20 kuriozitete që nuk i dinit për galaktikat

27 July 2022, 21:32Lifestyle SHKRUAR NGA REDAKSIA VOX
20 kuriozitete që nuk i dinit për galaktikat
Galaksi

1 – Filozofi i shekullit të 18 Immanuel Kant ishte një nga njerëzit e parë që ngriti teorinë se Rruga e Qumështit nuk ishte e vetmja galaktika në univers. Kanti shpiku termi universi ishull për të përshkruar një galaktika.

2 – Astronomët tani besojnë se ka 100 miliardë galaktika në universin e dukshëm.

3 – Një nga përdorimet më të hershme të termit Rruga e Qumështit ishte në poemën e shekullit të 14 të Geoffrey Chaucer “Shtëpia e Famës”. Ai e krahasonte galaktikën me një rrugë qiellore.

4 – Për shkak të zgjerimit të universit, të gjitha galaktikat e tjera po largohen nga e jona. Galaktikat larg nga Rruga e Qumështit largohen më shpejt se ato që janë pranë.

5 – Disa nga galaktikat që largohen nga Rruga e Qumështit janë elipsoide, si topat e futbollit. Galaktikat mund të jenë edhe të holla e të sheshta, ashtu si Rruga e Qumështit.

6 – Galaktikat janë në forma të parregullta, duke përfshirë edhe shumë galaktika xhuxhe. Këto galaktika, më të voglat në univers, përmbajnë vetëm disa qindra ose mijëra yje.

7 – Shpesh do t’i gjeni galaktikat xhuxhe të grumbulluara rreth galaktikave më të mëdha.

8 – galaktikat xhuxhe shpesh i humbin yjet e tyre me fqinjët e tyre më të mëdha falë gravitetit.

9 – Ju nuk mund ta shihni vrimën e madhe të zezë në qendër të Rrugës së Qumështit, edhe nëse keni parë ndonjëherë në konstelacionin “Shigjetari”.

10 – Shumica e galaktikave kanë një vrimë të zezë në qendër dhe astronomët kanë gjetur se kjo masë është rreth 1/1000 e masës së galaktikës që i përket.

11 – Dy galaktikat më të afërta të Rrugës së Qumështit – Reja e Vogël e Magelanit dhe Reja e Madhe e Magelanit – mund të mos kenë vrima të zeza. Ose duke qenë shumë galaktika të vogla, vrimat e tyre janë akoma shumë më të vogla për t’u zbuluar.

12 – Çdo galaktikë përmban pluhur. Të prodhuar nga yjet, pluhuri që bën që drita të duket më e kuqe nga sa është në të vërtetë, gjë që e bën që astronomët ta kenë më të vështirë të studiojnë vetitë e yjeve.

13 – Pluhuri mund të udhëtojë. Disa galaktika me erërat galaktike, shpërndajnë pluhurin dhe gazin për qindra kilometra në sekondë në hapësirën mes galaktikave.

14 – Erërat shkaktohen nga presioni që yjet ushtrojnë mbi pluhurin dhe gazin. Erërat e shpejta galaktike ndodhen në galaktika të largëta që formojnë yje ne Rrugën e Qumështit.

15 – Rruga e Qumështit rrotullohet me 560,000 milje në orë, dhe e bën një rrotullim të plotë çdo 200 milionë vjet.

16 – Një revolucion galaktik më parë, dinozaurët sundonin Tokën

17 – Galaktika rrotullohen më shpejt nga sa është parashikuar bazuar në gravitetin e yjeve të tyre.

18 – Galaktikat janë hapësira kryesisht boshe. Nëse yjet brenda galaktikave të tkurreshin në madhësinë e portokalleve, ata do të ndaheshin në 4800 kilometra.

19 – Nëse galaktikat do të tkurreshin në madhësinë e mollëve, galaktikat fqinje do të ishin vetëm disa metra larg njëra-tjetrës. Afërsia e tyre relative tregohen se ndonjëherë ato bashkohen.

20 – Në rreth 4 miliardë vjet, Rruga e Qumështit do të shkrihet me galaktikën Andromeda. Rezultati i procesit të bashkimit që zgjat të paktën 100 milionë vjet, do të jetë galaktika elipsoide me emrin “Milkomeda”.


Video