NOT JUST GAZA/ Albania ready to send troops to Minnesota, says acrobat leader

 Kliko këtu për të tjera
Voxpress:

Tourism "disappoints" in consumption, companies are left with products in stock

2025-11-29 17:05:17Biznes SHKRUAR NGA REDAKSIA VOX
Illustrative photo

Consumption of food basket products continues to undergo significant changes. Demand for basic products increases during the tourist season, while it decreases in the off-season, reflecting the impact of demographic changes and population movements. According to major producers and distributors of goods, this year the dominance of the “low cost” tourist profile created unsold stocks in warehouses for beer and the sale of cheap alcoholic beverages. In supermarkets, price stability has increased consumption by up to 5%.

"Agna Group", which has been the producer of "Elbar" beer since 2020 (previously it was only bottled in Albania after import from Greece), had predicted a 10% increase in consumption this summer due to tourism, and for this reason had increased production in the summer months by 15 thousand Hl.

But, in practice, consumption has decreased by 1–2% compared to the period January–September 2024, leading to the accumulation of stocks in warehouses.

According to the company, the decline in consumption is related to changes in the profile of tourists, where this year "low cost" tourists have predominated, who spend less, consume mainly in private accommodations (apartments booked through "Booking" and "Airbnb") and frequent bars and restaurants less frequently.

Tourism seems to be failing to offset the effect that population contraction has had on consumption. Luan Leka, the director of the EHW meat processing plant and the “Conad” supermarket chain, underlines that the real impact of tourism on consumption should be viewed with more caution.

The increase in tourism undoubtedly affects the demand for consumer products. However, if we do a simple calculation, a tourist who stays for 3-4 days consumes 1% of the consumption of a resident person who consumes during the 365 days of the year.

Demographic changes, especially the emigration of young people, continue to reflect on the consumption of food products in the country.

On the other hand, according to operators of the production and import of food and alcoholic beverages, tourism is serving as a supporting factor for demand during the summer months, offsetting to a significant extent the effects of the decline in domestic consumption.

Based on operator data, the domestic food market is undergoing a gradual transformation, where the seasonality of tourism, emigration, and internal movements are interrelatedly affecting the structure of consumption and retail trade.

For some of the basic products of the food basket, such as rice and pasta, which had increased imports during 2024, the trend changed by September 2025.

According to Customs data, for 2024, a total of 22.4 thousand tons of rice were imported, an increase of 24% compared to 2023. For the period January - September, rice imports fell by 4% compared to the same period of the previous year.

In 2024, there was also an increase in pasta imports. The amount of pasta reached 18.4 thousand tons or 7% more than in 2023. The increase in pasta imports continued during 2025. For the period January - September 2025, 8% more were imported than in the same period in 2024.

Food distributors confirm the trend of changes in consumption, influenced by the tourist season in increasing sales for some food products and the effect of off-season demographic changes.

Data from the company "Teuta", an importer, packager and distributor of food products, for two periods, the months of January - August and the period after the end of the tourist season, the months of September - October, show that during the period January - August, which coincides with the tourist season, sales are generally higher for most products, especially for pasta (+29.3%) and rice (+5.6%).

After the end of the season, during the months of September - October, some products recorded a decline in sales (rice -3.5%, pasta -6%), while others continued to grow (sunflower oil +9.6%, sugar +9.6%).

For the months of January - August 2025, rice sales for the operator "Teuta" increased by 5.6% compared to the same period of the previous year.

Unlike 8-month sales, sales for the months of September - October 2025, after the end of the tourist season, were down 3.5% for rice, compared to the September - October period of 2024.

Pasta sales in January – August 2025 increased by 29.3% compared to the same period of the previous year. In September – October, the amount of pasta sold decreased by 6% compared to September – October 2024.

Sugar sales have increased for the company in both periods analyzed. In the months of January - August, the amount of sugar sold increased by 7.1% compared to the same period in 2024. While for the months of September - October, the increase was even higher, reaching 9.6%.

Cereal sales for January - August 2025 increased by 1.5% for the company "Teuta", compared to January - August 2024. The increase in sales for cereal products continued during the months of September - October 2025.

The increase in cereals is 26.6% compared to September - October 2024.

For the bean product, sales performance is declining for both periods analyzed. For the months of January - August, bean sales fell by 2.6%, compared to the same period the following year.

Even for the months of September - October, sales result in a 5.6% decrease compared to September - October 2024.

Imports of the group "Animal or vegetable oils and fats" for 2025 continued to follow the upward trend of last year.

Sipas të dhënave të INSTAT për 2024, importet u rritën me 16% në raport me 2023. Për janar – shtator 2025, importet e grupit u rritën me 1% krahasuar me të njëjtën periudhë të 2024.

Nga të dhënat e kompanisë “Teuta” rezulton se shitjet e vajit të lulediellit ranë me 9.2% për janar – gusht 2025 krahasuar me të njëjtën periudhë të 2024, teksa shënuan rritje shitjet për muajt në vijim.

Sasia e shitur e vajit të lulediellit për periudhën shtator – tetor 2025 u rrit me 9.6% në raport me shtator – tetor 2024.

Importuesit dhe ambalazhuesit e tjerë të vajit të lulediellit pohojnë se për muajt janar – shtator, ecuria e shitjeve është e njësoj me të njëjtën periudhë të vitit të kaluar. Drejtues të kompanisë paketuese të vajit “Bomira” pohuan se ndryshimet demografike po ndikojnë në ngadalësimin e rritjes së kërkesës.

Në supermarkete rritet kërkesa për mallra ushqimore

Në muajt janar–shtator 2025, në rrjetin e supermarketeve “Big Market”, kërkesa për mallra ushqimore është rritur nga 3 deri në 5% krahasuar me vjet, e nxitur nga stabiliteti i çmimeve dhe sezoni turistik.

“Segmentet me rritje më të theksuar janë vajrat, orizi, makaronat dhe produktet e bulmetit, ndërsa për produktet e mishit dhe vezëve, kërkesa është ruajtur e qëndrueshme.

Ky zhvillim lidhet me stabilitetin e çmimeve, forcimin e markave private që ofrojnë raporte më të mira cilësi–çmim, si dhe me rritjen e konsumit gjatë sezonit veror, sidomos në zonat bregdetare dhe turistike, ku ‘Big Market’ është i pranishëm me rrjet të gjerë filialesh”, pohuan drejtues të kompanisë.

Sipas tyre, turizmi ka vijuar të ndikojë ndjeshëm në rritjen e konsumit, kryesisht gjatë muajve qershor – gusht. “Në zonat bregdetare si Durrës, Vlorë, Sarandë dhe Shëngjin, turistët kontribuojnë deri në 25 – 30% të rritjes sezonale të kërkesës për produkte bazë ushqimore.

Megjithatë, në totalin vjetor, konsumi mbetet i dominuar nga konsumatori vendas.

Vëmë re se konsumatori shqiptar po tregon më shumë kujdes në planifikimin e shpenzimeve dhe po orientohet gjithnjë e më shumë drejt markave me çmime konkurruese”.

Pas përfundimit të sezonit turistik, kompania vëren normalizim të lehtë të konsumit, por jo rënie të ndjeshme krahasuar me një vit më parë.

“Një faktor i ri që po ndikon në dinamikën e kërkesës është ndryshimi i strukturës demografike.

Vërehet rritje e konsumit nga familjet e reja urbane dhe zhvendosje e popullsisë drejt qyteteve të mesme, çka po e orienton kërkesën drejt produkteve praktike dhe me paketim të vogël”, theksuan drejtues të “Big Market”.

Importet e drithërave

Pas rritjes së totalit të importeve të grurit për 2024 për shkak të krijimit të rezervave nga fabrikat e blojës, importet vijuan tendencën rënëse të nisur që në fillim të vitit 2025. Sipas të dhënave të Doganave, në janar – shtator 2025 u importuan një sasi prej 152,4 mijë tonësh grurë.

Në raport me të njëjtën periudhë të 2024-s, importet ranë me 3%. Për vitin 2024 u importua një sasi prej 204 mijë tonësh grurë. Në raport me vitin paraardhës, importet u rritën me 6,4%.

Kryetari i Shoqatës së Përpunuesve të Miellit, Adi Haxhiymeri shpjegoi më herët se tendenca rritëse e importeve për 2024 nuk është nxitur nga shtimi i kërkesës, por nga masat e fabrikave të blojës për të krijuar rezervat e periudhës dimër – pranverë, pasi ende nuk parashikohej se sa do të arrinte niveli i çmimit të grurit për korrjet e reja.

Shoqata e Përpunuesve të Miellit ka ngritur shqetësimin e rënies së konsumit për produktet me përbërje brumi, për shkak të ndryshimeve demografike, të cilat nuk arrijnë të përmirësojnë kërkesën, pavarësisht ardhjes të turistëve.

Vijon rritja e importeve të misrit

Tregu i misrit vijon të ndjekë tendencën e fortë të rritjes së importeve, si pasojë e çmimeve më të favorshme në tregjet ndërkombëtare dhe kostove të larta të prodhimit vendas.

Sipas të dhënave zyrtare të Doganave, gjatë vitit 2024, në Shqipëri u importuan rreth 93 mijë tonë misër, me një rritje prej 36% krahasuar me vitin 2023.

Tendenca është ruajtur edhe gjatë këtij viti. Në periudhën janar–shtator 2025, importet e misrit janë rritur me 30% në krahasim me të njëjtën periudhë të 2024-s.

Misri është një nga produktet bazë për ushqimin e bagëtive në vend, dhe çmimi i tij ndikon drejtpërdrejt në koston e prodhimit të mishit, qumështit dhe nënprodukteve të tyre.

Drejtues të Shoqatës së Blegtorëve pohojnë se fermat e mesme dhe të mëdha po orientohen gjithnjë e më shumë drejt misrit të importuar, për shkak të diferencës të çmimit dhe kostove më të ulëta të transportit në raport me prodhimin vendas.

“Aktualisht, në tregjet e huaja, misri blihet me rreth 31 lekë për kg, përfshirë taksat dhe koston e transportit, ndërsa nga prodhuesit vendas, çmimi varion nga 28, 29 deri në 32 lekë për kg pa TVSH. Kostoja e pagesave të TVSH-së paguhet prej fermave, çka e bën të paleverdishëm për nga çmimi blerjen e misrit në vend”, – thanë përfaqësues të shoqatës.

Sipas tyre, mungesa e mbështetjes me subvencione për prodhimin vendas, kostot e larta të inputeve bujqësore dhe kostot e larta për vaditje po e bëjnë më pak konkurrues misrin e prodhuar në vend.

Ecuria e kërkesës për kruasantë, patatina dhe akullore

Sipas të dhënave të përfaqësuesve të grupit “Agna”, konsumi i kruasantëve dhe patatinave gjatë periudhës janar – shtator ka qenë më i ulët krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit të kaluar.

Kjo tregon një tendencë më të ulët të kërkesës për këto produkte në muajt e parë të vitit, që mund të lidhet me faktorë të ndryshëm, si ndryshimet në preferencat e konsumatorëve ose sezonaliteti i konsumit.

Nga ana tjetër, konsumi i akullores ka shënuar rritje gjatë së njëjtës periudhë. Megjithatë, sipas përfaqësuesve të kompanisë, rritja e shitjeve nuk është rezultat i një shtimi të konsumit të përgjithshëm, por nga marrja e pjesës së tregut nga konkurrentët, duke treguar përmirësim të performancës së produktit në raport me konkurrentët dhe jo një zgjerim të tregut total.

Rritet prodhimi i birrës, pas pritshmërisë për turizëm, por ardhja e turistëve “low cost” grumbulloi stoqe

Sipas të dhënave të Doganave, në janar – shtator 2025, në vend u prodhuan rreth 335 mijë hektolitra (Hl) birrë. Krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit të kaluar, prodhimi është rritur me 12%, duke shënuar një nga nivelet më të larta që prej hyrjes në fuqi të ndryshimeve ligjore mbi akcizën e birrës dhe pijeve alkoolike më 1 janar 2023.

Megjithëse prodhimi është rritur, operatorët kryesorë të tregut raportojnë se pjesa më e madhe e birrës është magazinuar, pasi rritja e pritshme e konsumit nga turizmi nuk është realizuar.

Përfaqësues të “Agna Group” thanë se një tjetër faktor i rëndësishëm është zhvendosja demografike e popullsisë. Përfaqësues të “Agna Group” theksojnë se emigrimi po ndikon jo vetëm në konsum, por edhe në fuqinë punëtore.

“Pas vitit 2020 e deri më sot, numri i punonjësve në ‘Agna Group’ është pakësuar me 10–15%, kryesisht për shkak të emigrimit të grupmoshës 25–40 vjeç drejt Gjermanisë”, deklaruan drejtues të kompanisë.

Për të mbijetuar në këto kushte, sipas administratorit të birrës “Korça” Adrian Kostaqi, operatorët vendas të birrës kanë bërë oferta dhe promocione të veçanta për pijet vendase, duke u përpjekur të ruajnë pjesën e tregut dhe për të mbijetuar.

Pas një periudhe 15-vjeçare, nga 1 janari 2023, ndryshimet ligjore unifikuan akcizën për prodhuesit vendas dhe importuesit, duke dyfishuar nivelin e saj për prodhuesit e birrës me volum nën 200 mijë Hl në vit, nga 360 lekë/Hl në 710 lekë/Hl.

Ndryshimet e akcizës patën efekte negative për prodhuesit e birrës, por më të prekurit ishin prodhuesit e birrës artizanale.

Xhim Begeja, drejtues i Shoqatës së Mikro Birrave Artizanale Shqiptare, por edhe operator i vogël në treg i birrës “Puka”, me kapacitet prodhues nga 700 deri në 750 litra në ditë, ngriti sërish shqetësimin se prodhimi artizanal po shkon drejt zhdukjes nga kostot e larta pas dyfishimit të akcizës.

Sipas tij, sivjet sezoni turistik, ashtu si edhe vitin e kaluar, ka rritur shitjet vetëm pranë zonave bregdetare apo zonës së Pazarit të Ri në Tiranë që frekuentohet prej turistëve të huaj.

Po ashtu, Shoqata e Mikro Birrave Artizanale Shqiptare ka kërkuar reduktim me 50% të akcizës për këta prodhues, një kërkesë që prej tyre kërkohet të reflektohet në paketën fiskale 2026.

Bien importet e birrës për janar–shtator

Sipas të dhënave të Doganave, importet e birrës për janar–shtator, ranë rreth 1% krahasuar me të njëjtën periudhë të 2025-s.

Drejtuesi i një prej kompanive importuese të birrës në vend pohoi se rënia e konsumit lidhet me disa faktorë kryesorë, përfshirë numrin më të ulët të turistëve për sezonin 2025 në raport me sezonin e kaluar, abuzimin me çmimet e shitjes së birrës së importit në zonat bregdetare gjatë muajve të sezonit, si dhe me aksionet e nisura nga qeveria në muajt e verës për lirimin e hapësirave publike.

Aksioni për lirimin e hapësirave që nisi në muajt e verës u shoqërua me heqjen e tendave të shumë bareve dhe restoranteve në vend.

Pavarësisht rënies së tyre dhe shtimit të prodhimit, importet vijuan të zënë peshën kryesore të tregut në vend. Për janar – shtator 2025, pesha e tyre arriti 58% kundrejt peshës prej 42% që zuri prodhimi vendas.

Detergjentët dhe pijet alkoolike

Rritje është shënuar edhe për importet e grupit “Sapuni, preparatet larëse, lubrifikues, qirinjtë”. Për janar–shtator 2025, importet e grupit u rritën rreth 1% krahasuar me vjet.

Importuesit e preparateve larëse thanë se ka pasur shtim të shitjeve te produktet për paketim familjar, e nxitur nga rritja e numrit të turistëve që qëndrojnë në apartamente me qira ditore.

Rritje të importeve ka pasur edhe për pijet alkoolike. Për janar – shtator 2025, importet e grupit “Pijet, alkoolet dhe uthulla” sipas të dhënave të INSTAT u rritën me 1.2% krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit paraardhës.

Importuesit pohuan se konsumatori shqiptar priret të zgjedhë pije alkoolike me çmime të ulëta, një sjellje që ka ndikuar në rënien e të ardhurave të importuesve me 10–15%.

Baret dhe restorantet sërish me rënie konsumi, nga emigrimi dhe rritja e çmimeve

Konsumi në bare dhe restorante ka shënuar rënie gjatë periudhës janar – shtator 2025, duke u ulur me 10 deri në 15% krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit të kaluar, sipas kryetarit të Shoqatës së Bareve dhe Restoranteve, Enri Jahja.

Sipas tij, rënia lidhet me një sërë faktorësh ekonomikë dhe demografikë. “Konsumi vijon të ndikohet nga ndryshimet demografike, veçanërisht nga emigrimi i të rinjve, si dhe nga rritja e çmimeve në bare dhe restorante, që ka ndikuar edhe në frekuentimin nga turistët e huaj”, – u shpreh z. Jahja.

Ai shtoi se rritja e çmimeve dhe rënia e vazhdueshme e konsumit nga vendasit mbeten faktorët kryesorë që po ushtrojnë presion mbi sektorin, teksa nënvizoi nevojën për dimensionim të modelit të ofruar të turizmit.

“Turizmi nuk mund të mbështetet vetëm te konsumi i kafesë dhe ushqimit në restorante prej turistëve të huaj. Është e nevojshme të ofrohen modele të tjera turizmi dhe argëtimi, përfshirë edhe zhvillimin e shërbimeve mjekësore në qendrat turistike”, – theksoi ai.

Sipas z. Jahja, operatorët e sektorit po përballen me kosto të larta të operimit dhe vështirësi në gjetjen e stafit, të cilat kanë ndikuar në rritjen e çmimeve, ndërsa tregu po tregon shenja ngadalësimi pas sezonit veror, që do të çojë në vetërregullimin e sektorit.

There are a total of 15.5 thousand bars in the country, down from 22 thousand in 2015, making it the second most widespread activity in the country, after the retail business. According to data from the INSTAT business registry, 854 food and beverage service activities were closed in 2021, a decrease of 5.2%.

According to INSTAT data, 45,000 people were employed in this sector as of 2019. The number of employees is considered higher due to informality.

The difficulty in finding employees, as well as the informality of their salaries, continue to be a serious problem for the sector. In 2023, the Bars and Restaurants Association estimated a shortage of 15,000 employees in this sector.

The Chairman of the Bars and Restaurants Association, Enri Jahja, says that it is expected to continue with the policy of increasing salaries and the additional cost will be reflected in prices for the final consumer.

Trend – Office lunch consumption increases demand for ready-made products

Ready-made and packaged foods are experiencing continuous growth in the Albanian market, under the influence of the pace of urban living and the need for convenience, according to the managers of the "Big Market" supermarket chain.

"Products such as ready-made salads, canned foods, 'ready-to-eat' meals and packaged fruits are taking up an increasingly large share of the consumer basket, especially among the 25-45 age group and consumers who work in offices."

The company has significantly expanded the range of these products, including domestic and international brands with high food safety standards.

Meanwhile, the Albanian consumer is showing a more cautious spending behavior, seeking to balance the budget without sacrificing quality.

A strong orientation is observed towards fresh counter products such as fruits, vegetables, meat and dairy, while the choice of private labels or products with offers helps to optimize costs.

"The Albanian consumer is becoming increasingly rational and careful in spending, but without compromising quality.

There is a strong orientation towards fresh products from the counter (fruits, vegetables, meat, dairy), while choosing private labels or products with offers is a way to balance the budget without giving up quality. Essentially, the consumer is more informed, demands quality and stable prices. / Monitor.al


Në përputhje me standarded JTI

Video

SHIKO KANALIN NE YOUTUBE
×