In an interview with Top Channel journalist Sara Hila, lawyer Spartak Ngjela recounts Parashqevi Simaku before and after the '90s, who has recently returned to public attention after her 'resurgence' in New York.
During his interview, Ngjela says that she was destroyed by her partner's jealousy, while also dwelling on the beauty that Parashqevi Simaku had.
How did you know Parashqevi Simaku and how did you see him in the 80s? You were a political prisoner at the time, but what did Parashqevi Simaku represent?
Ngjela: She was a great singer since she came out. Since she came out, she created an impact, a valuable singer. She has a very beautiful musical repertoire. But there comes a certain moment that demands more. She wanted to escape from a microbot to a macrobot. That's why she fled to America with the thought that she would gain her own fame in a macrosystem that was Hollywood. Here we are within the normal psyche of a talented person, even more so a singer. But there, these things that are known happened, or at least these things that we have seen. But I have the impression that her fame and beauty, any man would nationalize her, if he were not tolerant, in the sense of high civilization. When these things happened, in rare cases and in the high nobility that was very cultured and knew well the phenomenon of love, the very life of nobility in the sense of well-being, imagine what could happen in our civilization that comes from poverty to wealth. The singer comes from a poor background and becomes rich. But will they allow it? But a beautiful singer, who has a great voice and talent? Will there be risks? Yes, there are risks. From whom? From her husband. The whole tragedy came from her husband, even though they separated, it doesn't matter. They found this by begging.
I would like to stop once again at the '80s, when she was at the peak of her career? Did she have something different from the socialist art of that time?
Ngjela: Po, kishte afektin emocional në skenë, e kishte ndryshe nga koha. Por koha e lejoi, se kjo ishte e mençur dhe i vërtiti këta aktorët e mëdhenj që drejtonin Shqipërinë. I vërtiti. Me çfarë? Edhe me talentin, edhe me bukurinë e saj, sa sot gënjejnë, shpifin. Jo e dashuronin, jo e merrnin, siç e kanë shqiptarët. Kjo diti të manovronte, pastaj nuk kishte shumë kohë të gjatë me komunistët, sepse ra komunizmi dhe ajo iku. Po të kishte qëndruar këtu do të ishte më mirë. Ajo iku në SHBA dhe pastaj e dini si i ndodhën ato gjërat, deri sa e gjetën duke lypur, të paktën siç thonë. Në fillim nuk fola, sepse pa e ditur çfarë ndodhi nuk mund të krijoj fantazi. Por tani që po dalin faktet, këto po përmendim. Po përse po i përmendim? Sepse ka një specifik të veçantë një person publik, sidomos një grua e bukur. Kur një grua e bukur e talentuar si këngëtare që del në skenë dhe ka pushtuar ekranet, krijon personalitetin e saj shumëdimensional në një shoqëri. Çdo të thotë shumëdimensional? Po të donte të hidhte kandidaturën për deputete dilte. Po të donte të krijonte një diçka tjetër që i duhej miratimi i shoqërisë e bënte.
Aq shumë publiku e donte?
Ngjela: Aq shumë publiku e donte. Por nuk është rast unik në botë. Kudo ndodhin këto. Kjo ndodhi në Shqipëri sepse ishte këngëtare shqiptare.
Ndërkohë empatia e publikut sot, empatia e shoqërisë sot sipas jush është një nostalgji për shkëlqimin e saj atë kohë, apo është më shumë një kuriozitet për dramën personale që ajo po përjeton sot?
Ngjela: Jo, këtu është drama që e ka kthyer në një film, ose në një dramë teatrale. Është një figurë publike që ka kaluar një tragjedi, ose një dramë. Njerëzit e lidhin dramën dhe figurën e bukur. Pyetja bëhet, po të ishte e shëmtuar, a do të kishte këtë afekt? Jo. Prapë do kishte sepse nuk mund të jesh këngëtare e njohur pa pasur zë të bukur dhe talent. Ajo do kishte vetëm talentin muzikor dhe aktorial, por nuk do ishte e bukur. Por duhet të kemi parasysh një gjë, jeta jonë është një fenomen estetik. Është e provuar nga estetët e mëdhenj të filozofisë aktuale. Është një fenomen estetik jeta. Fenomen estetik është që të gjithë të pririen drejt së bukurës dhe koncepti i të bukurës nuk ka ardhur nga natyra, ka ardhur nga gruaja. Bukuria e gruas ka krijuar këtë koncept të bukur, i cili vjen duke analizuar natyrën.
Si e shpjegoni ju ndjeshmërinë dhe debatin në të cilin është përfshirë shoqëria shqiptare për Parashqevinë?
Ngjela: Nuk është negativ. Nuk kanë folur keq. Ka disa që duhet të kenë një konflikt të brendshëm me të, kushedi se pse, që kanë folur dhe kanë krijuar edhe fenomene erotike, që s’ka ç’i duhet njerëzve me jetën personale të një individi. Kjo tregon që s’ka qytetërim. Askush nuk di nëse është e vërtet ose nuk është e vërtet. Janë fjalë që sot në Shqipëri qarkullojnë gjithmonë për vajzën e bukur, ose gruan e bukur, e cila ka dhe impakt të madh shoqëror. Këto janë fjalët që i mban psikologjia popullore që ende në Shqipëri është jashtë qytetërimit të lartë.
Është rasti i një ikone të muzikës shqiptare që qëndron në rrugët e Nju Jorkut. Gjithë këtë rrugëtimin nga shkëlqimi te rënia e saj dhe ndjeshmërinë e publikut ju si e shihni.
Ngjela: Largimi nga atdheu. Nuk iket nga qendra e gravitetit. Këtu je në qendrën e gravitetit. Atje je satelit. S’është qendra jote e gravitetit ajo. Prandaj ka dështuar. Për një artiste të madhe karakteri ndërkombëtar i famës është diçka e madhe. Nuk mund të zgjatem më shumë këtu se do biem në analizën erotike të psikanalizës moderne, të cilës nuk u pëlqen njerëzve. Por kjo ndodh që ajo dashurohet nga të tërë, por askush nuk e di pse. Një aktore, ose një këngëtare e bukur, me zë të bukur, me gjeste aktoriale të mëdha dhe më këngë të bukur, askush nuk di ta cilësojë nëse është bukuria e këngës apo bukuria e gruas ajo që është kryesorja. Jo, konvergojnë të gjitha ato që thamë në një pikë. Ajo krijon simpati dhe famë kombëtare ose ndërkombëtare. Konvergojnë në një pikë, nuk ngelen të shpërndara. Kjo është psiqika jonë për të bukurën. Për ta marrë më saktë. Një portret ose një pikturë e një vajze të bukur, vjen e krijon bukuri në të gjitha aspektet, krijon unitet në të gjitha aspektet, te balli, te sytë, te mjekra, te mollëzat, te flokët etj. por nuk janë të sakta. Aftësia jonë estetike, do me thënë e njeriut, te gjitha këto i konvergon në një pikë dhe i thotë i ose e bukur. Por ajo esencialisht të jep efekt shpirtëror.
Për ju, drama e Parashqevi Simakut u shkaktua nga emigrimi dhe njëkohësisht dhe nga familja kur ju folët për bashkëshortin?
Ngjela: Nuk e di si është e vërteta, por si ngjarje që e kam unë nga profesioni, është xhelozia e burrit në mes. Nuk e dimë si është e vërteta, por po ta marrim si një rast abstrakt, jo konkret, ai shkrimtari që do ta shkruajë do të thotë që gjithçka erdhi nga xhelozia e burrit. Janë tre bukuri të mëdha. Bukuria e zërit, bukuria e muzikës dhe bukuria e këngëtares që krijojnë afektin e sallës, ose të një shoqërie të tërë që e sheh në televizion. Po burri? Nuk e pranon. Në 90% të rasteve nuk e pranon, por në 90% e duron, kurse në 10% të rasteve nuk e durojnë dhe kalojnë në dhunë dhe në krim.
Si e shikoni ju të gjithë mënyrën se si ajo është trajtuar në rrjetet sociale dhe a mendoni se ka një detyrim shoqëria dhe shteti për rehabilitimin e saj?
Ngjela: Those I have seen, those who are jealous of her, maybe even those who have known her closely, but have the impact of jealousy, they criticize her. But as far as I understand, it is anger, it is not reality. The popular psychology in Albania has been that a beautiful girl who dresses sensually, attractively and sexy, they say to themselves, this is a whore. This is ignorance. This can be a tragic moment for a great singer like Simaku, which is why it has become a social phenomenon. Our psyche, every event that happens to a public figure who is known, begins to be told and retold like a movie. Everyone builds it as if they have seen a movie, or a play in the theater. This is the mediocre nature of popular aesthetics. It is not that of high aesthetics. But this exists. Then it hyperbolizes it, because the more you raise it... It rises in two directions, positive or negative. He has nothing to do with the singer, the one who says it has nothing to do with the singer, it has to do with his internal conflicts. This creates that social dissatisfaction with the figure of a personality. But they haven't said anything negative about this, at least I haven't seen it.