Tensions in the Middle East threaten the global economy: Will oil prices rise?

2024-10-14 18:34:51Biznes SHKRUAR NGA MARTIN NIK
Tensions in the Middle East threaten the global economy: Will oil prices rise?
Missile attack from Iran

Oil prices have risen as speculation mounts that Israel may strike Iran's oil or nuclear facilities. Can prices rise to $200 a barrel or will the impact be limited?

When Iran fired a barrage of about 180 ballistic missiles into Israel a week ago — causing little damage or casualties — Israeli Prime Minister Benjamin Netanyahu warned that Tehran had made a "big mistake" and would "pay for it." . Iran's first major attack on Israel in April — with 300 drones and missiles — prompted a limited counterattack. But Israeli officials this time have vowed "significant retaliation," fueling speculation that Israel could target Iran's oil, military or nuclear infrastructure.

Netanyahu is under intense pressure from some senior Israeli officials, including former Prime Minister Yair Lapid, to hit Iran at its "most painful point," while US President Joe Biden has called for calm, saying he is if he were in the country of israel he would think of alternatives to attacking the oil fields instead.

Oil prices rise due to geopolitical risk

Since Iran's latest attacks, oil prices have risen sharply. Brent crude rose 17% in a week to $81.16 (74 euros), although prices have eased again after the Iran-backed Hezbollah militia signaled a readiness for a ceasefire in its conflict with Israel across the Lebanese border.

If Israel were to damage Iran's most critical oil assets, it could remove nearly 2 million barrels per day from the global oil market, prompting some traders to speculate about a return to triple-digit oil prices. The price of oil last crossed the $100 mark shortly after Russia launched its invasion of Ukraine in February 2022.

Some fear the increase to $200

"If Iran's oil refineries are hit, oil prices could easily go up to $200 plus," Bjarne Schieldrop, an analyst at Swedish bank SEB, told CNBC last week.

Iran is known as one of the world's biggest oil producers, but its exports are subject to tough international sanctions, following protracted disputes with the West over Tehran's nuclear ambitions. Despite this, Iranian oil exports reached a five-year high of 1.7 million barrels in May, according to energy analytics company Vortexa. About 90% of Iranian oil is shipped to China, much of it illegally, through Tehran's so-called ghost fleet of nearly 400 tankers that disguise their movements to violate sanctions.

“Ekonomia iraniane është jashtëzakonisht e varur nga të ardhurat që gjeneron nga eksportet e saj të naftës”, tha për DW Carole Nahkle, drejtuese e qendrës së konsulencës në Londër, Crystal Energy. “Çdo ndërprerje e këtyre të ardhurave do të ketë ndikime të rënda në ekonomi.

Cilat rafineri nafte mund të godasë Izraeli?

Nëse Izraeli do të synonte infrastrukturën e naftës të Iranit, një sulm në ishullin Kharg ka të ngjarë të ishte më me pasoja. Ishulli është baza e terminalit kryesor të eksportit të naftës të Iranit dhe luan një rol kritik në lehtësimin e tregtisë zyrtare po edhe klandestine të naftës në vend.

I vendosur në Gji, rreth 40 kilometra larg bregut iranian, ishulli Kharg ka objekte të mëdha magazinimi, duke i mundësuar Iranit të livrojë nga aty nëntë të dhjetat e eksporteve të naftës të Republikës Islamike. Shumica e cisternave të Iranit ngarkohen nga objekti i Kharg, kështu që çdo ndërprerje mund të ndikojë rëndë aftësinë e vendit për të përmbushur detyrimet e eksportit.

Objektiva të tjerë të mundshëm përfshijnë rafinerinë e naftës në Bandar Abas, e vendosur në qytetin port jugor të Gjirit me të njëjtin emër, e cila luan një rol kyç në eksportet e naftës së papërpunuar, por gjithashtu aty ka edhe objekte ushtarake. Rafineria Abidan, në jugperëndim, me një kapacitet prej 400,000 fuçi në ditë, është jetike për konsumin e brendshëm të Iranit.

Një sulm izraelit këtu mund të mos nxisë çmimet e naftës aq të larta sa terminali i eksportit në Kharg, por do të shkaktonte më shumë mjerim për iranianët e zakonshëm, që tashmë po luftojnë me inflacion të lartë, një monedhë të dobët dhe papunësi të lartë si rezultat i mjaft viteve të sanksioneve perëndimore.

Fusha e gazit në Parsin Jugor, e vendosur në Gji, është fusha më e madhe e gazit natyror në botë, e përbashkët me Katarin. Parsi i Jugut përmban rreth 8% të rezervave botërore të gazit natyror dhe është një burim i madh të ardhurash për Iranin. Terminalet e naftës në Bushehr, ndërkohë, ndodhen pranë një centrali bërthamor me të njëjtin emër, kështu që Izraeli mund të arrijë një goditje të dyfishtë nëse vendos të shënjestrojë atë zonë.

Kapaciteti i tepërt i mban çmimet e naftës në kontroll, tani për tani

Rritja e çmimeve të naftës është zbutur disi nga “furnizimet e shumta” në tregjet globale, shpjegon ekspertja Nahkle, duke vënë në dukje se si OPEC + po ul me pothuajse 5 milionë fuçi në ditë kapacitet rezervë. Në të njëjtën kohë kërkesa nuk po rritet me shpejtësi, tha ajo, pasi oreksi i Kinës për naftë është i dëmtuar si shkak i rimëkëmbjes së ngadaltë ekonomike nga pandemia COVID-19.

Por këto burime mund të shterojnë shpejt, nëse furnizimet pakësohen në rast të një konflikti më të gjerë rajonal. Teherani ka kërcënuar vazhdimisht se do të bllokojë Ngushticën e Hormuzit, një pikë kritike ku kalon rreth 20% e furnizimit të naftës në botë. Kjo do të shtonte vështirësitë me të cilat përballet tregtia detare pasi Huthi-t e mbështetur nga Irani sulmuan anijet në Detin e Kuq gjatë 11 muajve të fundit. Ministri i Jashtëm i Iranit, Abbas Araghchi këtë javë kërcënoi “një përgjigje edhe më të fortë” ndaj çdo sulmi nga Izraeli në infrastrukturën e tij.

Ka disa zëra madje që i krahasojnë tensionet e përkeqësuara aktualisht në Lindjen e Mesme me krizën e naftës të viteve 1970, të shkaktuar nga një luftë midis Izraelit dhe disa shteteve arabe që panë çmimet e naftës katërfishuar, gjë që Nahkle mendon se është e paqëndrueshme.

“Nafta nuk është më aq e rëndësishme në konsumin e energjisë siç ishte në vitet ’70. Në atë kohë, ajo plotësonte 50% të nevojave tona për energji në mbarë botën,” thekson Nahkle për DW. “Lindja e Mesme nuk është më prodhuesi i vetëm,” shtoi ajo, duke vënë në dukje se si rritja e prodhimit nga Shtetet e Bashkuara, Brazili, Kanadaja dhe Guajana ka ndihmuar në diversifikimin e furnizimeve.

Izraeli me gjasa synon regjimin iranian dhe ushtrinë

Anver Cohen, profesor i studimeve të terrorizmit dhe mospërhapjes së tij në Institutin Middlebury të Studimeve Ndërkombëtare në Monterey, Shtetet e Bashkuara, nuk beson se një sulm izraelit ndaj Iranit është i afërt. Sulmet në objektet e naftës të Iranit nuk mund të “përjashtohen”, sipas Cohen, por sipas ekspertit, Izraeli ka më shumë gjasa të shënjestrojë regjimin dhe bazat ushtarake, duke përfshirë ato që i përkasin Gardës Revolucionare elitare të vendit. “Nëse Izraeli do të godiste interesa të mëdha ekonomike si objektet e naftës dhe rafineritë e naftës, mund të ndihej dëmi në të gjithë ekonominë globale”, tha ai për DW, duke shtuar se shpresonte që Netanyahu “do të ishte mjaft i zgjuar që të mos e ndërmarrë atë veprim”.

Çdo rritje afatgjatë në çmimet e energjisë si pasojë, do të zeronte përpjekjet e bankave qendrore për të zbutur inflacionin e lartë prej dekadash, veçanërisht në Perëndim. Kjo mund të çojë në kthimin e normave më të larta të interesit, të cilat do të dobësonin ekonominë globale, duke dëmtuar konsumin dhe investimet e biznesit.

With the US presidential election less than a month away and Washington ramping up pressure on Netanyahu, expert Cohen thinks Israel's response could be more symbolic, so as not to force Tehran into a further escalation that could attract there the Arab neighbors and the United States. "Both countries do not want to create a full chain of violence that would lead to a devastating war. It would be bad for both countries, it could force the US to intervene and it would bring even more chaos to the Middle East," he told DW. "At the same time, there is no communication between the two sides, there is no clarity on what the red line could be, and there are very few interlocutors who can influence both sides. So the margin of error is very high", according to the expert./ DW


Video