
The intensification of violence during the protests on Saturday, October 24, in Tirana, led Prime Minister Edi Rama to go public today with a series of measures aimed at punishing, but also preventing the escalation of violence in the country.
The six instruments of the new legal package, presented by Rama: ''After intensive work in collaboration with European experts, as well as in close coordination with Italian and French partners, relying on the model recently adopted by them in the face of the same anti-democratic flag, also based on the jurisprudence of the European Court, we have ready the legal package of measures against violence and urban anarchy.
This legal package has a very clear principled basis: Peaceful protest is protected, violence is punished and damage is paid by the perpetrator. Each proposed measure is in line with Article 47 of the Constitution of the Republic of Albania, Article 11 of the European Convention on Human Rights, the jurisprudence of the Strasbourg Court, the Venice Commission and ODIHR Guidelines on freedom of peaceful assembly. Responsibility is always individual, possible restrictive measures are temporary and justified, any significant restrictions are subject to court review.
The package consists of 6 instruments that complement each other. A normative act on immediate compensation for small businesses, a special law on damage repair, several amendments to the law “On Assemblies”, a Special Electronic Registry for urban violators, an amendment to the Code of Ethics for teachers and several proposals for amendments to the Criminal Code of the Republic of Albania.
This act comes as immediate financial support for those who were damaged by break-ins, robberies, and fires. With this act, the state will cover from 100% of material damages for the smallest to a minimum of 70% for the largest - based on well-defined criteria and always within the scope of businesses with an annual turnover of up to 140 thousand euros. Thus, businesses that have already filed their applications, attaching damage documentation to the General Directorate of Taxes, will not wait for years for court proceedings for their compensation. On the other hand, those who were involved in these acts where they broke, destroyed, burned, and damaged businesses, and for whom the court deemed the arrest lawful, will each pay their share of the fine for the damages caused. For damages caused by minors, the responsibility for covering part of the damage passes to the parents.
2. New law based on the French model "Whoever breaks, pays".
Nëse akti normativ adreson dëmet e të kaluarës së afërt, ligji i ri që kemi hartuar për “riparimin e dëmeve të shkaktuara nga aktet e dhunës dhe dëmtimi i pronës gjatë tubimeve” krijon themelin e qëndrueshëm për të ardhmen, mbi parimin e thjeshtë, “kush shkakton dëm, e paguan”, ku barra nuk bie më ekskluzivisht mbi taksapaguesit dhe buxhetin e shtetit si deri më sot. Ligji zbatohet për të gjitha tubimet në vende publike, të njoftuara, të ndaluara ose spontane, përfshirë grumbullimet sportive, kulturore dhe festive, ku vijnë si pasojë dëme materiale mbi pronën,Natyrisht dhe pa asnjë dyshim, askush nuk paguan dëmin pse ka protestuar apo ka qenë i pranishëm në një grumbullim të çfarëdo natyre.Kjo përgjegjësi për të paguar dëmin e shkaktuar lind vetëm nga sjellja vetjake e personit, dhe ky ligj nuk e kufizon lirinë e tubimit dhe të shprehjes, por nga ana tjetër, çdo person që merr pjesë në një tubim të dhunshëm dhe nuk largohet pas paralajmërimeve të policisë, do të përgjigjet financiarisht.Pra, kush zgjedh të vazhdojë të qëndrojë në një turmë apo në një grup, duke e ditur që përreth tij po gjuhet me gurë, po digjet me zjarr e po thyhet e shkatërrohet, do të përgjigjet administrativisht përmes gjobës, bashkë me ata që i kryejnë veprimet e dhunshme dhe gjoba do të shkojë deri në 500 000 lekë të reja.Përjashtohen sigurisht nga ky rregull, gazetarët, mjekët, vëzhguesit, nëpunësit në detyrë, kalimtarët e rastësishëm.Për pjesëmarrjen e të miturve mbi 14 vjeç në një protestë të dhunshme, gjobën do ta paguajnë prindërit ose kujdestari, sipas parashikimeve ligjore të Kodit Civil dhe kjo gjobë është titull ekzekutiv që hyn në fuqi menjëherë.
3. Ndryshimet në ligjin “Për tubimet”
Ligji “Për tubimet” është i vitit 2001 dhe nuk parashikon asgjë për mjetet e teknologjisë digjitale që sot janë bërë një komponent themelor i protestave.Ndryshimet i japin policisë kapacitete parandaluese për vendet publike dhe më të ndjeshme, aftësi reaguese ndaj fenomenit të thirrjeve për dhunë në rrjetet sociale dhe mundësi sanksionesh, të cilat aktualisht janë simbolike krahasimisht me masat që sot vendet e tjera europiane kanë marrë dhe po marrin në përgjigje të këtij realiteti të ri dhune e anarkie urbane.Konkretisht: Perimetra sigurie rreth objekteve të ndjeshme.
Kur ka rrezik real dhe të afërt dhune, policia mund të kufizojë tubimet deri në 72 orë në një perimetër të caktuar rreth institucioneve arsimore, shëndetësore dhe shtetërore, objekteve të kultit dhe të trashëgimisë kulturore.
Thirrjet për dhunë në rrjetet sociale.Kur identifikon një thirrje për dhunë në kuadër të një tubimi, policia i dërgon mbajtësit të llogarisë një njoftim për fshirjen e postimit menjëherë dhe për mospërsëritjen e tij, duke i ofruar edhe mbështetje psikologjike kur ka nevojë.Nëse postimi nuk fshihet ose sjellja përsëritet, policia vepron sipas legjislacionit në fuqi, përfshirë ndjekjen penale mbi bazën e figurave të veprave penale ekzistuese por edhe atyre të cilat janë propozuar në Kodin Penal sipas normave të reja europiane
Identifikimi i personave të maskuar.Sot, bazuar në ligjin ekzistues, fshehja e identitetit të individëve në protestë është e ndaluar, por ne do ta përfshijmë këtë ndalim në Kodin Penal, si vepër penale identike me atë të 27 vendeve europiane, duke ndjekur modelin francez.Nuk ndodh në asnjë vend demokratik të Bashkimit Europian, që një grup njerëzish apo një turmë e caktuar të ushtrojnë arbitrarisht lirinë e protestës, duke u mohuar të tjerëve lirinë e lëvizjes në qytet dhe duke u penguar punën, shkollën, planin e tyre të ditës.
Pjesëmarrja në një tubim pa leje dhe mosbindja ndaj thirrjeve për largim do të gjobiten nga 10 000 deri në 100 000 lekë të reja për çdo pjesëmarrës; mosbindja ndaj urdhërit për shpërndarje dhe fshehja e identitetit do të gjobiten deri në 500 000 lekë të reja për çdo pjesëmarrës. Ndërsa bllokimi i qarkullimit do të gjobitet me 5 000 lekë të reja për çdo pjesëmarrës.
4. Regjistri i Posaçëm Elektronik
Me vendim të Këshillit të Ministrave krijohet Regjistri i Posaçëm Elektronik i personave të referuar ose nën hetim për vepra penale kundër shtetit, rendit dhe sigurisë publike.Regjistri administrohet nga Policia e Shtetit dhe përmban të dhënat e identifikimit të këtyre personave.Mbi bazën e këtij regjistri, Policia Kufitare dhe e Migracionit do të ushtrojë për çdo dhunues të drejtën që i jep ligji nr. 39/2025 “Për kontrollin e kufirit shtetëror” për t’u refuzuar daljen nga vendi personave që synojnë t’i shmangen ndjekjes penale, ndalimit, arrestimit ose ekzekutimit të dënimit me burg për këto vepra.Vendimi parashikon edhe njoftimin e autoriteteve të huaja të vendeve ku udhëton personi, si dhe të strukturave akomoduese vendase dhe të huaja, për rrezikshmërinë që ai paraqet për sigurinë dhe rendin publik, përfshirë dhe kompanitë e transportit ajror, detar apo me tren.Të jetë i bindur çdo dhunues, qoftë me banim në Tiranë dhe qoftë si ata me bluza të bardha e me maska që kishin ardhur dje nga Spanja, si mercenarë të paguar për të ushtruar dhunë dhe që tregonin muskujt në rrugën e Ministrisë së Arsimit se kush do të dhunojë në Shqipëri do të gjejë belanë për të rihyrë apo për të qëndruar i qetë në Europë, pa mbaruar njëherë punë me drejtësinë këtu në Tiranë.
5. Kodi i Etikës për mësuesit e arsimit parauniversitar
Shkolla duhet të mbetet hapësirë e sigurt për fëmijët dhe nëpërmjet Kodit të Etikës parashikohet se asnjë mësues nuk mund të përdorë autoritetin e tij për t'i çuar fëmijët nën 18 vjeç në tubime të çfarëdo natyre, në kundërshtim me interesin e tyre e me pritshmërinë e prindërve.Mësuesit do të pezullohen ose largohen nga detyra kur shfrytëzojnë autoritetin e tyre shtetëror, profesional për të nxitur, organizuar ose koordinuar pjesëmarrjen e nxënësve nën 18 vjeç në tubime, në kundërshtim me interesin më të lartë të fëmijës.Masa natyrisht nuk prek të drejtën e mësuesve për t’u shprehur dhe për të protestuar vetë. Ajo ndalon vetëm përdorimin e marrëdhënies mësues–nxënës për t’i marrë fëmijët pas vetes për motive të të rriturve.
6. Ndryshimet në Kodin Penal
Ndryshimet në Kodin Penal ndjekin praktikat më të mira të vendeve të BE-së, posacërisht të Francës dhe Italisë dhe mbështeten në jurisprudencën e Gjykatës Evropiane të të Drejtave të Njeriut.Këto dispozita ndëshkojnë dhunën, nxitjen e saj, kanosjen dhe përndjekjen, qoftë fizikisht në ambiente publike, qoftë nëpërmjet rrjeteve sociale. Ato e përjashtojnë shprehimisht nga ndëshkimi protestën paqësore, kritikën politike, satirën dhe gazetarinë.Dhuna gjatë tubimeve.Qëndrimi mes dhunës pas paralajmërimeve ndëshkohet penalisht vetëm kush vazhdon të qëndrojë në tubim pas paralajmërimeve të policisë, duke ditur që po ushtrohet dhunë ose po dëmtohet prona. Ndëshkohet edhe organizimi i tubimit të ndaluar me vendim të ligjshëm.
Kush kapet me armë ose sende të tjera të rrezikshme dënohet deri në 2 vjet burg.
Mbajtja e maskës për të dhunuar. Fshehja e fytyrës ndëshkohet penalisht vetëm kur në tubim ka dhunë ose rrezik konkret dhune, me gjobë ose deri në 6 muaj burg.
Nuk ndëshkohet kush e mbulon fytyrën për arsye shëndetësore, fetare ose profesionale, dhe as kush e zbulon sapo dëgjon urdhërin e policisë.
Shkatërrimi i pronës gjatë tubimeve dënohet më rëndë se sa aktualisht dhe deri në dyfish kur prek shkolla, institucione, shërbime publike ose monumente kulture.Dhuna me fytyrë të fshehur ka një dënim për goditjen e policëve dhe të qytetarëve që rritet deri në një të tretën kur autori është i maskuar.
Nxitja për dhunë, edhe në rrjetet sociale. Kjo është një vepër e re penale, ndëshkohet kush thërret publikisht, edhe në rrjetet sociale, për dhunë, plaçkitje ose shkatërrim gjatë një tubimi, kur thirrja krijon rrezik real dhe të afërt.Dënim më i rëndë kur thirrja u drejtohet fëmijëve, ose kur pas saj ndodh dhuna.
Thirrja për protestë, kritika politike dhe gazetaria nuk ndëshkohen kurrësesi.
Protecting every citizen from intimidation and harassment, including online. Online or public intimidation is punishable as a broader offense. Today, the Criminal Code punishes online intimidation only when it is motivated by ethnic, racial or religious grounds. Online harassment and the “right to normality” lead to the creation of an offense for continuous threatening messages and monitoring someone’s location, as well as stalking or filming a person near their home, at work or in their daily life, when they force them to change their lifestyle. Publishing an address to put someone at risk is also punishable. Anyone who publishes data that encourages or allows the tracing of a person or their family to expose them to attacks becomes subject to the law.
Videos faked with artificial intelligence and their distribution without consent with a faked photo or voice of a person, when they deceive the public and cause harm to the person, becomes a criminal offense. Satire and parody marked as such are not punished.
Protection of MPs, officials and public figures. Threats against officials and their families. Threats against public figures and their families are criminal offenses. They are also protected from online threats, by determining a harsher punishment.
Blackmail and pressure to influence decisions leads to the punishment of anyone who threatens, violates or personally blackmails a member of parliament to force him to vote in a certain way or a public official to make or not make a decision or a public person to do or have something done to him. Criticism, protests, petitions do not fall under this category and are not punished.
Child protection. Endangering a child through negligence, the parent, guardian, teacher or educator who leaves a child under 14 years of age unattended in real danger to life or health is liable. The sentence is escalating according to the consequence, up to 10 years when the child loses his life, even if it is far away. The court may mitigate the sentence when the parent has lost the child himself.