Why are prisons in Europe filling up faster than ever?

2026-06-02 21:38:27Kosova&Bota SHKRUAR NGA REDAKSIA VOX

Bilal knows life behind bars well.

Over the past 10 years, the 34-year-old has served his sentence in five different prisons in Belgium. His strongest memories are of Mons prison, a 19th-century institution near the French border, where he says three to four prisoners were held in cells measuring just 9 square meters. He recalls the spread of diseases such as scabies, lice and monkeypox, as well as guards exhausted by the hard work.

"During the 10 years in prison, things have only gotten worse," Bilal told Al Jazeera, asking that only his first name be used. "They have also taken away our time out of our cells, as well as various activities."

Belgium, one of Europe's wealthiest countries, is facing a deep prison overcrowding crisis. In mid-May, the country's 39 prisons held 13,733 inmates, compared with an official capacity of 11,064, according to data from the Directorate General of Prisons.

“The ever-increasing overcrowding and lack of staff make the situation very, very difficult,” warns Pieter Houbey, vice-president of the Central Council for the Supervision of Prisons (CCSP), an independent body. “The system has become almost impossible to guarantee treatment aimed at the rehabilitation of convicts,” he adds.

According to May data, 754 prisoners slept on mattresses placed on the ground, up from 672 in December.

Across Europe, prison populations have increased significantly following the COVID-19 pandemic, affecting around a third of prison administrations. The highest overcrowding rates are reported in Cyprus, followed by Slovenia, France, Croatia, Italy, Romania, Austria and Belgium.

As a result, governments are facing increasing pressure, while experts and system employees criticize common solutions, such as building new prisons or transferring convicts abroad, considering them ineffective.

"Like rats in a cage"

"To guarantee dignified conditions, their rights must first be respected, so that they are not treated like rats in a cage," says Yasin Sarikaya, deputy head of Brussels prisons.

Prisoners, especially those in pre-trial detention, often spend 22 to 23 hours a day locked in their cells, which deepens the lack of privacy and exacerbates potential health problems or addictions. Medical care is often delayed for months.

Loic, 23 vjeç, që po vuan një dënim 7-vjeçar në burgun e Saint-Gilles në Bruksel, një institucion që pritet të mbyllet deri në vitin 2028, thotë se mundësitë për punë apo aktivitete janë shumë të kufizuara. Shumë të burgosur, sipas tij, nuk kanë leje qëndrimi. “Do të jetë shumë e vështirë të rikthehem në tregun e punës”, thotë ai. Bilal, i dënuar për dy grabitje bankash dhe një tentativë vrasjeje, tregon se ka kaluar periudha me mendime vetëvrasëse gjatë burgimit.

Në vitet e fundit, në rrjete sociale janë shfaqur video që tregojnë dronë që futin sende kontrabandë në burgje. Në vitin 2024 u bë virale një video ku një i burgosur dhunohej nga pesë të tjerë në qeli, ndërsa rojet ishin në grevë 48-orëshe dhe nuk ndërhynin.

Mungesa e stafit dhe lodhja e rojeve

Këto kushte e përkeqësojnë edhe më shumë mungesën e personelit.

Në burgun Haren, kompleksi më i madh në vend, disa roje janë të plagosur dhe nuk mund të kthehen në punë, thotë Sarikaya, i cili punon aty.

Sipas drejtorisë së përgjithshme të burgjeve, incidentet serioze në burgje janë dyfishuar brenda një viti.

Ndërsa nivelet e kriminalitetit kanë luhatje, ekspertët e lidhin situatën me politikat penale të Belgjikës dhe ashpërsimin e luftës kundër krimit të drogës. Një faktor kyç është vendimi i vitit 2023 për të ekzekutuar të gjitha dënimet deri në 3 vjet burg, që më parë shpesh zëvendësoheshin me mbikëqyrje elektronike.

Po ashtu, koha mesatare e burgimit është rritur në 9.9 muaj, një rritje prej gati 40% në pesë vite. Edhe paraburgimi përbën 32% të të burgosurve, shumë më lart se mesatarja europiane prej 24.7%.

Masa emergjente

Në korrik të vitit të kaluar, parlamenti belg miratoi një ligj emergjent. Ai parashikon përdorimin më të gjerë të dënimeve alternative për dënimet nën 3 vjet dhe lejon drejtuesit e burgjeve të lirojnë të burgosurit deri në 6 muaj para përfundimit të dënimit, për dënime deri në 10 vjet.

Në plan afatgjatë, qeveria synon vendosjen e njësive modulare dhe rinovimin e burgjeve ekzistuese, ndërsa ndërton institucione të reja.

Por, sipas profesoreshës An-Sofie Vanhouche nga Universiteti i Brukselit, këto masa nuk do ta zgjidhin problemin. “Studimet tregojnë se sa më shumë hapësira burgu të kemi, aq më shumë njerëz dërgojmë në burg”, thotë ajo.

“Burgje me qira”

Në kuadër të politikave më të ashpra të emigracionit, Belgjika po shqyrton edhe dëbimin e të burgosurve pa leje qëndrimi, të cilët përbëjnë rreth një të tretën e popullsisë së burgjeve.

Këtë vit, ministrja e Drejtësisë vizitoi Estoninë për të diskutuar marrjen me qira të qelive atje. Po ashtu, janë shqyrtuar marrëveshje të ngjashme me Kosovën dhe Shqipërinë. Belgjika nuk është e vetme në këtë drejtim. Suedia ka arritur një marrëveshje me Estoninë për 400 qeli me qira, ndërsa Danimarka më herët ka marrë 300 qeli në Kosovë.

Sipas profesoreshës Vanhouche, këto janë masa “kryesisht simbolike dhe populiste”. Ajo thotë se ndikimi i tyre është i vogël, ndërsa ngre pyetje serioze mbi të drejtat dhe dinjitetin e të burgosurve.

The justice ministries in Belgium, Sweden and Denmark have not commented, while Estonia stresses that prisoners remain protected by European human rights standards.

Long-term solutions

Critics are calling for Belgium to shift from a punitive policy to rehabilitation and reintegration into society. "Prisons increase recidivism," warns Tahar Elhamdaoui, founder of the organization "Collectif Desistance," which helps former prisoners reintegrate.

According to him, the recidivism rate in Belgium reaches 60-70%.

Thanks to the help of this organization, Bilal is doing an internship as a football coach, while Loic is trying out different jobs during his days off. But this, says Elhamdaoui, is not the rule.

"Until prisons prepare people for life outside, we will not stop producing more crime and more despair upon release," he says. ( Al Jazeera )


Video