Shteti më unik i NATO-s, mbrohet me legjenda dhe pa asnjë tank…

22 Janar 2026, 23:31Kosova&Bota SHKRUAR NGA REDAKSIA VOX
Islanda

Islanda përfaqëson një rast që sfidon çdo logjikë ushtarake: si anëtare themeluese e NATO-s, ajo nuk zotëron asnjë ushtri të rregullt, as marinë dhe as forca ajrore. Siguria e saj tradicionalisht ka bërë pjesë te “shpirtrat mbrojtës” të legjendave: demi, shqiponja, dragoi dhe gjigantët.

Në terma praktikë, siguria ruhet nga një Rojë Bregdetare modeste prej 250 personash. Mbrojtja e vërtetë e ishullit është garantuar historikisht nga SHBA-ja përmes marrëveshjes së vitit 1951, por bota e këtij viti po e detyron këtë komb paqësor të rishikojë pozicionin e tij.

Lëvizje të reja si “Varðmenn Íslands” dhe ekspertë si profesori Bjarni Már Magnússon argumentojnë se Islanda duhet të krijojë një ushtri profesionale prej të paktën dymbëdhjetë mijë ushtarësh. Ata theksojnë se shtete po aq të vogla, si Malta apo Luksemburgu, e kanë një forcë mbrojtëse.

Me shpenzimet më të ulëta në Evropë për mbrojtjen (vetëm 0.23 për qind e PBB-së), kritikët besojnë se vendi është i pafuqishëm ndaj sulmeve kibernetike dhe operacioneve të dezinformimit që po kërcënojnë demokracitë moderne.

Pavarësisht këtyre presioneve, qeveria e Rejkjavikut mbetet e palëkundur në pacifizmin e saj. Kryeministrja Kristrún Frostadóttir, ka deklaruar prerë se nuk parashikon krijimin e një ushtrie gjatë jetës së saj, duke u mbështetur te diplomacia dhe bashkëpunimi.

Sondazhet e vitit të kaluar e mbështesin këtë qëndrim: 72 për qind e islandezëve refuzojnë kategorikisht armatimin kombëtar. Megjithatë, gjeopolitika nuk po e lë të qetë Islandën. Ishulli kontrollon “hyrjen GIUK” (Grenlandë-Islandë-Mbretëri e Bashkuar), një korridor kritik për lëvizjen e nëndetëseve dhe anijeve në Atlantikun e Veriut.

Edhe pse baza e Keflavík-ut u mbyll zyrtarisht në vitin 2006, ajo mbetet një nyje strategjike ku avionët e NATO-s patrullojnë qiejt dhe monitorojnë kabllot nëndetarë të internetit që lidhin kontinentet. Përveç rreziqeve njerëzore, Islanda po përballet me një “armik” të ri: ndryshimet klimatike. Kolapsi i mundshëm i rrymave oqeanike, mund të shkaktojë një katastrofë ekzistenciale, duke paralizuar ekonominë dhe peshkimin.

Kjo ka bërë që siguria kombëtare të mos shihet më vetëm përmes armëve, por përmes mbijetesës mjedisore. Me një sy drejt Bashkimit Evropian në vitin 2027, Islanda po vërteton se në shekullin XXI, mbrojtja e një kombi mund të bëhet edhe pa asnjë të shtënë armësh.


Video