
On Tuesday (28.01.2025), at 7.30 am, the Italian ship Cassiopeia anchored at the port of Shëngjin, in Lezha.
On board were 49 migrants who, while sailing towards the dream of a better life in Europe, had been rescued by the Italian navy in international waters near the island of Lampedusa.
When the ship docked in port on Tuesday, it was unclear whether the newly escaped migrants would stay long in Albania.
5 of them returned on the same ship they arrived on to the Asylum Seekers Center in Bari, after preliminary checks identified four minors and one vulnerable adult, who, after interviewing, was considered a victim of trafficking.
Quick decision on asylum applications in Italy
The other migrants, mostly men from Bangladesh, Egypt, Gambia and Ivory Coast, were escorted by police to the Gjadra camp, a former military area in northwestern Albania, where a center has been set up to house them while their asylum applications are processed. On Thursday (29.01.2025), the Court of Appeal in Rome rejected the asylum applications of 43 migrants. They must now remain in the Gjadra camp, with seven days to appeal the court's decision. One application was accepted and the migrant in question will be returned to Italy.
Meanwhile, an appeals court in Rome ruled that the 43 people sent to Albania three days ago must be brought to Italy. This was reported (31.01.2025) by the Italian news agency ANSA, referring to judicial sources.
As a result, migrants sheltered in Gjadra will have to leave Albania for Italy.
Italy's first attempt failed. In October, it returned all 16 asylum seekers transported to Albania. The same scene was repeated in the first week of November, after a court in Rome ruled again for the return of 7 migrants, less than 48 hours after their stay in the Gjadri camp.
Rome judges implemented a ruling by the European Court of Justice, which, recalling European law, argues that a country of origin cannot be considered "safe" if parts of it are also not safe, and also for certain categories of citizens, such as political dissidents or LGBTQ+ people.
The dispute between the government and the Italian judiciary essentially concerns the issue of which countries of origin can be considered safe and who has the competence to classify them as such. The European Court of Justice is expected to rule on the actions of the Italian authorities on February 25.
Will the "Albanian model" work?
Marrëveshja e nënshkruar mes dy qeverisë në mars të vitit 2023 parashikon qëndrimin e emigranteve deri në katër jave pritje. Po ashtu që Shqipëria do të trajtojë rreth 3 mijë emigrantë në të njëjtën kohë në kampin e Gjadrit. Gjatë një viti numri i tyre mund të arrijë deri në 36 mijë.
‘’Mund të ndodhë që individë vijnë nga ‘’vendet e sigurta”, por rasti i tyre individual i aplikimit të jetë i vlefshëm për azil në një vend të caktuar” – shprehet Ledion Krisafi, eksperti shqiptar në marrëdhëniet ndërkombëtare.
Në mënyrë që kërkesa e një personi për azil ose për mbrojtje ndërkombëtare në Itali të përpunohet në Shqipëri, vendi i origjinës së tij duhet të konsiderohet “i sigurt”.
Si për të shpëtuar “modelin e Shqipërisë” qeveria e Melonit mori masa duke e përditësuar listën e vendeve që Italia i konsideron “të sigurta”. Tani janë 19 vende të sigurta për riatdhesim, nga 22 që ishin më parë.
“Në këtë drejtim, duket se nuk ka ndonjë problem të vërtetë me marrëveshjen vetë ose procedurat. Problemi duket se është një mosmarrëveshje ligjore lidhur me standardet dhe procedurat e Italisë dhe BE-së në këtë rast” – tha Krisafi.
Mbështetja e komunitetit për kampin
Ndërtimi i kampit në fshatin Gjader, një bazë ajrore e rrënuar ndër vite, u prit me shpresë nga komuniteti. Të ardhurat e familjeve janë kryesisht nga bujqësia apo remitancat, ndaj kampi do të thotë për ta vende të reja pune.
‘’22 gra dhe 9 burra nga Gjadri dhe rrethinat janë punësuar në kamp” – shprehet kryeplaku fshatit, Aleksandër Preka. 65-vjeçari, i cili ka në pronësi një dyqan ushqimor në qendër të fshatit, thotë se puna shtohet sa herë që anijet italiane sjellin emigrantë. Por kampi ka qëndruar më së shumti i zbrazur, ndaj pjesa më e madhe e të punësuarve kanë mbetur pa punë. “Ne shpresojmë që kampi të funksionojë pasi duam që të rritet mirëqenia e zonës”, shprehet Preka.
Jo të gjithë ndajnë të njëjtin mendim me Aleksandrin, megjithatë vendimi i drejtësisë italiane ka qetësuar zërat kritikë në Shqipëri.
Për ardhjen e kontingjentit të tretë të emigrantëve nuk pati protesta. ‘’Ne vijojmë të jemi kundër marrëveshjes, pasi e konsiderojmë shkelje të të drejtave të njeriut” – shprehet Mariglend Doci, 29-vjeçar nga Mamurasi, i cili së bashku me një grup aktivistësh kundështuan prej fillimit ndërtimin e kampit. ‘’Ne shpresojmë që Gjykata Evropiane të shprehet kundër, ose do të rinisim protestat” – thotë Doci.
A do ta lehtësojë marrëveshja rrugën e Shqipërisë drejt anëtarësimit në BE?
“Unë mendoj se kjo marrëveshje është një ‘’show”. Ajo nuk zgjidh problemin e imigracionit të paligjshëm në Itali. Është servirur për publikun italian, se qeveria po bën diçka për këtë çështje të ndjeshme” tha Krisafi. “Megjithatë, ky zhvillim shënon një kapitull të ri për Shqipërinë në trajtimin e çështjeve të migracionit.”
Albania opened negotiations for membership in the European Union in October last year, at the same time as the latter seems determined in its effort to strengthen measures against illegal immigration.
During a European Council meeting at the time, EU leaders discussed the creation of “return centres” based on the Albanian model in non-EU countries as a way to manage the influx of refugees. These centres would be used to house migrants whose asylum applications in the EU have been rejected, while they await deportation to their country of origin, as long as that country is deemed safe.
“With this agreement, Albania has expressed its willingness to cooperate closely with international partners, even on issues that do not directly affect it,” said Krisafi. “Whether this agreement fails or not, even though it may not work in practice, Albania has achieved its goal. Albania has done its part.”/ DW