DREAM / The Prime Minister resigns and wakes up under the Parisian bridge!

 Kliko këtu për të tjera
Voxpress:

Who was Dick Cheney, the White House veteran who shaped American politics after 9/11?

2025-11-04 19:34:11Kosova&Bota SHKRUAR NGA REDAKSIA VOX
Who was Dick Cheney, the White House veteran who shaped American politics after
Dick Cheney and Bush

Who was Dick Cheney, the White House veteran who shaped American politics after 9/11?

Dick Cheney, America's most powerful modern former vice president and chief architect of the "war on terror" who helped lead the country into the ill-fated Iraq war on flawed assumptions, has died at the age of 84.

The 46th vice president, who served alongside Republican President George W. Bush for two terms between 2001 and 2009, was for decades a powerful and polarizing player in Washington.

However, in his final years, Cheney, still a staunch conservative, was largely ostracized by his party over his harsh criticism of President Donald Trump, whom he called a "coward" and the greatest threat to the republic.

In an ironic conclusion to a legendary political career, he cast his final vote in the 2024 presidential election for a liberal Democrat and vice president's club member, Kamala Harris, in a reflection of how populist Republicans had turned against his traditional conservatism.

Cheney was afflicted with cardiovascular disease for most of his life, surviving a series of heart attacks to live a full and energetic life and lived many years in retirement after a heart transplant in 2012, which he described in a 2014 interview as "the gift of life itself."

Cheney, a sarcastic former Wyoming representative, White House chief of staff and secretary of defense, was enjoying a lucrative career in the corporate world when he was tasked by George W. Bush with vetting potential vice presidential nominees.

The search ended with Cheney himself swearing in the world's number two for a new president, who arrived in the Oval Office after a controversial election.

While caricatures of Cheney as the real president do not accurately capture the true dynamics of Bush's inner circle, he enjoyed the great influence he exerted from behind the scenes.

Cheney was in the White House, with the president out of town, on the crisp, clear morning of September 11, 2001. In the throes of terror when a second hijacked plane hit the World Trade Center in New York, he said he became a changed man, determined to avenge the attacks orchestrated by al-Qaeda and to enforce U.S. power throughout the Middle East with a neoconservative doctrine of regime change and preventive war.

"At that moment, you knew this was a deliberate act. This was a terrorist act," he recalled that day in an interview with CNN's John King in 2002.

Cheney reflected in later years how the attacks left him with a great sense of responsibility to ensure that such an attack on the homeland never happened again. However, perceptions that he was the sole driving force behind the war on terror and the American ventures in Iraq and Afghanistan are misleading.

Contemporary and historical accounts of the administration show that Bush was the self-proclaimed "Decision Maker."

From a bunker deep beneath the White House, Cheney entered crisis mode, directing the response of a grieving nation suddenly at war. He gave the extraordinary order to authorize the shooting down of any other hijacked planes if they were headed toward the White House or the U.S. Capitol building.

For many, his frequent trips to "undisclosed" locations outside Washington to preserve the presidential chain of succession reinforced his image as an all-powerful figure waging covert warfare from the shadows.

His aggressive behavior and alarmist outlook for a nation facing grave threats was not an isolated case at the time — especially during a traumatic period that included anthrax shipments and sniper shootings around Washington, D.C., which exacerbated a sense of public fear even though they were unrelated to 9/11.

 

Who was Dick Cheney, the White House veteran who shaped American politics after

The September 11 attacks sparked the US war in Afghanistan to overthrow the Taliban, who were harboring al-Qaeda, although the terrorist group's leader Osama bin Laden fled.

Soon, Cheney was pushing for an expansion of the US attack on Iraq and its leader, Saddam Hussein, whose forces he had helped drive out of Kuwait in the First Gulf War as President George H.W. Bush's Pentagon chief.

The vice president's aggressive warnings about Iraq's alleged weapons of mass destruction programs, alleged ties to al-Qaeda, and intent to supply terrorists with deadly weapons to attack the United States played a major role in laying the groundwork for the 2003 U.S. invasion of Iraq.

Congressional reports and other postwar investigations later showed that Cheney and other administration officials exaggerated, misinterpreted, or failed to properly portray faulty intelligence regarding weapons of mass destruction programs that Iraq turned out not to possess.

One of Cheney's most infamous claims, that the main 9/11 hijacker, Mohamed Atta, met with Iraqi intelligence officials in Prague, was never substantiated, including by the independent commission on the 9/11 attacks.

But Cheney insisted in 2005 that he and other senior officials were acting on the “best intelligence available” at the time.

Ndërsa pranoi se të metat në inteligjencë ishin të qarta në retrospektivë, ai këmbënguli se çdo pretendim se të dhënat ishin “të shtrembëruara, të ekzagjeruara ose të fabrikuara” ishte “krejtësisht i rremë”.

Konfliktet në Irak dhe Afganistan gjithashtu i çuan SHBA-të në një rrugë të errët ligjore dhe morale, duke përfshirë “marrje në pyetje të përforcuara” të të dyshuarve për terrorizëm që kritikët i quajtën torturë.

Por Cheney – i cili ishte në qendër të çdo aspekti të luftës globale kundër terrorizmit – këmbënguli se metoda si tortura me ujë ishin krejtësisht të pranueshme.

Cheney ishte gjithashtu një avokat i hapur për mbajtjen e të dyshuarve për terrorizëm pa gjyq në Gjirin e Guantanamos, Kubë – një praktikë që kritikët brenda dhe jashtë vendit e quajtën një fyerje ndaj vlerave thelbësore amerikane.

Pa keqardhje

Cheney u bë një simbol i teprimeve të fushatave antiterroriste dhe premisave fatale të rreme dhe planifikimit të dobët që e shndërruan pushtimin fillimisht të suksesshëm të Irakut në një moçal të përgjakshëm.

Ai u largua nga detyra i kritikuar nga demokratët dhe me një vlerësim miratimi prej 31%, sipas Qendrës Kërkimore Pew.

Deri në fund të jetës së tij, Cheney nuk shprehu keqardhje, i sigurt se thjesht kishte bërë atë që ishte e nevojshme për t’iu përgjigjur një sulmi të paparë në kontinentin e SHBA-ve që vrau gati 2,800 njerëz dhe çoi në gati dy dekada luftërash të huaja që ndanë kombin dhe transformuan politikën e tij.

“Do ta bëja përsëri pas një minute”, tha Cheney, kur u përball me një raport të Komitetit të Inteligjencës së Senatit në vitin 2014 që arriti në përfundimin se metodat e përforcuara të marrjes në pyetje ishin brutale dhe joefektive dhe përgjegjëse për dëmtimin e imazhit të SHBA-ve në sytë e botës.

Për luftën në Irak, ai i tha CNN në vitin 2015: “Ishte gjëja e duhur për t’u bërë atëherë. E besova atëherë dhe e besoj edhe tani”.

‘Ai është frikacak’

Politikat agresive antiterroriste të Cheney-t përshtaten në një doktrinë personale që justifikonte fuqitë e jashtëzakonshme presidenciale me mbikëqyrje të kufizuar të kongresit. Kjo ishte në përputhje me bindjen e tij se autoriteti i degës ekzekutive ishte gërryer gabimisht pas Luftës së Vietnamit dhe skandalit Watergate që çoi në dorëheqjen e shefit të tij të parë presidencial, Presidentit Richard Nixon.

Megjithatë, në vitet e tij të fundit, Cheney u shfaq si një kritik i ashpër i një njeriu që kishte një pikëpamje edhe më të gjerë të fuqive të presidencës sesa ai – Trump.

Cheney e kishte mbështetur Trump në vitin 2016 pavarësisht kritikave të tij ndaj politikave të jashtme Bush-Cheney dhe transformimit të partisë së Reagan në një GOP populist dhe nacionalist. Por përfundimi i mandatit të parë të presidentit, kur refuzimi i tij për të pranuar humbjen e tij në zgjedhjet e vitit 2020 çoi në kryengritjen e 6 janarit, bëri që Cheney të fliste, në një mënyrë të rrallë, publike.

Ndërkohë, vajza e ish-zëvendëspresidentit, Liz Cheney, përfaqësuese e atëhershme e Wyomingut, sakrifikoi një karrierë premtuese në Partinë Republikane për t’iu kundërvënë Trumpit pas përpjekjes së tij për të përmbysur zgjedhjet presidenciale të vitit 2020 dhe kryengritjes në Kapitolin e SHBA-ve më 6 janar 2021.

Në një reklamë për fushatën e pasuksesshme të vajzës së tij për të luftuar sfidën paraprake të një kandidati pro-Trump në vitin 2022, Dick Cheney – i cili deri atëherë shihej rrallë në publik – shikoi drejtpërdrejt në kamera nga poshtë një kapeleje kauboje me strehë të gjerë dhe dha një mesazh të jashtëzakonshëm të drejtpërdrejtë.

“Në historinë 246-vjeçare të kombit tonë, nuk ka pasur kurrë një individ që është një kërcënim më i madh për republikën tonë sesa Donald Trump”, tha Cheney.

“Ai është një frikacak. Një burrë i vërtetë nuk do t’i gënjente mbështetësit e tij. Ai humbi zgjedhjet e tij, dhe humbi rëndë. E di. Ai e di, dhe thellë-thellë, mendoj se shumica e republikanëve e dinë”.

Who was Dick Cheney, the White House veteran who shaped American politics after

Ditët e para në Perëndim

Richard Bruce Cheney lindi më 30 janar 1941 në Lincoln, Nebraska. Ndërsa jetonte në qytetin e vogël malor të Casper, Wyoming, ai takoi të dashurën e tij të shkollës së mesme dhe gruan e ardhshme Lynne Vincent.

Cheney u pranua në Universitetin Yale me një bursë, por ai luftoi për t’u përshtatur dhe për të mbajtur notat e tij. Sipas pranimit të tij, ai u përjashtua.

Ai u kthye në Perëndim për të punuar në linjat e energjisë dhe u arrestua dy herë për drejtim nën ndikimin e alkoolit. Në një pikë kthese për Cheney, atij iu dha një ultimatum nga Lynne, e cila “e kishte bërë të qartë se nuk ishte e interesuar të martohej me një asistent linjash për qarkun”, i tha ai revistës The New Yorker.

“U përqafova dhe u angazhova. Vendosa se ishte koha të bëja diçka nga vetja”, i tha ai revistës.

Cheney u kthye në shkollë dhe mori një diplomë bachelor dhe një master në shkenca politike nga Universiteti i Wyoming. Çifti u martua në vitin 1964.

Cheney lë pas Lynne, vajzat e tij Liz dhe Mary Cheney dhe shtatë nipër e mbesa.

Një veteran ndërmjetësi i pushtetit në Washington

Cheney filloi ta përsoste lojën e tij të pushtetit të brendshëm – në të cilën u bë mjeshtër – si ndihmës i Niksonit.

Ai u zgjodh më vonë nga Donald Rumsfeld si zëvendës shefi i tij i stafit të Shtëpisë së Bardhë nën Presidentin Gerald Ford dhe më pas pasoi mentorin dhe mikun e tij të ngushtë në këtë detyrë në vitin 1975 kur Rumsfeld u largua për t’u bërë sekretar i mbrojtjes.

Cheney luajti një rol të rëndësishëm në ringjalljen e partneritetit të tyre në vitin 2001 kur e thirri Rumsfeld nga shkretëtira politike për t’u rikthyer në Pentagon.

Dyshja formoi një aleancë të jashtëzakonshme prapaskene në administratën Bush gjatë gjithë luftës kundër terrorizmit dhe luftës në Irak – për zhgënjimin e madh të anëtarëve më të moderuar të administratës, përfshirë Sekretarin e atëhershëm të Shtetit Colin Powell dhe Këshilltaren e Sigurisë Kombëtare Condoleezza Rice – e cila mori detyrën nga Powell në mandatin e dytë.

Ndërsa Presidenti Demokrat Jimmy Carter ishte në Shtëpinë e Bardhë, Cheney vendosi të kandidonte për Kongres dhe u zgjodh në vendin e vetëm të Dhomës së Përfaqësuesve të Wyoming në vitin 1978. Cheney shërbeu gjashtë mandate, duke u ngritur për t’u bërë kryetari i pakicës në Dhomë dhe grumbulloi një rekord shumë konservator votimi.

Në vitin 1989, Presidenti George H. W. Bush, i cili kishte shërbyer me Cheney në administratën Ford, e caktoi atë për të shërbyer si sekretar i mbrojtjes, duke e quajtur atë një “mik dhe këshilltar të besuar”.

Ai u konfirmua nga Senati me një votim 92-0.

Si shef i Pentagonit, Cheney tregoi aftësi të konsiderueshme në drejtimin e pushtimit amerikan të Panamasë në vitin 1989 dhe Operacionit Stuhia e Shkretëtirës në vitin 1991 për të larguar trupat e Irakut nga Kuvajti. Pas mandatit të tij si sekretar i mbrojtjes, Cheney shqyrtoi shkurtimisht një kandidim për president në ciklin zgjedhor të vitit 1996, por vendosi kundër tij.

Gjatë presidencës së demokratit Bill Clinton, Cheney iu bashkua Halliburton Co. me seli në Dallas duke shërbyer si drejtor ekzekutiv i saj.

Vetëm kur Bush i ri vendosi të kandidonte për një detyrë, Cheney u zgjodh për të udhëhequr kërkimin e kandidatit republikan për një zëvendëspresident dhe, pasi fillimisht e refuzoi punën, përfundoi duke u shtuar në listën e republikanëve.

“Gjatë procesit, arrita në përfundimin se përzgjedhësi ishte personi më i mirë për t’u zgjedhur”, tha Bush në filmin e CNN-së të vitit 2020 “President in Waiting”.

Cheney solli një mori njohurish dhe përvoje në fushat ku kritikët ankoheshin se Bush ishte i dobët. Si ish-guvernator i Teksasit, Bush nuk kishte përvojë të zgjedhur në Uashington dhe pak përvojë ushtarake dhe në politikën e jashtme krahasuar me Cheney-n.

Në fillim të presidencës së Bush-it, Cheney udhëhoqi një grup pune për të zhvilluar politikën energjetike të administratës dhe kërkoi t’i mbante të fshehta të dhënat e saj në një luftë që zgjati mandatin e parë të Bush-it dhe shkoi deri në Gjykatën Supreme të SHBA-ve.

Megjithatë, ai ishte në kundërshtim me Bush-in për çështjen e martesës së personave të të njëjtit seks, duke thënë se kjo duhet t’u lihet shteteve të vendosin. Në një takim të vitit 2004, ai vuri në dukje orientimin seksual të vajzës së tij Mary, thuhet se për herë të parë publikisht, sipas The Washington Post.

“Lidhur me çështjen e marrëdhënieve, pikëpamja ime e përgjithshme është se liria do të thotë liri për të gjithë. Njerëzit… duhet të jenë të lirë të hyjnë në çdo lloj marrëdhënieje që duan”, tha ai, raportoi Post.

Marrëdhënia e tij me Bushin u ndërlikua në vitet e mëvonshme, përfshirë refuzimin e Bushit për të falur shefin e stafit të Cheney-t, Scooter Libby, i cili ishte dënuar për dëshmi të rreme dhe pengim të drejtësisë në vitin 2007 pas një hetimi se kush zbuloi identitetin e një operativi të CIA-s.

Në një nga momentet më famëkeqe në jetën e tij personale, i cili i shtoi legjendës së tij të thinjur në vitin 2006, Cheney qëlloi aksidentalisht një partner gjuetie në fytyrë me plumb zogjsh, duke shkaktuar plagë relativisht të lehta.

Probleme shëndetësore

Problemet shëndetësore të Cheney-t filluan në vitin 1978, kur ai pësoi sulmin e tij të parë në zemër në moshën 37 vjeçare, ndërsa kandidonte për në Kongres.

Tre të tjera pasuan në vitin 1984, 1988 dhe nëntor 2000, vetëm pak ditë pas rinumërimit të votave presidenciale në Florida që rezultoi në një fitore Bush-Cheney.

Cheney në atë kohë tha se ai do të ishte “i pari që do të jepte dorëheqjen” nëse do të mësonte se nuk do të ishte në gjendje të bënte punën dhe do të kishte një letër dorëheqjeje në rast se do të konsiderohej i paaftë.

Cheney i përfundoi të dy mandatet nën Bush, duke marrë pjesë në inaugurimin e Barack Obamës në janar 2009 në një karrocë me rrota.

Një vit pas një ataku të pestë në zemër në vitin 2010, Cheney mori një pompë zemre që e mbajti organin në punë deri në transplantin e tij në vitin 2012.

Jeta pas Shtëpisë së Bardhë

Pas largimit nga detyra, Cheney u rikthye në jetën private, duke shkruar dy kujtime – një për karrierën e tij personale dhe politike dhe tjetrin për problemet e tij me sëmundjet e zemrës, si dhe një libër me vajzën e tij, Liz.

Ai u bë një nga kritikët më të ashpër të Partisë Republikane të Presidentit Barack Obama, i cili e kishte bazuar fushatën e tij zgjedhore në premtimet për t’i dhënë fund luftërave dhe ndryshime të tjera nga ato që ai i quajti politika të dështuara të administratës Bush-Cheney.

Vite më vonë, Cheney po kritikonte partinë e tij – veçanërisht përgjigjen e udhëheqjes së saj ndaj sulmit në Kapitol – kur u kthye në Kapitolin e SHBA-ve me përfaqësuesen e atëhershme Liz Cheney në përvjetorin e parë të 6 janarit 2021.

“Jam thellësisht i trishtuar”

“I trishtuar nga dështimi i shumë anëtarëve të partisë sime për të njohur natyrën e rëndë të sulmeve të 6 janarit dhe kërcënimin e vazhdueshëm për kombin tonë”, tha ai në një deklaratë.

Në një moment të jashtëzakonshëm, demokratët u rreshtuan për të përshëndetur ish-nënpresidentin republikan dhe për t’i shtrënguar dorën.

Ish-kryetarja demokrate e Dhomës së Përfaqësuesve, Nancy Pelosi, përqafoi Cheney-n. Ish-nënpresidentja kritikoi ashpër udhëheqësit republikanë në Kongres, duke thënë se ata nuk ngjajnë me udhëheqësit që ai mbante mend nga koha e tij në këtë organ.

Ishte një skenë që do të kishte qenë e paimagjinueshme dy dekada më parë dhe një ilustrim se si ndryshimet e jashtëzakonshme në politikën amerikane të shkaktuara nga Trump kishin bërë që ish-armiqtë e hidhur politikë të gjenin kauzë të përbashkët në luftën për demokraci.

"It's not leadership that resembles any of the people I knew when I was here for 10 years," Cheney said at the Capitol in 2022.

Cheney continued his criticism of Trump in the following years and went so far as to support then-Vice President Kamala Harris, a Democrat and Trump's opponent in the 2024 presidential campaign.

He said he would vote for Harris because of the "duty to put country above partisanship to protect our Constitution."

Cheney emphasized his disdain for Trump at the time and warned that he “can never be trusted with power again,” although Trump would go on to win the presidency a few months later.

CNN

Galeria fotografike (
)


Në përputhje me standarded JTI

Video

SHIKO KANALIN NE YOUTUBE
×