ANALYSIS: Europe and Canada are like children in an ugly divorce

2026-02-19 19:25:28Pikëpamje SHKRUAR NGA THE ATLANTIC
ANALYSIS: Europe and Canada are like children in an ugly divorce
Mark Carney and Keir Starmer

Simon Shuster and Vivian Salama – The Atlantic

The desire to visit Beijing has grown stronger recently among U.S. allies. Canadian Prime Minister Mark Carney, who last year called China his country's biggest security threat, made the trip last month, as did his British counterpart, Keir Starmer.

Next week, German Chancellor Friedrich Merz, who leads Europe's largest economy, plans to meet with Xi Jinping during a three-day visit filled with discussions on security and trade.

In a speech last weekend at the Munich Security Conference, Secretary of State Marco Rubio said that the US “will always be a child of Europe.”

But the geopolitical divide between the US and China has made Canadians and Europeans look more like children in a bad divorce, moving between two feuding parents, disliking neither and risking retaliation if they take sides. Carney said this in a memorable speech last month at Davos, where he lamented the fact that superpowers are now competing for dominance in ways that put their own self-interest over cooperation.

And they are prepared to punish those who offend them. “Great powers have begun to use economic integration as a weapon, tariffs as leverage, financial infrastructure as coercion, supply chains as vulnerabilities to exploit,” Carney said.

This approach has forced Canada and other middle-income countries to pursue the same transactional self-interest, Carney noted. Hence his visit to Beijing a few days before he gave the speech. “We are looking to ensure our economic sustainability,” Canadian Foreign Minister Anita Anand, who traveled with Carney to Beijing, told us last week.

“This means we need to diversify our trading partners.” What about Carney's statement in April, during his election campaign, about the security threat from the Chinese? Has that disappeared?

The diplomat stiffened.

“Let’s take a step back,” she said, before offering a discussion of all that President Trump had done to Canada since he returned to office a year ago, including imposing high tariffs on Canadian-made steel, aluminum, cars and lumber.

“Canada is looking to double its non-US trade over the next 10 years,” Anand said. “That was the purpose of the trip.”

Canada’s efforts toward Beijing clearly caught Trump’s attention. In a post on Truth Social last week, the president wrote that Carney “wants to make a deal with China that will eat Canada alive. We’ll just take the scraps! I don’t think so.”

Trump then threatened to prevent the opening of a newly built bridge between Ontario and Michigan, at least until Canada starts treating the US "with the Fairness and Respect we deserve."

It can be hard to keep track of the insults and threats that U.S. allies have faced from the Trump administration over the past year. But the humiliations have been enough to have many traditionally staunch American partners privately talking about a permanent break in relations with Washington. Carney’s speech in Davos highlighted this rift and offered a way for “middle powers” ​​to move forward by uniting against global hegemons like the United States.

But in practice, Carney's response to Trump's bullying has been a new opening toward China. He agreed to a plan, during his visit there last month, for the Chinese to lower trade barriers on a range of Canadian goods, including beef, lobster and pet food.

As of yesterday, Canadian citizens are now allowed to travel to China without a visa for up to 30 days.

"We are creating a new strategic partnership," Carney declared.

However, given the power differential between China and Canada – or, for that matter, between China and any NATO ally other than the United States – such a partnership will not be one between equals.

And if Canada were to turn back to the US in the future, which remains by far its largest trading partner, Carney could expect the kind of retaliation from Beijing that Trump is now threatening.

In other words, Canada and others might view this as a smart move as an economic and diplomatic buffer between Washington and Beijing. But they are just as likely to find themselves caught between a pair of uneasy magnets, pushed and pulled by the world’s superpowers.

Many European countries have been here before, swinging between the US and China, and they have learned the dangers. During the Biden administration, the US pressured its allies to take a tougher stance against China, and many of them complied. Among the most impatient was the small nation of Lithuania, which blocked Chinese companies.

“At least temporarily, it had a positive impact on our relations with the United States,” Lithuanian President Gitanas Nausėda told us. Partly to keep the good vibes alive, his government further antagonized China in 2021 by allowing Taiwan to build a representative office in Vilnius, the capital. (China views Taiwan as a rogue province and intends to take it back by force if necessary.)

Vendimi i Lituanisë për të mirëpritur Tajvanin mori duartrokitje nga establishmenti amerikan i politikës së jashtme; Këshilli i Atlantikut, një grup mendimtarësh në Uashington, e quajti Lituaninë një “pionier” në përpjekjen për të kundërshtuar ndikimin kinez në Evropë. Lituania ndan një kufi afërsisht 180 milje të gjatë me Rusinë dhe nuk do të ishte në gjendje ta mbronte atë kufi pa ndihmën e aleatëve të saj në aleancën e NATO-s.

“Për ne, duke qenë kaq të prekshëm dhe duke qenë në një vend kaq të ndjeshëm në Tokë, është shumë e rëndësishme të mbajmë fokusin e Shteteve të Bashkuara nga njëra anë dhe të aleatëve evropianë nga ana tjetër”, tha Nausëda.

Por çmimi i ruajtjes së këtij fokusi “ishte mjaft dramatik”, tha ai. “Kina filloi shtrëngimin ekonomik kundër nesh”. Diplomatët lituanezë u detyruan të largoheshin nga ambasada e tyre në Kinë, e cila lëvizi për të bllokuar përkohësisht importin e mallrave lituaneze. Qeveria në Vilnius shpresonte që përballja do të shpërblehej me një angazhim më të madh amerikan për sigurinë e vendit të saj.

“Ishte një zgjedhje strategjike”, na tha Gabrielius Landsbergis, i cili ishte ministër i jashtëm i Lituanisë gjatë administratës Biden. “Dhe bashkëpunimi ynë me administratën e mëparshme ishte shumë i suksesshëm”.

Megjithatë, menjëherë pasi Trump u kthye në Shtëpinë e Bardhë, dividentët e sigurisë që Lituania kishte fituar filluan të zhdukeshin. Nën administratën e re, “vendet e vogla nuk kanë rëndësi”, tha Landsbergis, duke përmbledhur qasjen e Trump ndaj gjeopolitikës. “Ky është një problem për ne. Kur fuqitë e mëdha fillojnë të ndajnë botën, ne nuk e gjejmë veten më në tryezë, por në menu”.

Në javët e fundit, ndërsa tensionet midis SHBA-së dhe Evropës janë intensifikuar, qeveria lituaneze është penduar për vendimin e saj për t’iu kundërvënë Pekinit. Kryeministrja lituaneze Inga Ruginienë tha më parë këtë muaj se kishte qenë një “gabim i madh” të lejonte hapjen e zyrës përfaqësuese tajvaneze.

“Unë besoj se Lituania me të vërtetë u hodh para një treni dhe humbi”, i tha ajo Shërbimit të Lajmeve Baltike.

Kina duket e gatshme të pranojë shlyerjen e Lituanisë. Një zëdhënës i ministrisë së jashtme të Lituanisë tha se dera për në Pekin mbetet e hapur për sa kohë që Lituania synon të “korrigjojë gabimet e saj në një datë të hershme”.

Por presidenti i Lituanisë nuk e sheh një kthesë strategjike drejt Kinës si një mundësi në këtë pikë. Edhe pse vendet e tjera evropiane po nxitojnë të forcojnë marrëdhëniet me Pekinin, lituanezët synojnë të qëndrojnë me amerikanët. “Nuk ka alternativë”, tha Nausëda në intervistën tonë. Për momentin, të paktën, ata janë të bllokuar me Trumpin.

Në planin afatgjatë, nëse evropianët duan të shmangin rënien nën ndikimin e njërës prej dy superfuqive dominuese të botës, ata mund të përpiqen të formojnë qendrën e tyre gjeopolitike të gravitetit. Por kjo do të kërkonte të flisnin me një zë, dhe shtrirja e tyre e shpërndarë ndaj Kinës e bën këtë të vështirë.

Në dhjetor, kur Presidenti francez Emmanuel Macron vizitoi Pekinin, ekipi i tij thuhet se donte që zyrtarja më e lartë e Bashkimit Europian, Ursula von der Leyen, ta shoqëronte atë.

“Kjo u pa si një përpjekje për të ‘europianizuar’ marrëdhëniet e tij me Pekinin”, raportoi në atë kohë South China Morning Post. Autoritetet kineze thuhet se e refuzuan idenë, duke preferuar në vend të kësaj të merreshin me udhëheqësit evropianë një nga një, dhe Macron pranoi të vinte pa homologun e tij të BE-së.

Në përgatitje për udhëtimin e javës së ardhshme, Merz i Gjermanisë u takua në margjinat e Konferencës së Sigurisë në Mynih me Wang Yi, ministrin e jashtëm kinez. Wang duartrokiti udhëheqësin gjerman për planifikimin e udhëtimit në një mënyrë që do të ruante “autonominë strategjike dhe vetëbesimin” e Berlinit.

Kjo qasje ka ngritur shqetësime midis aleatëve më të vegjël të Gjermanisë në Evropë, të cilët shqetësohen se mund të lihen pas. Petr Pavel, presidenti i Republikës Çeke, nuk ka mundësi të udhëtojë për në Pekin. “Unë jam person non grata në Kinë”, na tha Pavel në një intervistë javën e kaluar. Kinezët e ndaluan atë nga bashkëpunimi verën e kaluar, pasi ai bëri një vizitë në Indi për t’i uruar ditëlindjen Dalai Lamës, i cili mbushi 90 vjeç në korrik.

(Kina e konsideron udhëheqësin shpirtëror të Tibetit si një “ujk me veshje murgu” separatist.)

Koha e takimit të Pavel me njeriun e shenjtë duket e pafat në retrospektivë. Kjo ndodhi vetëm disa muaj para se marrëdhëniet e SHBA-së me Europën të arrinin një pikë krize, kur Trump, në janar, kërcënoi të merrte ishullin e Groenlandës nga Danimarka, një aleate e NATO-s. Prishja që rezultoi i bëri evropianët të nxitonin për të planifikuar udhëtime në Pekin. Por kur e pyeta Pavel për keqardhjet e tij, ai tha se nuk kishte asnjë. “Duhet ta kuptojmë se Kina nuk është aleate”, tha ai.

“Në rastin më të mirë është konkurrenti ynë”.

Pavel e kupton dëshirën midis disa prej kolegëve të tij për të parë nga Pekini mes tensioneve në rritje me Uashingtonin, por ai do të preferonte që ata të ndiqnin një qasje më të sigurt dhe të unifikuar.

“Europa duhet të bëhet zona e vet e ndikimit”, tha ai.

“Duke mos shikuar nga lindja dhe pastaj nga perëndimi dhe përsëri, duke pasur gjithmonë frikë për sigurinë tonë, por në vend të kësaj të bëhemi më të fortë dhe më të pavarur, ekonomikisht më të fortë dhe gjithashtu ushtarakisht”. Kjo mund të jetë strategjia më e mirë afatgjatë, por mbeten dyshime serioze nëse evropianët mund ta arrijnë këtë.

Carney po udhëheq përpjekjet e tij për të formuar, në fakt, një superfuqi të tretë që mund t’i rezistojë tërheqjeve gravitacionale si të Shteteve të Bashkuara ashtu edhe të Kinës. Bisedimet janë duke u zhvilluar midis Kanadasë, Bashkimit Evropian dhe 12 vendeve të Indo-Paqësorit për të formuar një aleancë të re tregtare që potencialisht do të përfaqësonte bllokun më të madh ekonomik në botë.

Asked about this yesterday, Carney told reporters that “Canada could play a role” in forming a new alliance, adding that his country is in a “unique position” to “broker a bridge” between two groups of nations in Europe and Asia.

Meanwhile, the U.S. is demanding more if Ottawa wants to remain in Trump’s favor. In August, Trump raised tariffs on Canadian goods to 35 percent, saying the Carney government had not done enough of what Washington wants. Last month, Trump threatened to certify every plane made in Canada until the Canadians certify American-made Gulfstreams.

Canada is now reconsidering its ten-year agreement to buy F-35A fighter jets from Lockheed Martin and may instead purchase the Swedish-made Saab JAS 39 E Gripen.

The pressure on Canada appears to be part of a broader strategy by the Trump administration to revitalize American industries and restrict – perhaps even eliminate – any products that do not carry the “Made in America” label.

When Commerce Secretary Howard Lutnick spoke to an audience in Toronto last year, he suggested that Canada should not manufacture cars. It would be better, he suggested, to consolidate the entire North American auto industry in the U.S. No doubt, this has been seen in Canada as another way the U.S. is seeking to flex its muscles at the expense of Canadians.

“We are being bombarded with complaints, dissatisfaction, tariffs, more tariffs,” Giles Gherson, president and CEO of the Toronto Region Board of Trade, the largest chamber of commerce in Canada, told us.

"As soon as concessions are made and they are pocketed, new demands appear – and without a break."

Ultimately, Trump's stance on Canada is not about Canada. It's about trying to maintain Washington's superiority over China and making sure American allies know their place. The president won't let anything — not even a very public disagreement with America's friendly neighbor to the north — get in the way.

 


Video