Arbër Çobaj, ndoshta nuk e kishit njohur për sa kohë ai ishte këtu mes të gjallëve. Nuk e kishit njohur, sepse ai ishte një djalë i zakonshëm si shumë të tjerë. Por duhet ta kishit njohur sepse ai ishte aq i bukur dhe në fund, ai ishte aq fisnik. Nuk e kishit njohur, sepse ai e donte Atdheun e tij, por duhet ta njihnit, sepse ai nuk ndahej dot prej Atdheut ku lindi.
Nuk e kini njohur, sepse ai ishte i aftë ta ndërtonte jetën kudo tjetër, por duhet ta njihnit sepse ai zgjodhi që çdo çast t’i hidhte hapat në Atdheun e tij.
Këto që sapo thash, janë të mjaftueshme që të bindeni se në fakt, ju e njihnit Arbër Çobaj.
Më tej, do mjaftonte të thosha edhe vetëm pak vetëm detaje që të bindeshit jo thjesht se sa realisht e njihnit të gjithë, pa përjashtim por edhe dhe të bindeshit se lotët që derdhët për të, nuk ishin thjesht lot për një djalë të ri që iku nga kjo botë. Ata ishin lot për atë që ishte dhe pjesa juaj.
Madje pjesa juaj më e bukur.
Në këto kushte, jam i bindur se e njihni jo vetëm tani që ai është mes yjeve: E njihni, jo vetëm nga drita që ai ka nisur të rrezatojë, apo fakti se duke zënë vend diku lart, ai është i dukshëm për të gjithë, por edhe për faktin se sa kohë ai jetonte të përditshmen e tij, dukej se ai ishte një shpirt që kishte lindur për të bërë dritë për të tjerët.
E duke qenë pjesë e bukur e botës të gjithëve ju është dhënë mundësia të ndjenit praninë e shpirtit të Arbër Çobaj, sepse të gjithë ne kemi pjesë të bukura brenda vetes. Një pjesë e kësaj bukurie është pikërisht vet Arbër Çobaj.
Tek ajo pjesë e bukur e secilit, ka qenë dhe fytyra e Arbër Çobaj, ka qenë shpirti i tij. Po të meditonit vetëm një çast, do të bindeshit se realisht e keni njohur Arbër Çobaj dhe më besoni në këtë që po them. Më besoni se do ishte plotësisht e arsyeshme që të themi:
-Ishim me fat që e njohëm Arbër Çobaj. Që e njohëm për sa kohë ai ishte mes nesh.
Ne nuk mund t’i kuptojmë si duhet ndoshta punët e Zotit dhe për më tepër, ne nuk mundet “t’i gjykojmë” ato, por di të them se kur zgjedhë dikë si Arbër Çobaj, Zoti e ka kuptuar se qielli ka pasur nevojë që të bëhet më i bukur. Zoti e ka kuptuar se qielli duhet të bëhej më i ndritshëm. Dhe pikërisht për të realizuar këtë gjë, ai zgjodhi një yll të bukur. Ndoshta më të bukurin.
Unë nuk e di si i ballancon gjërat Zoti, por kur ikën një imazh i bukur si Arbër Çobaj, ikën pa kthim një pjesë e bukurisë sonë, ikën pa kthim një pjesë e bukur Shqipërie.
Ka plotë çaste të vështira në jetën e një njeriu. Ka plotë çaste që ai ndihet si një pikë loti që rrokulliset, por nuk mendoj se ka një çast të ngjashëm me çastin kur ndodhesh para një ati që sapo i ka ikur biri, kur sytë e ty ndeshin sytë e tij të fundosur në lot. Nuk mendoj se ka një çast më të trishtë se kur shikon sytë e tij, ndërsa ai matet të thotë emrin e të birit që nuk është më në krah të tij, por nuk mundet të përmend më shumë se dy-tri germa nga emri i tij. Kur para tij, dhe ti gjithashtu nuk mundesh të thuash me shumë se aq germa.
Ka çaste të dhimbshme, por nuk besoj se ka çaste më të mbytura në lot se ai çast kur ti dhe ai që sapo i iku i biri, shikoheni thellë në sy, dhe pas kësaj ndiheni thellësisht në faj. Ndiheni në faj, jo vetëm ju të dy, por edhe të gjithë ata që janë rreth jush, edhe ata që janë jashtë asaj porte, edhe ata që nuk janë fare aty, edhe ata që janë në një pllajë atje në Jug, edhe ata që janë në çdo pjesë të botës, them se realisht ndihen të gjithë si në faj.
Ti ndihesh në faj duke vështruar sytë e atit të tij, sikur të dy duam të themi një fjali, një fjali si pa lidhje:
-Pse e lejuam të ikte Arbër Çobaj!? Pse?!
Ndihesh në faj, sa duke parë sytë e mbytur në lot të atit të tij, që ngjasojnë me një copë qiell që qanë matesh t’i thuash:
-Arbër Çobaj, tani është në qiell, mes yjeve!
Ta thuash këtë gjë edhe si një ngushëllim ndoshta për shpirtin e zhuritur, por edhe si një të vërtetë të madhe, por nuk e thua. Nuk e thua dot. Nuk e thua edhe pse realisht tani e në vijim Arbër Çobaj është mes yjeve, por sepse e di se pas kësaj, edhe ngjyrimin poetik të të folurit do të bëhej i pa vlerë, ndërsa buzët e një ati, do thoshin gjënë më të natyrshme, më të pakundërshtueshme, më tronditëse, më të thjeshtë dhe me të drejtë që mund të thuhej:
-Unë e doja tim bir të ishte këtu në krahun tim!
Unë e njoha së pari, rastësisht Arbër Çobaj, diku larg, nën qiellin e Spanjës. Ishte i bukur, ishte me sy të ngrohtë, ishte me një shikim plotë mirësi, dhe kjo nuk kishte lidhje me tokën jugore ku e njoha, por edhe me pllajën po kaq jugore nga ku ishte origjina e tij. E njoha nga sytë e tij që dukeshin sikur thoshin se nuk është vetëm kjo tokë këtu ku jemi që ka ulllinj dhe diell pa fund, por e tillë është dhe një pllajë e largët me emër beu, që dukej se udhëtonte bashkë me të.
E njoha duke udhëtuar me të cep në cep në tokën hispanike, ku nuk harronte të fliste për gjithçka. E njoha mes të folurës së tij me atë spanjishte aq të bukur. Herë-herë, dukej si një shqiptar i dashuruar marrëzisht me Spanjën, herë-herë si një spanjoll që kishte shkelur aty shekuj më parë!
E njoha pranë Sagrada Familia, ku mundohej të më shpjegonte historinë e çdo imazhi të skalitur mbi katedrale.
E njoha në një tavernë gjysmë të ndriçuar, kur krejt papritur në një cep të Madritit, nën tingujt e një muzike latine, ai së bashku me mikun tim Ramizi, më bënë surprizën më të bukur.
Nga telefoni i tij, nisi të recitonte vargje të mia:
…Një grua e vetme nxë të gjitha gratë?,
Tërë gratë e botës s’e nxënë një grua!
Recitonte dhe buzëqeshtë. Buzëqeshte aq bukur dhe unë e lexoja atë buzëqeshje.
Ai ishte në moshën e djemve të mi dhe unë e kuptoja se në atë buzëqeshje ishte një lloj dashurie e bukur për nënat e tyre, por edhe për ato që kanë në krah.
E njoha kur dikush një tavolinë më tej, kërkoi që t’i dëgjonte ato vargje në gjuhën e tij dhe më pas qeshi dhe ai. Qeshi burri i huaj dhe në tavolinën time erdhi një shishe vere e kuqe, dhe që tani, kur Arbër Çobaj është në qiell, më duket se në atë gotë u derdh dhe shikimi i bukur i tij. E njoha atë çast, i cili si krejt pa dashje do mbetet një nga ato çaste që nuk vjen dy herë.
Tani që Arbër Çobaj nuk është më, sa herë që do ndodhem nën qiellin spanjoll, do ndjej si një detyrim, a si një peng që ashtu thuajse duke pëshpëritur, të përsërisë po ato dy vargje. Do ndjej si peng të pëshpëritë si një borxh nga Arbër Çobaj, ato dy vargje, por jo tamam ashtu:
-Një shpirt i vetëm nxë brenda botën, skaj në skaj,
Por shpirtin tënd Arbër Çobaj, s’ka botë që ta mbajë!
Realisht nuk ka botë që nxë brenda vetes shpirtin e Arbër Çobaj!
Dhe për këtë do mjaftonte fakti se ai edhe atje në qiell ndihet ngushtë. Ndihet ngushtë përsa kohë sot e në vijim, Arbër Çobaj do qëndroj mes qiellit dhe tokës. Ndihet ngushtë për sa kohë është edhe yll edhe lot. Ndihet ngushtë për sa kohë është në dy dimensione që nuk hapësirë që i nxë.
Në qiell, Arbër Çobaj, është si një yll i bukur, ndërsa këtu poshtë, si një pikë loti që rrëshqet e rrëshqet.
Rrëshqet në sytë e prindërve të tij, në sytë e motrës, në sytë e bashkëshortes dhe veçanërisht të fëmijëve të tij, që ndoshta, më shumë se të tjerët, në botën e tyre prej fëmije, kanë fantazinë e duhur që ta besojnë se babai i tyre, mund të kthehet në një yll prej vërteti.
Ndihet ngushtë për sa kohë në qiell Arbër Çobaj, është si një yll që bën dritë në heshtje për ata që la pas, ndërsa këtu poshtë, një rënkim vajtimi thellësisht jugore çapitet pas kortezhit të tij. Ai vajtim me zë, ai ligjërim jugor, i nënës, motrës dhe bashkëshortes së tij, shkojnë tej dhimbjes njerëzore.
Ai vajtim duket si një klithmë gurësh që rrëshqisnin në kodrën me emër perëndie atje në Jug. Ai realisht është si rënkim që del nga gjiri i asaj kodre:
-Ti nuk duhet të ikje Arbër Çobaj!