RRJEDHJE INFORMACIONI / Botohet komunikimi sekret i deputetëve socialistë për protestën

 Kliko këtu për të tjera
Voxpress:

Graviteti ndjek rregullat e Isaac Newton, madje edhe në shkallë kozmike

14 Maj 2026, 18:24Lifestyle SHKRUAR NGA REDAKSIA VOX
Graviteti ndjek rregullat e Isaac Newton

Graviteti shpjegohet sot përmes teorisë së përgjithshme të relativitetit, sipas së cilës një trup që bie drejt Tokës në të vërtetë nuk ndikohet nga një forcë, por thjesht lëviz duke ndjekur lakimin e hapësirë-kohës që krijon planeti.

Relativiteti është teoria e vetme që përshkruan gravitetin në kushte ekstreme, si mjedisi rreth vrimave të zeza apo objektet që afrohen me shpejtësinë e dritës.

Megjithatë, në shumicën e rasteve, madje edhe kur NASA planifikon trajektoret e misioneve hapësinore drejt planetëve të tjerë, fizikantët vazhdojnë të përdorin ligjin e gravitetit të formuluar nga Isaac Newton.

Tre shekuj më vonë, një ekip ndërkombëtar astronomësh konfirmoi teorinë e Newton dhe Einstein dhe në grumbujt galaktikë, strukturat më të mëdha të Universit. Ky konfirmim ngushton hapësirën për teori të reja mbi gravitetin.

Në veprën e tij të famshme Philosophia Naturalis Principia Mathematica të vitit 1687, Isaac Newton formuloi ligjin e gravitetit universal, sipas të cilit forca tërheqëse mes dy trupave zvogëlohet me katrorin e distancës.

Formula matematikore i lejoi shkencëtarit anglez të shpjegonte lëvizjen e planetëve, e cila deri atëherë përshkruhej nga ligjet empirike të lëvizjes të Johannes Kepler. Që nga shekulli XVIII, eksperimente të shumta kanë konfirmuar teorinë e Njutonit në distanca shumë të vogla.

Studimi i ri, i publikuar në Physical Review Letters, shqyrton ligjin e gravitetit në distancat më të mëdha të mundshme.

Graviteti ndjek rregullat e Isaac Newton, madje edhe në shkallë

Duke përdorur teleskopin ACT në shkretëtirën Atacama Desert, studiuesit matën shpejtësitë e qindra mijëra grumbujve galaktikë, grupe galaktikash që konsiderohen strukturat më të mëdha të Universit.

Ashtu si planetët më pranë Diellit lëvizin më shpejt rreth tij krahasuar me planetët më të largët, edhe dy grumbuj galaktikë të afërt duhet të lëvizin me shpejtësi të madhe ndaj njëri-tjetrit.

Megjithatë, lëvizja e tyre ndikohet edhe nga tërheqja gravitacionale e të gjithë grumbujve të tjerë galaktikë përreth. Ekipi kërkimor përdori një model statistikor që merrte parasysh këto ndërveprime për të krahasuar matjet e shpejtësisë me shpërndarjen e grumbujve galaktikë.

Graviteti ndjek rregullat e Isaac Newton, madje edhe në shkallë

Studimi mati përshpejtime jashtëzakonisht të vogla, rreth 10 femtometra për sekondë në katror, një milion trilion herë më të dobëta se graviteti në sipërfaqen e Tokës.

Në distanca nga 80 deri në 800 milionë vite dritë, forca e gravitetit rezultoi të ishte në përpjesëtim të zhdrejtë me distancën e ngritur në fuqinë 2.1, me një marzh gabimi prej 0.3. Ky rezultat konfirmon me saktësi të madhe ligjin e gravitetit universal të Isaac Newton.

Ky konfirmim dobëson teorinë e quajtur Modified Newtonian Dynamics (MOND), e propozuar në vitet 1980 si alternativë ndaj hipotezës së materies së errët, një material misterioz dhe i padukshëm që besohet se është pesë deri në gjashtë herë më i bollshëm se materia normale në Univers.

Sipas MOND, materia e errët është një iluzion që lind sepse ligji i dytë i lëvizjes i Isaac Newton, sipas të cilit forca është e barabartë me masën shumëzuar me përshpejtimin, nuk funksionon në përshpejtime shumë të vogla.

Edhe pse MOND nuk ndryshon vetë ligjin e gravitetit universal, ajo parashikon që në distanca shumë të mëdha tërheqja gravitacionale është në përpjesëtim të zhdrejtë me distancën, dhe jo me katrorin e saj.

Rezultatet më të fundit i japin të drejtë Isaac Newton dhe përbëjnë një goditje për teorinë MOND. Kjo do të thotë se misteri i materies së errët mbetet ende i pazgjidhur.

Galeria fotografike (
)


Në përputhje me standarded JTI

Video

SHIKO KANALIN NE YOUTUBE
×