There is a question that is wandering through the corridors of the Albanian state today, but no one is taking it upon themselves to ask it out loud:
Who gave Vlora Hyseni the security certificate?
Not the car certificate. Not the health certificate.
Because this woman didn't become the head of an office that deals with chancery tenders. She became the head of SHISH, the institution that, in principle, should know even what you don't know you know.
And its Albanian history began in a way that seems even more interesting today.
In Kosovo, Hyseni had been in the intelligence structures and had also held the position of deputy director of the AKI. In June 2021, she left the post. The reason was not made public. Two months later, in Albania, Edi Rama took her on as an advisor on security issues. In 2023, he proposed her for the head of SHISH. The president decreed it.
In Albania: Security Advisor.
A little later: Head of SHISH.
This is not a career. It is a cross-border transfer of security.
And now, after five years, the small, very small question arises: What did Albanians know back then that Kosovars didn't? Or what did Kosovars not know that Albanians knew? Or, worse still: did anyone know anything?
Because when it comes to being the head of a secret service, a CV is not enough. There has to be something else: a security clearance.
That in Albania you can check a citizen to obtain a permit, a tender, a license or a job in the administration.
But to run SHISH?
Apparently you just need to have crossed the border from Kosovo.
From Rama's advisor to head of SHISH
There is nothing illegal in itself for a prime minister to appoint his advisor to another position. But here we have a case that today requires public explanation.
A person who had left the leadership structure of Kosovo's intelligence, without the reason being made public, quickly joined the Albanian prime minister as a security advisor.
Then she becomes the director of SHISH.
And now SPAK is investigating him precisely for issues related to supporting the perpetrator of the crime and the disclosure of secret acts or data.
Why was SPAK in a hurry to arrest him? Why didn't they wait for him to come to Albania? The urgency of making the arrest public testifies to a great embarrassment for the special prosecution. Even Ilir Meta, former president, former prime minister, former speaker of the parliament, was arrested in a shameful manner, but SPAK washed its hands of it and left the ball to the police.
These are accusations by SPAK and not guilt proven by a final decision.
Here the scenario becomes so absurd that even a humorist would turn it upside down:
- Who checked it for safety?
- But who ran SHISH?
- But who controlled Vlora?
Ah, good. Now we understand everything.
On September 22, something happened that no one would have written into a typical institutional scenario.
Drejtoresha në detyrë e SHISH-it merr masën e arrestit në shtëpi dhe pezullohet nga detyra.
Problemi është se në atë moment nuk ishte në shtëpi. Ishte në Baku. Po merrte pjesë në një forum ndërkombëtar për luftën kundër terrorizmit, ku merrnin pjesë përfaqësues të shumë vendeve. Masa nuk mund të ekzekutohej menjëherë sepse ndodhej jashtë Shqipërisë. Më pas ajo u kthye dhe iu dorëzua autoriteteve shqiptare në kufirin Kosovë-Shqipëri.
Imagjinoni sallën në Baku. Vlora ngrihet të flasë:
- Të nderuar kolegë, sot do të flasim për bashkëpunimin ndërkombëtar kundër krimit…
- Na erdhi një informacion nga Shqipëria.
- Ju lutem dilni pak jashtë.
- Sepse jeni në kërkim për… informacion.
Në një konferencë për informacionin sekret, shefja e shërbimit sekret shqiptar del jashtë për shkak të një informacioni sekret shqiptar.
Kjo është komedi institucionale.
Këtu është pyetja që nuk duhet të bëhet në mënyrë histerike, por duhet bërë patjetër:
Kur një drejtuese e shërbimit inteligjent të një vendi anëtar të NATO-s vihet nën hetim për akuza që lidhen pikërisht me sekretet shtetërore, si menaxhohet kjo me shërbimet partnere?
A informohen? A konsultohen? A ka protokoll? A ka koordinim? A ndryshohen menjëherë kanalet e komunikimit? Kush e merr vendimin? Dhe mbi të gjitha: kush kontrollon kontrolluesin?
Eksperti i sigurisë Xhavit Shala ka ngritur pikërisht shqetësimin për ndikimin që një rast i tillë mund të ketë te marrëdhëniet e SHISH-it me shërbimet partnere dhe ka argumentuar se një administrim tjetër institucional, për shembull largimi nga detyra përpara veprimeve procedurale, do të kishte shmangur një pjesë të kësaj goditjeje reputacionale.
Pra, çështja nuk është vetëm: “A ka bërë apo nuk ka bërë gjë Vlora Hyseni”. Këtë do ta përcaktojë gjykata.
Pyetja politike dhe institucionale është tjetër: Si arriti një person, që ishte larguar nga drejtimi i inteligjencës së Kosovës pa një shpjegim publik për arsyen, të kalonte brenda dy vjetësh nga këshilltare e kryeministrit shqiptar në krye të SHISH-it?
Dhe një pyetje tjetër: Kush e firmosi certifikatën e sigurisë?
Shqipëria ka shpikur një procedurë të re. Në vendet normale, kur drejtuesi i një shërbimi sekret bie nën dyshime serioze, institucioni duhet të mbrohet nga vetë kriza.
Në Shqipëri kemi parë një skenar tjetër: shefi i SHISH-it nën hetim, ende në detyrë, jashtë vendit, SPAK-u jep masën, kryeministri e shkarkon, presidenti dekreton, dhe drejtoresha kthehet në kufi.
Shteti shqiptar nuk ka më nevojë për seriale. Ka ritmin e Netflix-it. Vetëm se ky serial ka një problem:
Dhe episodet e ardhshme mund të jenë edhe më interesante, sepse telefoni i Agasit dhe materialet e sekuestruara nga SPAK-u janë raportuar si pjesë e provave që zgjeruan hetimin.
Prandaj sot Shqipëria ka dy pyetje. Njëra është juridike: Çfarë ka bërë Vlora Hyseni?
Tjetra është institucionale: Si u bë Vlora Hyseni shefe e SHISH-it?
E para do të përgjigjet nga gjykata. E dyta duhet të përgjigjet shteti.
Because if tomorrow it is discovered that the security certificate was in order, the question becomes even bigger:
And if the certificate was not in order…then we have an even bigger problem.
Because it wasn't just the head of the SHISH who failed us. The one who told her: "You're sure about security" also failed us.