LAJME TË NXEHTA/ Zbulohen gurë kontrabandë të fshehur në kontejnerët me kokainë!

 Kliko këtu për të tjera
Voxpress:

Një vrasje misterioze në Ekuador dhe lidhja me mafian shqiptare

28 October 2026, 21:02Aktualitet SHKRUAR NGA REDAKSIA VOX

Një vrasje misterioze në Ekuador dhe lidhja me mafian shqiptare

Qyteti bregdetar turistik i Montanitës, në gadishullin Santa Elena të Ekuadorit, tërheq entuziastë të sërfit nga e gjithë bota. Në vitin 2018, Monika Silva-Koniuszek u zhvendos në këtë oaz të qetë, një destinacion i preferuar për udhëtarët.

Me synimin për të siguruar jetesën përmes turizmit, Silva-Koniuszek hapi një hostel, por shumë shpejt u përfshi thellësisht në jetën e qytetit. Kur shpërtheu pandemia e Covid-19, ajo shpërndau pako ushqimore dhe maska mbrojtëse për banorët vendas. Ajo mori pjesë gjithashtu në fushata mjedisore që synonin mbrojtjen e plazheve lokale nga zgjerimi i ndërtimeve të zhvilluesve të pasurive të paluajtshme, duke mbrojtur ruajtjen e breshkave të detit, mangrovave dhe peizazhit natyror.

“Ajo na bëri ta admironim “, kujton një fqinj. “Në fakt, ajo ishte e vetmja që kishte guximin të merrte pjesë në mbledhjet e qeverisjes vendore dhe t’i thoshte prefektit: ‘Ky është një ligj i keq’.”

Ky aktivizëm u bë edhe më i theksuar në dhjetor të vitit 2022, kur një studente 23-vjeçare nga Mbretëria e Bashkuar vdiq në një hostel në Montanita. Sipas policisë, shkaku i vdekjes ishte insuficienca respiratore. Por Silva-Koniuszek besonte se vdekja e saj kishte ardhur si pasojë e një mbidoze droge, e cila mund t’i ishte dhënë edhe nga dikush tjetër, duke vënë në dukje se në të kaluarën kishin ndodhur incidente të ngjashme në atë hostel.

Ajo kërkoi që prokuroria të shpjegonte pse hetimi për vdekjen ishte mbyllur pas vetëm pak ditësh. Më pas, ajo i dërgoi një letër Avokatit të Popullit të Ekuadorit, ku deklaronte se një ish-gjyqtar, i cili në atë kohë vepronte si përfaqësues i pronarit të hotelit, ishte përpjekur ta frikësonte për shkak të përpjekjeve të saj për të hedhur dritë mbi vdekjen e britanikes.

Më pas, aktivistja polake u përfshi në aq shumë hetime të ndryshme, sa vendosi të krijonte një fondacion të quajtur La Integridad. Pak kohë më vonë, ajo zbuloi për herë të parë një skemë që përfshinte shitjen e paligjshme të tokave në provincën Santa Elena, ku ndodhet Montanita, skemë në të cilën, sipas pretendimeve të saj, ishin përfshirë elitat politike të provincës.

Ajo filloi të bëhej e njohur më gjerësisht në Ekuador, duke fituar popullaritet përmes pranisë së saj në rrjetet sociale dhe mënyrës së drejtpërdrejtë e të pakompromis të të shprehurit.

Lita Martinez, avokate e CEPAM-it, një organizatë e specializuar në mbrojtjen e të drejtave të grave, vuri në dukje: “Monika zotëronte informacione me vlerë. Ajo ishte e arsyeshme dhe e organizuar; e dinte saktësisht se çfarë lloj provash nevojiteshin për të ngritur akuza. Kjo e bënte edhe më të rrezikshme për njerëzit me të cilët përballej.”

“Ajo vazhdimisht hynte në konflikte dhe nxirrte në dritë skandale; e paralajmërova që të mos e tepronte”, thotë një mikeshë, e cila dëshiron të mbetet anonime. “Në njëfarë mënyre, ajo besonte me një naivitet të caktuar se nuk do t’i ndodhte asgjë e keqe. Por më pas, gjërat dolën me shpejtësi jashtë kontrollit. Ajo kishte marrë përsipër shumë çështje, çështje tepër të vështira.”

“Mafiet e tokave”

Në nëntor të vitit 2025, një bombë shpërtheu përpara shtëpisë së gazetarit Robinson Del Pezo, në La Libertad. Nuk ishte një paralajmërim, por një atentat i dështuar. Disa ditë më vonë, persona të armatosur hapën zjarr ndaj gazetarit në një treg lokal. Ai vdiq në vend, ndërsa autorët u larguan me motoçikleta.

Pikërisht së bashku me Del Pezon, Silva-Koniuszek po hetonte të ashtuquajturat “mafie të tokave”. Tregtia e paligjshme e tokave publike nga zyrtarë të korruptuar është një metodë e përdorur gjerësisht nga kartelet e drogës në Ekuador për pastrimin e parave.

Një ditë pas vrasjes së kolegut të saj, Silva-Koniuszek zbuloi kamera sigurie të drejtuara nga shtëpia e saj. Sipas thashethemeve që qarkullonin në zonë, ato ishin instaluar kundër dëshirës së banorëve nga një biznesmen me ndikim, i lidhur me politikanë të rajonit. “Kamerat e drejtuara nga shtëpia e saj ishin si një shënim i lënë te pragu i derës: ‘E ke ti radhën’. Ajo e dinte se po i ndiqnin çdo lëvizje”, thotë një koleg i Silva-Koniuszek, i cili dëshiron të mbetet anonim.

Në mars të këtij viti, Monika paraqiti një kërkesë për mbrojtje pranë prokurorisë së Ekuadorit dhe kërkoi ndihmë nga disa burime, përfshirë delegacionin e BE-së në Kuito. Ajo u përpoq të largohej nga vendi me dy vajzat e saj, duke shqyrtuar mundësinë për t’u vendosur në Spanjë ose për t’u kthyer në Poloni. Megjithatë, babai i fëmijëve, i cili në atë kohë jetonte në Brazil, nuk pranoi të jepte pëlqimin që ato të largoheshin nga vendi.

“Ne flisnim çdo të shtunë, sepse vajza e saj ndiqte kurset e mia të teatrit. Në mars, ajo më tha: ‘Më janë vënë nga pas. Duan të më vrasin. Nesër po nisem për në Kuito'”, tregon një tjetër fqinjë e Monikës. “Thjesht mendova: ‘Kujdesu për veten’. Por dy javë më vonë, e pashë përsëri. Nuk e kuptova kurrë pse ishte kthyer.”

Rreth asaj kohe, aktivistja tashmë e dëshpëruar iu drejtua edhe Ambasadës së SHBA-së në Kuito, duke marrë me vete një “grumbull dokumentesh”. Ajo u tha miqve se i kishte ruajtur të gjitha materialet në një hard disk dhe ia kishte dorëzuar dikujt që i besonte.

Pas asaj vizite në ambasadë, në pranverë, ajo filloi ta përdorte shpesh shprehjen “Jam ende gjallë” në postimet e saj në rrjetet sociale.

Nga vetëvrasje në vrasje

Kalojnë disa muaj, deri më 8 qershor 2026, kur partneri i Silva-Koniuszek e gjen atë të vdekur në shtëpi.

Atë mëngjes, ajo i kishte çuar vajzat në shkollë. Një kompjuter kishte mbetur ndezur në shtëpi, ndërsa mbi sobë ishte lënë një vakt, gati për t’u ngrohur përsëri. Fqinjët kujtojnë se 8 qershori ishte një ditë jashtëzakonisht e çuditshme. Në një lagje që zakonisht është e qetë, u shfaqën persona që kryenin regjistrimin e popullsisë dhe në rrugë kishte trafik të rënduar. Pranë shtëpisë së aktivistes pati një ndërprerje të energjisë elektrike, si pasojë e së cilës kamerat e sigurisë pushuan së funksionuari. Dikush raportoi se kishte parë dy persona me motoçikleta, të maskuar. Thuhet gjithashtu se në zonë ishin parë duke qëndruar rrotull disa persona të interesuar për të blerë hostelin e saj, të cilën ajo ishte përpjekur ta shiste prej muajsh për shkak të vështirësive financiare.

Megjithatë, të nesërmen, John Reimberg, ministri i Brendshëm i Ekuadorit, njoftoi se gruaja polake kishte kryer vetëvrasje. Mediat lokale nisën të përhapnin lajme për depresionin nga i cili ajo dyshohej se vuante, për një thikë të gjetur pranë shtratit të saj, madje edhe për një mesazh lamtumire që ajo pretendohej se i kishte dërguar partnerit të saj. Por në Montanita, askush nuk e beson këtë version.

“Më telefonuan 15 minuta pasi u gjet trupi i saj. Vrapova drejt shtëpisë së saj. Partneri më tha se e kishte gjetur me një litar rreth qafës dhe me fytyrën e mavijosur, me ato mavijosje që shfaqen kur dikush të shtrëngon aq fort, sa të bëhesh vjollcë. Ai tha: ‘Ajo kreu vetëvrasje'”, rrëfen një mik i ngushtë. “Ai vazhdonte të këmbëngulte se ajo ishte në depresion, kishte probleme financiare dhe përballej me padi e kërcënime të vazhdueshme. Por unë nuk e besoj. Ajo kishte një shpirt luftarak dhe, mbi të gjitha, i donte vajzat e saj. Nuk e besoj, sidomos pasi një oficer policie që ndodhej në vendngjarje më tha më vonë se Monika nuk kishte asnjë litar rreth qafës.”

Fqinjët u indinjuan. Ata organizuan një marshim paqësor, pikturuan një mural kushtuar gruas polake dhe bënë thirrje publike për një hetim të drejtë.

Në Ekuador, çdo vdekje e dhunshme duhet të hetohet si një rast i mundshëm “femicidi”, për të përjashtuar çdo lidhje mes vdekjes dhe gjinisë së viktimës. Për këtë arsye, në çështje u përfshinë Centro Ecuatoriano para la Promoción y Acción de la Mujer (CEPAM), një organizatë e specializuar në mbrojtjen e të drejtave të grave, si dhe Komiteti i Përhershëm për Mbrojtjen e të Drejtave të Njeriut, CDH.

Pas ndërhyrjes së tyre, u krye një autopsi e dytë. Ajo u realizua nga ekspertë të mjekësisë ligjore dhe mjekë nga Guayaquil, qyteti më i afërt, në praninë e dy mjekëve ligjorë të dërguar nga Gjykata e Lartë e Argjentinës, të cilët shërbyen si vëzhgues teknikë të pavarur. Autopsia e dytë zbuloi se aktivistja ishte vrarë: shkaku i vdekjes ishte një goditje e dhunshme në kokë, e ndjekur nga mbytja me shtrëngim të qafës.

Sipas ligjit ekuadorian, Prokuroria e Përgjithshme e Shtetit në Santa Elena fillimisht e klasifikoi procedimin si konfidencial dhe, për më shumë se katër muaj, refuzoi t’ia dorëzonte trupin e aktivistes familjes së saj.

Një hard disk dhe dosje që mungojnë

Gjatë kësaj periudhe, një burrë kontaktoi BIRN-in përmes një ndërmjetësi, duke pretenduar se zotëronte një hard disk që i përkiste Silva-Koniuszek. Si provë, ai na dërgoi disa prej skedarëve; disa javë më vonë, na dorëzoi të gjithë hard diskun, i cili përmbante dokumentacionin e mbledhur nga Silva-Koniuszek lidhur me skandalet e tokave dhe lidhjet mes politikanëve dhe trafikut të drogës.

Bëhet fjalë për afro 500 skedarë, disa prej të cilëve përshkruajnë në hollësi veprimtarinë e kompanisë panameze Sunshine Management Limited. Në këto dokumente, Silva-Koniuszek shpjegon se një rrjet i gjerë kompanish guaskë, të lidhura me këtë firmë, ishte përdorur për një skemë ndërkufitare të pastrimit të parave mes Ekuadorit dhe Panamasë. Në këtë operacion ishin përfshirë gjashtë shtetas amerikanë, të regjistruar si aksionerë. Mes tyre ishte një individ që zotëronte pjesëmarrje në mbi 900 kompani, shumë prej të cilave ishin themeluar në të njëjtën ditë, si dhe dy persona të tjerë që ishin dënuar më parë për përfshirjen e tyre në trafikun e drogës.

Në skedarë, Silva-Koniuszek shënon se më 14 korrik 2025, ajo i kishte dërguar të gjithë informacionin e mbledhur, përmes letrave të veçanta, Lawrence Petron-it, ambasadorit të SHBA-së në Kuito; zyrës së presidentit të Ekuadorit, Daniel Noboa; dhe ministrit të Brendshëm, John Reimberg.

Në letrat e saj, ajo vë në dukje një çështje kyçe: blerjen e tokave nga bashkia e Santa Elenës, gjatë kohës kur Otto Vera ishte kryetar bashkie, prej një konsorciumi privat të lidhur me kompaninë Sunshine Management. Transaksioni, me vlerë mbi 10 milionë dollarë, u shlye përmes “instrumenteve të kreditit”. Në këmbim, u vu në dispozicion tokë për një projekt banesash që nuk u ndërtua kurrë. Në vend të kësaj, një rrjet kompanish të lidhura me Sunshine Management përfitoi, ndër të tjera, prona bregdetare me vlerë të lartë në Manglaralto, përfshirë zona të mbrojtura me mangrova.

Silva-Koniuszek paraqet prova se zyrtarët bashkiakë kanë falsifikuar kodet kadastrale dhe regjistrat e pronave, duke lehtësuar uzurpimin e parcelave private në Punta Blanca, jo shumë larg vendit ku, në mars të vitit 2023, ishte zbuluar trupi i Ruben David Cherres Fagglioni-t, me shenja torture. Cherres Faggioni drejtonte një rrjet të paligjshëm ndikimi, i cili ofronte pozicione në kompani në këmbim të ryshfeteve; sipas prokurorisë ekuadoriane, ai ishte gjithashtu i lidhur me mafien shqiptare. Skandali që përfshinte atë ishte një nga faktorët që çuan në nisjen e procedurave të shkarkimit në vitin 2023 kundër presidentit të atëhershëm, Guillermo Lasso.

Një hetim i prokurorisë për kompaninë Sunshine Management dhe përvetësimin e fondeve publike u bllokua dhe u mbyll në vitin 2018. Kjo i mundësoi Otto Vera-s, kryebashkiakut të atëhershëm të Santa Elenës, të merrte mandatin si deputet dhe të shërbente si nënkryetar i Asamblesë Kombëtare.

Në nëntor të vitit 2025, zëvendësministri i Brendshëm, Jorge Andres Rivadeneira Brown, iu përgjigj një njoftimi të paraqitur nga Silva-Koniuszek pranë ministrisë së tij lidhur me një hetim për Sunshine Management. Ai deklaroi se çështja i ishte përcjellë Mauricio Torres-it, Kontrollorit të Përgjithshëm të Shtetit, i cili po kryente një “auditim të posaçëm”. Në përgjigje, Silva-Koniuszek paraqiti një kërkesë për hapjen e një hetimi parlamentar ndaj Kontrollorit të Përgjithshëm, duke pretenduar se ai kishte penguar hetimet për korrupsionin ku përfshiheshin politikanë të shquar. Ajo e akuzoi gjithashtu për nepotizëm. Nga ana e tij, ai ngriti kundër saj një padi për shpifje.

Mbrojtjen e Silva-Koniuszek e drejton Dr. Jorge Washington Andrade Escobar, një avokat i njohur nga Kuito dhe një prej nismëtarëve të procedurave aktuale të shkarkimit kundër presidentit të Ekuadorit, Noboa, për akuza që lidhen, ndër të tjera, me korrupsion në sektorin e energjisë. Strategjia e tyre, thekson Andrade Escobar, ndërsa çështja është ende në shqyrtim, është të provojnë se deklaratat publike të Silva-Koniuszek ishin të vërteta dhe të bazuara në fakte, çka do të përjashtonte qëllimin kriminal për të shpifur.

Gjykatësi pranoi kërkesat e mbrojtjes, duke urdhëruar zyrtarisht institucione, përfshirë Prokurorinë e Përgjithshme dhe Këshillin e Gjyqësorit, të vënë në dispozicion informacione lidhur me nepotizmin në zyrën e Kontrollorit të Përgjithshëm.

Një person tjetër i njohur me çështjen, i cili dëshiroi të mbetej anonim, tha për BIRN: “Bashkëshortja e Kontrollorit të Përgjithshëm punonte në Këshillin e Gjyqësorit, ndërsa ish-bashkëshortja e kryetarit të Këshillit të Gjyqësorit punonte në zyrën e Kontrollorit të Përgjithshëm. Ata mund të kenë ushtruar ndikim mbi gjyqtarët, duke e bërë kështu gruan polake të heshtte.”

“Edhe pasi lajmi për vdekjen e Monikës ishte bërë një fakt i njohur gjerësisht nga publiku, gjyqtari vazhdoi shqyrtimin e çështjes dhe caktoi seanca të tjera dëgjimore. Për këtë arsye, paraqita një ankesë zyrtare disiplinore pranë Drejtorisë Provinciale të Këshillit të Gjyqësorit, pasi, sipas mendimit tim, gjyqtari kishte kryer shkelje të rënda”, thotë Andrade Escobar.

Në pranverën e vitit 2026, kur u caktua data e seancës së parë për çështjen e shpifjes, Silva-Koniuszek druhej vërtet për jetën e saj. Për këtë arsye, gjyqtari pranoi që seanca të zhvillohej online. Në atë kohë, ajo po përpiqej të largohej nga Ekuadori bashkë me dy vajzat e saj. Në dëshpërim e sipër, kërkoi ndihmë nga ambasada amerikane në Kuito, duke u ofruar amerikanëve, siç shkroi vetë në rrjetet sociale, dokumente konfidenciale.

Në hard diskun e përmendur më sipër, BIRN zbuloi gjurmë të korrespondencës mes Silva-Koniuszek dhe një përfaqësuesi të misionit amerikan.

Më 12 mars të këtij viti, Silva-Koniuszek i dërgoi një mesazh përfaqësuesit të ambasadës, identiteti i të cilit është i njohur për ne, përmes një platforme komunikimi online. Ata ranë dakord të takoheshin në kafenenë Nuts and Coffee në Kuito, në orën 14:00 të po asaj dite. Amerikani përmendi se do të shoqërohej nga dy gra – një analiste dhe një agjente – duke saktësuar se ato ishin “gringas” (term i përdorur për gratë amerikane).

Herët në mëngjesin e ditës pasuese, Silva-Koniuszek i dërgoi sërish mesazh të njëjtit person. Më vonë, po atë mbrëmje, ajo i dërgoi një mesazh tjetër: “Jam e shqetësuar që nuk po më përgjigjesh.” Edhe këtë herë, nuk mori asnjë përgjigje. Gjashtë ditë pas takimit të planifikuar, Silva-Koniuszek e njoftoi amerikanin se kishte pritur për një kohë të gjatë në ambasadë dhe se rojet e sigurisë i kishin sugjeruar të telefononte personin me të cilin kishte qenë në kontakt.

Sipas asaj që BIRN ka mundur të vërtetojë, Silva-Koniuszek kishte udhëtuar drejt Kuitos për të kërkuar mbrojtje nga Agjencia Amerikane Kundër Drogës, e njohur si DEA. Ajo shpresonte të merrte ndihmë nga amerikanët, duke qenë se SHBA-ja po lufton në mënyrë aktive kartelet në rajon. Për shembull, së fundmi, ajo e shpalli bandën ekuadoriane “Los Chone Killers” organizatë “terroriste”. Sipas raportimeve, ajo do t’u dorëzonte gjithashtu amerikanëve dokumente konfidenciale, të cilat implikojnë jo vetëm figura me ndikim të përfshira në skandale të lidhura me tokat, por lidhen edhe me Noboa Trading, një gjigant eksporti në pronësi të familjes së presidentit aktual të Ekuadorit.

Dihet botërisht se provinca e Santa Elenës, ku jetonte Silva-Koniuszek, kontrollohet nga njerëz të afërt me presidentin. Vetë Noboa e nisi karrierën politike si deputet që përfaqësonte këtë rajon.

Një vit më parë, gazetari ekuadorian Andres Duran pretendoi se Noboa Trading ishte e përfshirë në kontrabandën e drogës drejt Evropës. Ai konfirmoi se një ngarkesë prej 600 kilogramësh kokainë, e sekuestruar në Turqi në vitin 2023, ishte fshehur brenda kutive të bananeve që i përkisnin kompanisë. Ai paraqiti gjithashtu prova për dërgesa kokaine drejt vendeve si Italia dhe Kroacia gjatë periudhës 2020–2024, e cila përfshin edhe kohën kur Noboa kishte marrë tashmë detyrën e presidentit.

Pas publikimit të raporteve në kanalin zyrtar në YouTube “Ecuador en Directo”, ku presidenti dhe të afërmit e tij akuzoheshin për lidhje me kartelet e drogës, Duran u thirr për të dëshmuar para Asamblesë Kombëtare të Ekuadorit. Për shkak të kërcënimeve me vdekje, ai u largua nga vendi dhe aktualisht jeton në Spanjë.

“Kur u përfshiva në këtë çështje, Monika më kontaktoi”, thotë gazetari për BIRN. “Fillimisht, nuk e mora seriozisht, por në një moment ajo më vuri në dispozicion një sërë dokumentesh dhe disa pista që kishin të bënin me persona të lidhur me kompaninë Noboa Trading. Me sa duket, këto informacione i kishte siguruar nga ish-punonjës të kompanisë. Menjëherë i bëra thirrje të largohej nga Ekuadori. Ajo kishte hyrë në konflikt me një mafie të fuqishme, e cila kishte zënë rrënjë në vendin tonë.”

Edhe përpara takimit me përfaqësuesin e ambasadës amerikane më 12 mars, Silva-Koniuszek i kishte dërguar zyrtarit një dokument që përmbante një tekst dhe një emër: “Jose Luis Rivera Baquerizo”. Ai është djali i një agjenti doganor në portin e Guayaquil-it dhe ka qenë objekt i katër hetimeve për kontrabandë droge gjatë periudhës 2017–2024. Ai ishte punësuar nga Roberto Ponce Noboa, një kushëri i presidentit, ndërsa në njërën prej çështjeve përfaqësohej nga një këshilltar i afërt i presidentit. Ai nuk u akuzua kurrë zyrtarisht.

Pavarësisht provave të paraqitura, të cilat, sipas aktivistes polake, tregojnë për përfshirjen e kompanisë familjare të presidentit ekuadorian në kontrabandën e drogës, dokumentet tregojnë se zyrtari amerikan kishte pushuar së iu përgjigjuri telefonatave të saj. Edhe ne nuk arritëm të kontaktonim me të, pavarësisht përpjekjeve të shumta, ndërsa ambasada amerikane në Kuito nuk iu përgjigj pyetjeve tona.

“Ta themi troç: amerikanët e shpërfillën. Dhe nuk është se ajo hyri rastësisht nga rruga dhe u tha: ‘Hej, Amerikë, Putini vrau një grua në banjë'”, thotë një avokat, me të cilin Silva-Koniuszek ishte konsultuar. “Ajo kishte në zotërim dokumentacion konfidencial që përshkruante hollësisht aspektet operacionale të eksporteve të kompanisë, një firmë që, në fund të fundit, merret me eksportin e bananeve në mbarë botën, kontrollon porte në Ekuador dhe ushtron ndikim të konsiderueshëm si në politikë, ashtu edhe në biznes.”

Pas hetimeve gazetareske për kontrabandën e drogës, presidenti Noboa dhe drejtuesit e kompanisë mohuan kategorikisht çdo përfshirje të drejtpërdrejtë të firmës në këto veprimtari kriminale. Ata argumentuan se kartelet e drogës shpesh depërtojnë në zinxhirët e furnizimit të kompanive ndërkombëtare të logjistikës, duke fshehur lëndë narkotike mes ngarkesave të ligjshme.

Lidhjet me mafien shqiptare

Në të dyja rastet e pretenduara që përfshijnë Noboa Trading dhe Sunshine Management, modeli është i ngjashëm: një rrjet kompanish offshore që shtrihet deri në Panama, individë të përfshirë në trafikun e kokainës dhe, në sfond, transaksione të dyshimta të lidhura me persona me lidhje me mafien shqiptare.

Vitet e fundit, Ekuadori, me ekonominë e tij të dollarizuar dhe të bazuar në para cash, kufijtë e depërtueshëm dhe sistemet e korruptuara policore dhe gjyqësore, është shndërruar në një strehë tërheqëse për grupet kriminale nga Amerika Latine dhe Evropa, veçanërisht për bandat shqiptare.

Pasi arritën të merrnin nën kontroll zinxhirin e furnizimit me kokainë drejt Kontinentit të Vjetër një dekadë më parë, këto grupe shqiptare tashmë kontrollojnë rrugët e trafikimit drejt Evropës. Si pasojë, 70 për qind e kokainës së prodhuar në Peru dhe Kolumbi tashmë transportohet përmes porteve ekuadoriane, ku pjesa dërrmuese e saj destinohet për tregjet evropiane.

Shqiptarët kanë sjellë në Ekuador jo vetëm lidhje me kartelet meksikane dhe përvojë operative të fituar në portet evropiane, por kanë shtuar edhe përdorimin e dhunës për të eliminuar ata që u dalin përpara. Vitet e fundit, disa bosë ekuadorianë të drogës janë vrarë në akte hakmarrjeje mes mafiozëve. Po ashtu, po vriten aktivistë, zyrtarë, avokatë dhe prokurorë që kanë dalë kundër trafikut të drogës. Si rezultat, sipas Indeksit Global të Krimit të Organizuar, në vitin 2025 Ekuadori është bërë vendi i katërt më i dhunshëm në botë. Në provincën bregdetare të Santa Elenës, ku banonte Silva-Koniuszek, niveli i “vdekjeve të dhunshme” u rrit me 1,126 për qind vetëm gjatë periudhës 2020–2025.

Mënyra e veprimit të këtyre bandave shqiptare përkon me skemat e hetuara nga Silva-Koniuszek. Gangsterët shqiptarë përdorin persona të tjerë si figura të ndërmjetme për të krijuar kompani në Ekuador ose Panama, të cilat eksportojnë fruta tropikale, duke i përdorur si mbulesë për veprimtarinë e tyre të paligjshme. Ata pastrojnë para cash duke investuar në prona të paluajtshme me vlerë të lartë, shpesh në bashkëpunim me zyrtarë shtetërorë.

Por në rastin e vrasjes së Silva-Koniuszek, shfaqet edhe një tjetër “gjurmë ballkanike”.

Njoftimi i kuq i Interpolit

Në mbrëmjen e së njëjtës ditë kur u zbulua trupi i Silva-Koniuszek, policia ekuadoriane bastisi një vilë që ndodhej rreth 2,5 kilometra larg banesës së saj.

Operacioni, i koduar me emrin “Varsovia”, kishte në shënjestër një person të quajtur Tomasz J., një shtetas polak 48-vjeçar, i cili zotëron edhe pasaportë ekuadoriane dhe ndaj të cilit ishte lëshuar një njoftim i kuq nga Interpoli. Emri i tij, i paraqitur këtu vetëm me iniciale në përputhje me kërkesat ligjore polake, doli gjatë një hetimi të kryer nga dega e Lublinit e Prokurorisë Kombëtare të Polonisë mbi një rrjet ndërkombëtar të trafikut të drogës. Sipas prokurorëve polakë, Tomasz J. u implikua nga dëshmia e Bartosz B., një ish-udhëheqës i një fraksioni huliganësh të Lechia Gdańsk, i cili u bë dëshmitar bashkëpunues dhe nisi të përmendte ish-bashkëpunëtorët e tij.

BIRN ka konstatuar se si Tomasz J., ashtu edhe partnerja e tij e njihnin Silva-Koniuszek. Gruaja ishte madje mes grupit të njerëzve që u mblodhën jashtë shtëpisë së Silva-Koniuszek pasi lajmi për vdekjen e saj u përhap në qytet.

BIRN ka siguruar gjithashtu qasje në dosjet e një hetimi shumëplanësh, i cili nisi tetë muaj më parë. Hetimi po kryhet nga Njësia e Specializuar për Hetimin e Krimit të Organizuar Ndërkombëtar në Prokurorinë e Përgjithshme të Ekuadorit, në bashkëpunim me Interpolin.

“Gjithçka nisi kur Europol i dërgoi policisë ekuadoriane të dhëna alfanumerike të përgjuara nga platforma e mesazheve Sky ECC”, shpjegon prokurori ekuadorian Borman Penaherrera gjatë intervistës sonë. “Falë këtyre të dhënave, arritëm të zbulonim hap pas hapi strukturën piramidale të krimit të organizuar. Për shembull, identifikuam saktësisht personat që qëndronin pas dërgesave të drogës drejt Evropës, disa prej të cilave mbërritën në portet evropiane, ndërsa të tjerat u kapën gjatë rrugës.”

Sky ECC është një shërbim mesazhesh që përdoret nga grupet kriminale ndërkombëtare për trafikimin e drogës dhe pastrimin e parave. Në vitin 2021, autoritetet e Francës, Belgjikës dhe Holandës, me mbështetjen e Europol-it, thyen sistemin e sigurisë së platformës dhe sekuestruan qindra miliona mesazhe. Që atëherë, agjencitë ligjzbatuese në mbarë botën kanë arrestuar ose kanë vënë nën hetim më shumë se 6,500 persona.

Duke analizuar mesazhet dhe bisedat, të zhvilluara kryesisht në polonisht dhe, herë pas here, në spanjisht, si dhe identifikuesit unikë të përdoruesve të tjerë (PIN-et), hetuesit arritën të rindërtonin rrjetin e kontakteve të një individi të njohur si “Diablo”.

Prokurori Penaherrera deklaron: “Ne përcaktuam se ky individ ishte Tomasz J., i cili kishte shërbyer si një nga drejtuesit e një organizate kriminale ndërkombëtare dhe kishte vepruar si ndërlidhës kyç mes karteleve vendase dhe mafies shqiptare.”

Krahas polakut, u arrestuan edhe disa persona të tjerë: një shtetas shqiptar me emrin Daci P., të cilin hetuesit e konsideronin “emisar të mafies shqiptare në Ekuador”, si dhe më shumë se një duzinë shtetasish ekuadorianë, mes tyre shoferë kamionësh, punonjës portualë dhe personel sigurie që ndihmonin në fshehjen e kokainës brenda ngarkesave.

Dy prej këtyre personave ishin akuzuar më parë, pesë vjet më herët, për lehtësimin e kontrabandës. Anëtarët e organizatës, e cila kishte lidhje me fraksione të mafies shqiptare dhe polake, si dhe me grupe të armatosura kolumbiane, përdornin pseudonime të ndryshme, si “Gringo”, “Maldini” dhe “Patron”. Ata fshihnin kokainën brenda kontejnerëve të mbushur me mallra të ligjshme, përfshirë banane, produkte deti, lëndë drusore, lule dhe kakao. Më pas, droga transportohej nga portet kryesore të Ekuadorit drejt Evropës, me destinacione si Polonia, Holanda, Belgjika dhe Gjermania. Hetuesit vlerësojnë se gjatë disa viteve të veprimtarisë së saj, organizata mund të ketë kontrabanduar mbi 10 tonë kokainë.

Në Montanita, mes të njohurve të Silva-Koniuszek kanë nisur të qarkullojnë zëra se çështjet që lidhen me polakët mund të kenë lidhje me njëra-tjetrën. Një person, i cili dëshiroi të mbetej anonim, thotë se i bëri përshtypje fakti që Ministria e Jashtme e Ekuadorit njoftoi arrestimin e një shtetasi polak pikërisht kur lajmi për vdekjen e bashkëkombëses së tij po fitonte vëmendje ndërkombëtare.

“A mund të jenë duke u përpjekur autoritetet ekuadoriane ta ‘mbulojnë’ çështjen e Monikës në këtë mënyrë?”, pyet një person tjetër i njohur me të dyja çështjet.

Megjithatë, Penaherrera, prokurori ekuadorian, e hedh poshtë këtë ide. “Këto dy ngjarje nuk kanë absolutisht asnjë lidhje me njëra-tjetrën”, këmbëngul ai. “Natyrisht, personat e përfshirë do të përpiqen ta justifikojnë vetë këtë, por kjo nuk është e vërtetë. Siç e përmenda, hetimi nisi tetë muaj më parë, kur Europol-i na dërgoi informacione që duhej t’i përpunonim.”

Tubimi për t’i dhënë lamtumirën
Në mëngjesin e 15 tetorit, rreth një duzinë personash, kryesisht miq dhe fqinjë të Silva-Koniuszek nga Montanita, si dhe aktivistë shoqërorë, u mblodhën para zyrës së prokurorisë së provincës së Santa Elenës për t’i dhënë lamtumirën trupit të Silva-Koniuszek, të cilin autoritetet e kishin liruar më në fund atë ditë.

“Kanë kaluar 125 ditë, por tani nis një rrugëtim që do të na çojë drejt së vërtetës për atë që ka ndodhur në të vërtetë”, tha Alfonso Ortiz nga Komiteti i Përhershëm për Mbrojtjen e të Drejtave të Njeriut, duke e cilësuar këtë një “moment historik” për të gjithë ata që kërkojnë drejtësi në këtë çështje.

Një makinë funerale që transportonte trupin e Silva-Koniuszek u nis drejt kryeqytetit, Kuito. Prej andej, eshtrat e saj do të transportoheshin për në Poloni.

Paralelisht me hetimin në Ekuador, Prokuroria e Rrethit në Olsztyn po zhvillon gjithashtu procedurat e veta hetimore për vdekjen e aktivistes, duke marrë parasysh faktin se ajo kishte lindur në këtë qytet polak.

Prandaj, është e mundur që në Poloni të kryhet edhe një autopsi e pavarur, përpara se Silva-Koniuszek të varroset përfundimisht.

Ish-bashkëshorti i Monikës, i cili është nga Brazili, aktualisht jeton në një hostel në Ekuador, të drejtuar nga një grua polake. Ndërkohë, vajzat e saj jetojnë me gjyshen në Brazil. Silva-Koniuszek do të varroset në Poloni, por, pavarësisht hetimeve të zhvilluara nga dy prokurori publike, njëri në Poloni dhe tjetri në Ekuador, familja e saj në Poloni nuk beson se vrasja e saj do të zbardhet ndonjëherë. (BIRN)


Në përputhje me standarded JTI

Video

SHIKO KANALIN NE YOUTUBE
×