The majority of Albanians, among them believers of the Bektashi order, reject the idea of ??a sovereign microstate based in Tirana as anti-constitutional, divisive and as a sign of the lack of mechanisms for 'check and balance' on the power of the prime minister.
There are only three countries in the world that are officially classified as theocratic, including Iran, the Vatican and the Islamic Republic of Afghanistan, run by the Taliban.
Through a speech at the United Nations General Assembly as part of the Summit for the Future on September 22, Prime Minister Edi Rama proposed the creation of a fourth state with headquarters in Tirana for the Bektashi World Order.
After describing a world in chaos, with overlapping crises from East to West and North to South, quoting Mother Teresa, the Albanian Prime Minister pompously declared that she has reminded us that "not all of us can do great things, but we can to do small things with great love.”
"This is the principle that Albania stands for and this is what we try to act with, and this is the source of our inspiration, to support the transformation of the center of the Bektashi World Order into a sovereign state within our capital, Tirana, as a new center of moderation, tolerance and peaceful coexistence," he said.
The Bektashian great-grandfather, Haxhi Dede Edmond Brahimaj, supported the idea previously articulated in an article in the American newspaper 'New York Times', but otherwise the proposal has received a cold reception in Tirana from other religious communities and the secular part of society.
Data collected by BIRN through an online survey show that the majority of Albanians oppose Rama's proposal, calling it anti-constitutional and divisive, and without consulting the public in Albania.
"It is not publicly consulted and leaves a bitter taste for Albania's image in the world," said Hekuran Budani, professor of international relations, specializing in international security issues. "The Bektashi community itself has not been consulted and it is clear that it is being used politically," he added.
The prime minister's proposal faced criticism in the media from political analysts and experts who described it as a "narcissistic" idea and criticized Rama for disregarding public opinion, stressing that it violates democracy.
The Albanian Muslim community also opposed the project in a statement to the media, calling it dangerous.
"Such initiatives can be a dangerous precedent for the future of the country," the KMSH statement reads.
Bektashis against the 'sovereign state'

Urdhri Botëror Bektashi është një tarikat i Islamit, që e vendosi qendrën e vet në Shqipëri në vitet mes dy Luftërave Botërore. Ndër shqiptarë, ata kanë pasur gjithmonë një prezencë të rëndësishme, duke u konsideruar si feja e katërt për nga madhësia dhe pjesë e rëndësishme e shtetformimit dhe Rilindjes Kombëtare. Sipas censusit të fundit, në Shqipëri vetëdeklarohen si bektashinj rreth 115 mijë persona, ose 4.8 për qind e popullsisë.
Nëpërmjet një ankete online në faqen e Reporter.al, BIRN mblodhi opinionet e 609 qytetarëve nga besime të ndryshme rreth propozimit të kryeministrit Edi Rama. Shumica e pjesëmarrësve në anketë ishin meshkuj (77%) me banim në Tiranë, kryesisht mes moshës 25 dhe 45 vjeç.
Anketa nuk synon të jetë përfaqësuese e opinionit publik në Shqipëri, por në mungesë të sondazheve publike mbi këtë propozim, ajo kërkon të japë një fotografi të mendimeve të qytetarëve të ndryshëm rreth propozimit të kryeministrit Edi Rama.
Sa i përket përkatësisë fetare, 44 për qind e të anketuarve deklaruan se ishin myslimanë, 15 për qind u identifikuan si bektashinj, 11 për qind e pjesëmarrësve u deklaruan ortodoksë, 7 për qind katolikë, dhe 17 për qind deklaruan se ishin ateistë.
Propozimi i kryeministrit Edi Rama për të themeluar një shtet Bektashi është kundërshtuar nga 89% e qytetarëve që plotësuan anketën. Kundër propozimit ishin edhe 71 për qind e vetë bektashinjve që morën pjesë në anketë.
“Bektashinjtë janë udhëhequr nga motoja ‘Pa atdhe nuk ka fe,' kanë luftuar dhe ndihmuar për themelimin e shtetit shqiptar,” shkroi njëri prej tyre.
“Në këto kushte, mendoj se ky komunitet duhet të vazhdojë të jetë pjesë e këtij shteti në të cilin ka besuar që në kohën kur Shqipëria si shtet ishte vetëm në dëshirat dhe ëndrrat e kombit tonë,” shtoi ai.
Shumica dërrmuese e të anketuarve (69%) e cilësojnë propozimin e kryeministrit si anti-kushtetues dhe një shkelje ligjore që nuk përfill normat bazë të vendit.
“Nuk ka asnjë bazë historike, as politike, as shoqërore për një propozim të tillë, një ide që vjen papritur pa u mbështetur diku,” i tha BIRN përkthyesja Loela Xhafa.
Cënon harmoninë fetare

Pjesa më e madhe e të anketuarve e cilëson propozimin si joserioz, duke e përshkruar me epitete si “idiotësi,” “proçkë,” apo “delirim” të kreut të ekzekutivit. Megjithatë, ata shprehen të shqetësuar se ky propozim cënon ekuilibrat fetarë në vend dhe minon harmoninë, me të cilën kryeministri u krenua përpara vendeve anëtare në Asamblenë e Përgjithshme të OKB-së.
Florjan Myftaraj, inxhinier informatikës dhe investitor në sektorin e turizmit nga qyteti i Beratit, i tha BIRN në një bisedë telefonike se kjo ide, të cilën e quan “qesharake dhe absurde,” ndryshe nga pretendimi i kryeministrit, cënon harmoninë fetare dhe e vë atë në rrezik.
Myftaraj rrjedh nga një familje bektashije, fëmijët i janë pagëzuar katolikë dhe e motra është e martuar me një predikues (imam) mysliman.
“Unë shkoj edhe në Malin e Tomorrit edhe në Kishën e Laçit,” tha ai. “Gjëra kaq të rënda nuk kalojnë në këtë tokën këtu e 2 mijë vjet,” shtoi Myftaraj, duke pasur parasysh përfshirjen e politikës në çështje fetare.
Njëlloj si Myftaraj mendon edhe pedagogu Hekuran Budani.
“Jo vetëm nuk sjell atë që pretendon kryeministri (tolerancën), por nxit përçarje fetare, gjë që deri tani nuk e shohim të ekzistojë,” tha ai, ndërsa shtoi se rrezikohej krijimi i një precedenti që do të sillte tensione të panevojshme.
Madje, sipas tij, edhe vetëm propozimi i projektit dhe mënyra si u bë, kanë shkaktuar tashmë dëme dhe kanë nxitur një debat që përndryshe nuk do të ekzistonte.
Edhe Loela Xhafa theksoi se, nëse propozimi shtyhet përpara, rrezikon të prishë balancat shoqërore dhe fetare në vend, dhe se vetë komuniteti fetar Bektashi do të vuajë më shumë prej tij.
“Nuk ka asnjë përfitim, asnjë të mirë,” theksoi ajo.
Megjithatë, jo të gjithë pjesëmarrësit në anketë e kundërshtojnë propozimin e kryeministrit Edi Rama.
Gentian Lile, jurist nga Gjirokastra, i tha BIRN se themelimi i një shteti sovran Bektashi do të sillte një vëmendje të shtuar nga komuniteti ndërkombëtar për Shqipërinë.
“Nuk na përfillnin dikur, por tani na njohin. Pse të mos jetë edhe ky një plus?” tha ai, duke iu referuar përmirësimit të imazhit të vendit gjatë viteve të fundit.
Sipas tij, krijimi i shtetit të Bektashinjve do të çojë në një nivel më të lartë tolerancën fetare në vend. Lile shtoi se, sipas mendimit të tij, të pakënaqur nga një propozim i tillë mund të jenë vetëm disa vende islamike.
“Meqenëse ka statusin ‘Kryegjyshatë Botërore', le të kalojë edhe në një stad tjetër më të lartë nga ana juridike, ndërkombëtarisht,” theksoi ai.
Mungesa e demokracisë
Një pjesë e madhe e të anketuarve ndjejnë se kryeministri e ka shpërfillur opinionin publik në Shqipëri, duke ndarë propozimin me OKB-në dhe mediat e huaja pa u konsultuar publikun shqiptar.
“Qeveria shqiptare, sidomos naltmadhia e tij, i bën gjërat pa asnjë dokumentim dhe kjo është krejtësisht e gabuar,” tha Entela Koja, me profesion urbaniste në kryeqytet, e cila e sheh propozimin si një shenjë të mungesës së demokracisë në Shqipëri.
“Kjo bërja e faktit të kryer tregon se nuk jemi më në një vend normal; jemi në diktaturë, ku urdhri vinte nga Hitleri, Duçja apo Enveri dhe njerëzit detyroheshin ta zbatonin, përndryshe i pritej koka,” theksoi ajo.
Koja nënvizoi se kjo lloj vendimmarrjeje “kokëposhtë,” ku në fillim merret vendimi dhe pastaj bëhet puna për ta realizuar, është bërë traditë nga qeveria dhe përmendi si shembuj vendimin për kampet italiane të refugjatëve në Shëngjin apo ndryshimin e destinacionit të Portit të Durrësit.
“Një precedent jashtëzakonisht i keq, dhe në vendet ku dëshirojmë të anëtarësohemi, të tilla veprime pa konsultime rrezikojnë të shkaktojnë gabime të mëdha,” tha Koja, duke shtuar se ata që po e vuajnë më shumë nga kjo sjellje e kryeministrit janë vetë Bektashinjtë.
"They are being stepped on, their name is being used, but they are not asked and they are the first to be stepped on," she added.
Even Florjan Myftaraj sees the proposal as a sign of the lack of representative democracy.
"Albania is not the property of a prime minister, a leader or another," he emphasized./ BIRN