Is Europe in danger of losing its relevance in this century?

2023-01-05 19:33:44Fokus SHKRUAR NGA CHRISTOPH HASSELBACH
Is Europe in danger of losing its relevance in this century?
Is Europe in danger of losing its relevance in this century?

The EU is far from strategic autonomy, although in a world of crises and with declining US support, it will be more independent. But it seems that it is easier to talk about autonomy in the EU than to make it a reality.

Në Berlin dhe Bruksel u dëgjua një psherëtimë lehtësimi, kur në nëntor u bë i ditur rezultati i zgjedhjeve të ndërmjetme në SHBA. Kalimi i pushtetit tek republikanët në Kongresin Amerikan nuk doli aq sa pritej. dhe ish-presidenti amerikan, Donald Trump është më i dobët pas këtyre zgjedhjeve. Nën Donald Trump marrëdhëniet transantlantike u ftohën. Por europianët nuk duhet të gëzohen shpejt, thotë Thorsten Benner, drejtor i Institutit "Global Public Policy" në Berlin. Në një koment për Deutsche Wellen, Benner shkroi se "Joe Biden me gjasë do të hyjë në histori si transatlantiku i fundit." Epoka e mbështetjes zemërgjerë në politikën e sigurisë ka marrë fund, pavarësisht se kush zgjidhet president në të ardhmen në Shtëpinë e Bardhë, kjo sepse në të ardhmen SHBA do të përqendrohet shumë më tepër tek Kina.

Autonomia strategjike - pjesë e programit qeveritar të Berlinit

Një SHBA që shkëputet ngadalë nga Europa, një Kinë si fuqi botërore gjithnjë e më agresive, një Rusi e Putinit që sulmon një shtet të pavarur pa arsye - kjo është situata gjeopolitike në të cilën gjenden europianët. Lufta në Ukrainë erdhi papritur gati për të gjithë, por zhvillimet e tjera jo. Në BE dhe kryeqytetet e tjera europiane janë nxjerrë ndërkohë konkluzionet: përgjigja ndaj këtyre zhvillimeve është përmbledhur në shprehjen "autonomi strategjike" - që nënkupton që BE duhet të veprojë e pavarur nga fuqitë e tjera botërore në aspektin politik, ushtarak, dhe ekonomik.

Josep Borrell, i ngarkuari për Politikën e Jashtme të BE, në një analizë për Europën ka shkruar, se Europa kërcënon të "humbasë rëndësinë". Ai e argumenton këtë me rënien e peshës politike të Europës në botë. "Para 30 vjetësh një çereku i mirëqenies botërore ishte në kontinentin tonë. Pas 20 vjetësh pjesa jonë në kapacitetin ekonomik botëror do të përfshijë më së shumti 11%. Autonomia strategjike është "çështje e mbijetesës" për BE.

Edhe në marrëveshjen e koalicionit të qeverisë gjermane të vitit 2021 theksohet se "duam të rrisim sovranitetin strategjik të Europës (...) Qëllimi ynë është një BE sovrane si aktore e rëndësishme në një botë të përcaktuar nga pasiguria dhe konkurrenca e sistemeve."

Kritika ndaj vetëkënaqësisë gjermane

Por në cilën fazë ndodhen BE dhe Gjermania përgjatë kësaj rruge? European Council on Foreign Relations, (ECFR) publikon indeksin e sovranitetit europian që mat sovranitetin në fushën e mbrojtjes, ekonomisë, shëndetit, migracionit, teknikës dhe klimës konstaton një masë të madhe sovraniteti në drejtim të ekonomisë dhe shëndetit, jep vlerësim të kënaqshëm në drejtim të mbrojtjes, klimës dhe migracionit. Problematike duket fusha e teknologjisë. Në këtë pikë BE është shumë e varur. Në qershor 2022 u mat çdo vend europian dhe se çfarë kontribuon në sovranitetin e Europës. Gjermania ka dalë më mirë në këtë hulumtim të ECFR, për shkak se është e fuqishme në shumë sektorë dhe investon në "aftësinë vepruese të Unionit" dhe publikisht kërkon sovranitet europian.

Por një minus të madh e ka edhe Gjermania: Megjithë fuqinë ekonomike, në drejtim të kontributit për sovranitetin europian ky vend renditet i pesti. Në hulumtim thuhet se kjo "reflekton pjesërisht vetëkënaqësinë gjermane në drejtim të varësisë nga Rusia dhe Kina". Autorët e studimit janë të mendimit, se Gjermania duhet ende të mësojë nga gabimet e së shkuarës.

Is Europe in danger of losing its relevance in this century?
Gjermania lejoi varësi të madhe nga gazi rus

Jo të gjithë në Europë me të njëjtin qëllim

Europa është ende larg arritjes së autonomisë strategjike, është i mendimit Henning Hoff nga Shoqata Gjermane për Politikën e Jashtme. "Në politikën e mbrojtjes dhe sigurisë, këtë e tregoi sulmi rus ndaj Ukrainës, europianët janë të varur nga amerikanët." Kjo vlen si për kërcënimin nuklear, si edhe për forcat e armatosura konvencionale. "Nuk ka dyshim: Nëse Ukraina do të ishte varur tek Europa, sot ky vend nuk do të ekzistonte më."

Presidenti francez, Emmanuel Macron kërkon pavarësim të Europës në çështjet ushtarake. Franca është i vetmi vend në BE me armë atomike pas largimit të Britanisë së Madhe nga BE. Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Jens Stoltenberg në fillim të dhjetorit në Konferencën e Sigurisë të Berlinit ka paralajmëruar nga një pavarësim europian në politikën e mbrojtjes. "Unë nuk besoj tek 'Europa vetëm' dhe as tek '"Amerika vetëm'", tha ai. Vetëm NATO mund të garantojë sigurinë. Ai kujtoi se vendet e BE japin vetëm 20% të shpenzimeve të mbrojtjes në NATO; 80% vijnë nga SHBA, Britania e Madhe, Kanadaja apo Turqia.

Europianët po ashtu janë të përçarë, kur vjen fjala për autonominë ushtarake: nëse do të pyeteshin vendet baltike dhe Polonia, duhet që SHBA dhe NATO të luajnë një rol të fuqishëm në Europë. Mihai Chihaia nga instituti i Brukselit, European Policy Center beson, se interesat e ndryshme janë të pajtueshme. "Një BE më e aftë do të kontribuonte në sigurinë transatlantike dhe do të plotësonte NATO-n."

Interesat e Kinës për portet

Në drejtim të autonomisë strategjike nuk bëhet fjalë vetëm për sigurinë dhe mbrojtjen. Politika e tregtisë dhe e industrisë, financat dhe investimet janë po ashtu me rëndësi. Europianët kanë mbajtur lart multilateralizmin dhe tregtinë e lirë, edhe kundër Trumpit. Por ndërkohë edhe Josep Borrell e pranon, se "mpleksja ekonomike do të jetë shumë konfliktuoze në anën politike": në kohën e pandemisë u ndërprenë rrjetet e furnizimit; Kina krijon me vetëdije varësi; Rusia mund të ndalë kur të dojë rubinetin e gazit.

Is Europe in danger of losing its relevance in this century?
Nëse Ukraina do të ishte varur tek Europa, sot ky vend nuk do të ekzistonte më, sipas ekspertit Henning Hof. Raketa amerikane Himars në Ukrainë

Energy supply is one of the sectors that need to be protected in particular in the German coalition agreement. How dependent Germany is at this point was shown by the war in Ukraine. Yes today? Has Germany learned? Critics accuse Chancellor Scholz of needlessly allowing the partial takeover of Hamburg's port terminal by a Chinese firm, Cosco, into dependency. "This is where a better European response was needed, such as a 'European port initiative', which would ensure that Chinese firms do not pit each other's ports against each other, or exert pressure," says researcher Henning Hoff. In addition, the German government turned down two Chinese investors who wanted to buy German electronic enterprises.

Is Europe in danger of losing its relevance in this century?
Emmanuel Macron and Olaf Scholz

German-French discontent

Traditionally, Germany and France feel like close partners, even in terms of strategic autonomy. Both Germany and France see themselves "as promoters of European strategic autonomy", especially in terms of defense. But this is exactly where there are problems. In the joint fighter jet project, FCAS both sides are moving forward very slowly. There are also disappointments in other projects. Hoff criticizes, that the German government does not take enough into account that "what is thought to be individual national action actually always has European consequences, and must always be coordinated with France". According to him, Scholz has not found his role on the European stage. If the disagreements in the German-French relationship do not disappear, then it will be much more difficult to achieve European autonomy."

The whole EU has a long way to go in this direction, says Mihai Chihaia from the European Policy Center in Brussels. "The objective is realistic, and I believe that if we are going to face the current security problems, we have no choice but to have this objective."/ DW



Video