
Nëse presidenti rus Vladimir Putin do të bënte një vlerësim të kthjellët të gjendjes së luftës së tij me Ukrainën, ai do të kërkonte një armëpushim. Por duket se mendja e tij nuk është e qartë, sepse të gjitha shenjat tregojnë se ai po ndjek një lloj eskalimi. Nëse ai me të vërtetë nis një rrugë të tillë, ai do ta përkeqësojë situatën për të gjithë, por kryesisht për veten e tij.
Që nga takimi i tij në gusht 2025 me presidentin amerikan Donald Trump në Anchorage, Putini ka kërkuar të bindë Shtetet e Bashkuara që të detyrojnë presidentin ukrainas Volodymyr Zelensky në një marrëveshje që do ta linte Rusinë në kontroll të zonave që ajo tashmë i ka vjedhur—pak më pak se 20% e territorit të Ukrainës—si dhe dorëzimin e një cope të vogël të rajonit të Donetskut që Ukraina ende e mban.
Vlen të kujtohet se përpara takimit në Anchorage, Trump kishte mbështetjen e Ukrainës dhe të Evropianëve në kërkimin e një armëpushimi të menjëhershëm. Por pasi bisedoi me Putinin, ai papritmas braktisi përpjekjet e tij për armëpushim dhe në vend të kësaj pranoi kërkesën e Putinit për Donetsk. Evropianët natyrisht nxituan për të mbrojtur Zelensky-n nga presioni që Putin dhe Trump do të përpiqeshin t’i ushtrojnë atij, dhe bisedimet politike për të ndalur luftimet ngecën. Ishte Trump—i mashtruar sërish nga Putin—ai që zgjati luftën.
Zona në fjalë nuk ka asnjë rëndësi ekonomike, por ka rëndësi për mbrojtjen e Ukrainës, dhe ka një peshë simbolike për Putinin, i cili ndryshoi kushtetutën ruse në vitin 2022 për të pretenduar Donetsk si pjesë të Rusisë. Prandaj, ideja që Ukraina do t’i dorëzojë pozitat e saj është e papranueshme. Gjatë një viti e gjysmë të fundit, ushtria ruse ka pësuar një humbje graduale të kapaciteteve, e reflektuar në rënien e cilësisë së trupave ruse, ndërsa kapacitetet teknologjike të Ukrainës në fushën e betejës janë përmirësuar ndjeshëm. Si rezultat, fronti i luftës është shndërruar në një “zonë vdekjeje” që lëviz me vështirësi.
Sigurisht, Putini ende duket se beson se forcat e tij mund të marrin kontroll të plotë të Donjeckut, dhe gjeneralët e tij ende frikësohen nga pasojat nëse i thonë se kjo nuk mund të bëhet. Por gjasat janë qartë kundër tij. Po ashtu, Putini beson se goditja e qendrave të popullsisë civile dhe infrastrukturës kritike mund të detyrojë Ukrainën në dorëzim. Por, megjithëse ai pa dyshim po shkakton dhimbje të madhe, bombardimet ajrore vetëm nuk kanë fituar kurrë një luftë, dhe kjo nuk do të ndryshojë në Ukrainë. Gjatë disa muajve të fundit, Ukraina ka zgjeruar sulmet e saj me dronë me rreze të mesëm dhe të gjatë në Rusi, ku ka çaktivizuar një pjesë të konsiderueshme të kapacitetit të rafinerive dhe ka shkaktuar një krizë karburanti të dhimbshme politikisht në të gjithë Rusinë. Ukraina do të vazhdojë vetëm t’i intensifikojë këto sulme.
Por ndryshimi i vërtetë i rregullave të lojës mund të jetë përpjekja e Ukrainës për të shkëputur zinxhirët e furnizimit që lidhin Krimenë me Rusinë. Ukrainasit kanë goditur pa ndërprerje kamionët e mallrave që udhëtojnë përmes korridorit tokësor të pushtuar në lindje të Ukrainës, urën dhe tragetet që kalojnë ngushticën e Kerçit, dhe anijet që përpiqen të dorëzojnë furnizime përmes Detit Azov. Kjo fushatë tashmë ka komplikuar punët për Kremlinin, dhe mund të rezultojë katastrofike politikisht nëse kontrolli rus mbi Krimenë kontestohet seriozisht. Në atë pikë, madje edhe ngrirja e konfliktit në “zonën e vdekjes” ekzistuese mund të mos jetë më një opsion.
Përveç Putinit, me gjasë pakkush në Rusi i intereson thellë ai copëtim i Donetskut që tani po bllokon procesin politik. Por shumë njerëz—me të drejtë apo jo—interesohen për Krimenë. Në të vërtetë, ishte grabitja e gadishullit nga Putin në mars 2014 që rriti popullaritetin e tij dhe hapi rrugën për pushtimin e tij në shkallë të plotë në vitin 2022.
Megjithatë, qëllimi i pushtimit të vitit 2022 — nënshtrimi i tërë Ukrainës ushtarakisht dhe politikisht — është i paarritshëm, gjë që do të thotë se Putini tashmë ka dështuar. Nëse kontrolli i tij mbi pushtetin mund të përballojë një armëpushim në të cilin ai e pranon këtë rezultat, mbetet një pyetje e hapur. Por ai me gjasë të madhe nuk mund të mbijetojë një skenar në të cilin humbet kontrollin e Krimesë.
Prandaj Putini, nëse do të ishte racional, do të harronte Anchorage dhe do të pranonte një armëpushim tani. Nëse vazhdon në rrugën e tij aktuale, ka pak gjasa të marrë copën e vogël të Donetskut që dëshiron, por ka shumë gjasa të humbasë kontrollin mbi Krimenë. Për më tepër, sondazhet e opinionit sugjerojnë se një shumicë e madhe rusësh mbështesin përfundimin e luftës.
Një armëpushim padyshim do të përfundojë konfliktin. Një zgjidhje politike afatgjatë do të ishte ende larg në të ardhmen. Por të paktën do të sillte konfliktin në fushën politike, do të nxiste ndryshime brenda Rusisë dhe Ukrainës, dhe do të lejonte diplomacinë me më shumë aktorë të jashtëm. Fatkeqësisht, Putini duket i vendosur të qëndrojë në kursin e tij aktual drejt greminës.
Project Syndicate