu i shquar izraelit Yehouda Shenhav-Shahrabani për Al Jazeera-n.

Zgjedhjet vijnë gjithashtu në një kohë kur pozicioni ndërkombëtar i Izraelit është dobësuar. Shumë nga aleatët e Izraelit kanë vendosur sanksione ndaj vendbanimeve të paligjshme izraelite në Bregun Perëndimor të pushtuar, ndërsa shumë vende të tjera kanë dënuar fuqimisht sulmet e vazhdueshme të Izraelit në Rripin e Gazës dhe Liban.

Kur Netanyahu iu drejtua Asamblesë së Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara më 24 shtator, dhjetëra përfaqësues nga vende të ndryshme dolën jashtë, disa prej të cilëve fishkëllyen dhe ofenduan.

Rezultati i zgjedhjeve të ardhshme mund të përcaktojë nëse qeveria e ardhshme izraelite do ta mbajë qasjen e saj aktuale ndaj bashkësisë ndërkombëtare apo do të kërkojë të përmirësojë marrëdhëniet e dëmtuara.

Çfarë do të thotë kjo për të ardhmen politike të Benjamin Netanyahut?

Netanyahu, kryeministri më jetëgjatë i Izraelit – i cili e ka udhëhequr vendin për më shumë se 15 nga 17 vitet e fundit, për një total prej 19 vitesh – po përballet me kritika në rritje brenda dhe jashtë vendit për shkak të dyshimeve për lëshime në sigurinë që çuan në sulmin e 7 tetorit, si dhe akuzave për korrupsion me të cilat është përballur që nga viti 2019.

Një humbje në zgjedhje do ta bënte Netanyahun më të prekshëm në kontekstin e një gjyqi të vazhdueshëm për korrupsion që mund të rezultojë në një dënim me burg nëse dënohet.

Një qeveri e re mund të ndikojë gjithashtu në perspektivat për krijimin e një komisioni hetimor për sulmet e tetorit 2023, si dhe në qëndrimin politik të Netanyahut, duke pasur parasysh se ai përballet me një urdhër arresti për krime lufte të lëshuar nga Gjykata Ndërkombëtare Penale.

Po qytetarët palestinezë të Izraelit?

Gati 7.3 milionë qytetarë izraelitë kanë të drejtë të votojnë në zgjedhjet e së martës, përfshirë qytetarët palestinezë, të cilët numërojnë afër 1.2 milionë.

Në të njëjtën kohë, afërsisht tre milionë të rritur palestinezë në Gaza, Bregun Perëndimor të pushtuar dhe Jerusalemin Lindor të pushtuar nuk kanë asnjë zë në qeverinë që kontrollon kufijtë, lëvizjet dhe statusin e tyre ligjor.

Sondazhet e fundit të opinionit sugjerojnë se pjesëmarrja midis qytetarëve palestinezë të Izraelit mund të arrijë në 60 përqind, me listat arabe, të cilat janë përfaqësuesit kryesorë të qytetarëve palestinezë të Izraelit, që pritet të fitojnë shumicën e votave. Nëse pjesëmarrja arrin 65 përqind, këto parti mund të fitojnë deri në 15 vende në Knesset. Aktivistët synojnë një pjesëmarrje prej 70 përqind, që do të ishte niveli më i lartë në dekada; kjo gjithashtu do të rriste pragun zgjedhor dhe do të parandalonte partitë më të vogla të hynin në parlament.

Muajin e kaluar, Komisioni Qendror i Zgjedhjeve i Izraelit vendosi të përjashtojë Listën e Përbashkët dhe partinë Ra’am nga procesi zgjedhor.

Gjykata Supreme Izraelite e rrëzoi shpejt atë vendim, duke lejuar partitë arabe të qëndronin në garë. Megjithatë, gjykata e detyroi udhëheqësin e partisë Balad, Sami Abu Shehadeh, të tërhiqej nga gara zgjedhore për shkak të një artikulli në të cilin ai i përshkroi sulmet e 7 tetorit si një “ngjarje të rëndësishme historike”.

Roli i partive arabe do të jetë i rëndësishëm. Të dy koalicionet kryesore deri më tani kanë përjashtuar mundësinë e bashkimit të forcave me to, por pa to, asnjëra nga koalicionet nuk mund të jetë në gjendje të sigurojë shumicën.

Netanyahu është përpjekur vazhdimisht t’i portretizojë kundërshtarët e tij si partnerë të mundshëm për partitë arabe, duke argumentuar se një qeveri e udhëhequr nga opozita do të kërkonte mbështetjen e tyre dhe se vetëm partia e tij Likud mund ta parandalonte këtë.

Joseph Mansour, a former aide to Israeli Knesset member Ayman Odeh, said that the political isolation of Arab parties is part of Netanyahu's political strategy. This could allow him to remain in office as prime minister of a caretaker government if no coalition manages to form a majority.

"If support for Palestinian-led parties becomes politically 'toxic' and the opposition fails to reach 61 seats, the stalemate itself becomes another victory for Netanyahu," Mansour wrote for the Arab Center in Washington, DC. /Al Jazeera


Në përputhje me standarded JTI

Video

SHIKO KANALIN NE YOUTUBE
×