DREAM / The Prime Minister resigns and wakes up under the Parisian bridge!

 Kliko këtu për të tjera
Voxpress:

Who really controls the Caspian Sea?

2026-08-20 11:33:22Kosova&Bota SHKRUAR NGA REDAKSIA VOX

Who really controls the Caspian Sea?

None of the five countries that border the Caspian Sea own any fixed part of it. A 2018 convention set out rules for navigation, safety and fishing. The boundaries of the seabed have not been resolved.

For decades, the debate in Iran about the Caspian Sea has often centered around a seemingly simple question: What percentage of the Caspian Sea belongs to Iran?

Iran, Russia, Azerbaijan, Kazakhstan, and Turkmenistan all have outlets to this body of water. However, the Caspian is treated neither as an ordinary sea nor simply as an international lake.

Instead, these five countries have developed a separate legal regime that regulates navigation, territorial waters, fishing, security, and underwater resources.

The most important step was taken in 2018, when the presidents of the five countries signed the Convention on the Legal Status of the Caspian Sea in Aktau, Kazakhstan.

The convention defined territorial waters up to 15 nautical miles and an exclusive fishing zone of an additional 10 nautical miles for each state. However, it did not divide the entire Caspian into five fixed national parts.

Why doesn't Iran own half of the Caspian Sea?

Before the dissolution of the Soviet Union in 1991, Iran and the Soviet Union were the only countries bordering the Caspian Sea.

The Russo-Persian Treaty of Friendship of 1921 restored Iran's navigation rights, previously restricted by Imperial Russia. A 1940 treaty further regulated trade and navigation.

However, none of these treaties gave Iran 50% of the Caspian Sea.

Ahmad Vakhshiteh, director of the Center for Strategic Research on the Development of Relations with the Middle East in Moscow, says this distinction is essential to understanding the dispute.

"None of these treaties specified a percentage for Iran or the Soviet Union. They emphasized joint use rather than dividing the sea into ownership shares."

After the dissolution of the Soviet Union, Azerbaijan, Kazakhstan, and Turkmenistan became independent states, transforming a bilateral agreement into a negotiation between five countries.

Some Iranian politicians demanded a 50% share, arguing that Iran had previously shared the sea only with the Soviet Union. Others proposed 20%. To date, none of these claims has received international recognition.

What did the 2018 agreement resolve?

"The Caspian Sea is neither fully a sea nor fully a lake," Vakhshiteh said.

According to him, the 2018 Convention created a separate legal regime that distinguishes between water, seabed, security, and natural resources.

Konventa nuk e ndan sipërfaqen e ujit në sektorë kombëtarë. Çdo shtet ka ujërat e veta territoriale dhe zonat e peshkimit, ndërsa pjesët e tjera mbeten të hapura për lundrim të përbashkët.

Shtrati detar mund të ndahet përmes marrëveshjeve ndërmjet vendeve fqinje. Këto marrëveshje janë veçanërisht të rëndësishme sepse të drejtat mbi naftën dhe gazin në det varen kryesisht nga këta kufij.

Rusia,Kazakistani dhe Azerbajxhani kanë arritur tashmë disa marrëveshje dypalëshe për delimitimin. Kufijtë jugorë të Iranit mbeten ndër çështjet më të ndjeshme politikisht.

Si u bë siguria një çështje qendrore?

Konventa e vitit 2018 ndalon praninë e forcave të armatosura të shteteve që nuk kufizohen me Detin Kaspik. Gjithashtu, vendet bregdetare nuk duhet të lejojnë përdorimin e territorit të tyre për veprime ushtarake kundër një shteti tjetër kaspik.

Megjithatë, së fundmi Irani akuzoi Ukrainën për sulmin ndaj një anijeje tregtare iraniane në Detin Kaspik, ku humbi jetën një marinar. Kievi deklaroi se kishte shënjestruar mjete lundruese të përfshira në transportin e ngarkesave ushtarake të lidhura me Iranin dhe Rusinë.

Vakhshiteh argumenton se incidente të tilla tregojnë pse Teherani e konsideron largimin e fuqive ushtarake të jashtme nga Kaspiku si një prioritet strategjik.

"Irani mund të vazhdojë të negociojë për kufijtë e shtratit detar, por një parim i rëndësishëm tashmë ekziston: Deti Kaspik nuk duhet të kthehet në një bazë ushtarake për fuqitë jashtë rajonit."

Aktualisht, Irani është i vetmi nga pesë nënshkruesit që nuk e ka ratifikuar ende plotësisht konventën në parlament.

Nafta dhe gazi në Detin Kaspik

Pas debateve juridike dhe ushtarake fshihet një çështje tjetër madhore: energjia.

Azerbajxhanidhe Kazakistani kanë zhvilluar burime të konsiderueshme të naftës në det të hapur, ndërsa Turkmenistani zotëron rezerva të mëdha gazi natyror.

Strategu i energjisë Umud Shokri thotë, se edhe Irani ka potencial të rëndësishëm hidrokarburësh.

Zbulimi më i rëndësishëm iranian në Kaspik, Sardar-e Jangal, u bë në vitin 2012, por zhvillimi i tij ka qenë i ngadaltë dhe ende nuk ka hyrë në prodhim komercial.

Vlerësimet iraniane sugjerojnë se zona mund të përmbajë rreth 2 miliardë fuçi naftë, nga të cilat afërsisht 500 milionë mund të nxirren teknikisht, si dhe rezerva gazi natyror.

"Irani ka zbulime të konfirmuara hidrokarburesh dhe perspektiva premtuese, por baza e tij e burimeve komercialisht të shfrytëzueshme në Kaspik mbetet e pasigurt dhe kryesisht e pazhvilluar", tha Shokri.

Pjesa jugore e Detit Kaspik është dukshëm më e thellë se zonat e zhvilluara nga fqinjët e Iranit. Fusha Sardar-e Jangal ndodhet në ujëra rreth 700 metra të thella, gjë që kërkon pajisje moderne shpimi, teknologji nënujore dhe investime të mëdha.

Sanksionet ndërkombëtare e kanë bërë më të vështirë aksesin e Iranit në teknologji, financim dhe kompani të specializuara.

In addition, Iran has easier alternatives. "Iran has very large oil and gas fields in the Persian Gulf and on land, which are usually easier and cheaper to develop," Shokri said.

For this reason, investing billions of dollars in difficult projects in the deep waters of the Caspian has often been less attractive than expanding production in the Persian Gulf, such as in the South Pars gas field.

So, who owns the Caspian Sea?

Ultimately, no country owns or controls the Caspian Sea alone. No treaty gives Iran, Russia, or any other state a fixed share of this body of water.

The five coastal states have territorial waters and exclusive fishing zones, while other parts remain open for shared use.

Seabed boundaries, which determine many of the rights to offshore oil and gas, are negotiated separately between neighboring countries. For Iran, this means that some of its rights to offshore resources remain up for negotiation.

However, today the question of ownership percentage is no longer the main issue.

The most important challenges are managing the resources of the Caspian Sea, defining maritime borders and securing the region from the presence of foreign military forces. (DW)


Në përputhje me standarded JTI

Video

SHIKO KANALIN NE YOUTUBE
×