Edi Rama is often amazed, especially when it comes to the affairs of his government.
But a decade ago, while visiting Vilma Nushi's laboratories, the prime minister's amazement reached another level.
"I am amazed by the technology, by all the seriousness and security of the process. This investment could only be made in partnership with the private sector. The state could not make this type of investment and the state could not guarantee this type of quality," the prime minister declared at the time.
A decade later, the financial miracle has happened. But only for the private sector. For Albanian citizens, this miracle tastes like a perfect extortion armored with accounting seals and ingenious cash transfer schemes.
A month ago, the 10-year era of the basic medical check-up concession, widely known as "Check-Up", managed by the company 3P Life Logistic sh.pk, officially ended. During the duration of this concession, Albanian citizens paid a full 7.3 billion lek through the budget, or almost 80 million euros at the current exchange rate.
While the government prepares the next tapes to celebrate the "return of service to citizens", official audited balance sheets show that the private sector is running away with millions of euros in operating income, equipment with zero book value is being handed over to the state, and above all, a new investment bill that must be started from scratch.
Profits for private individuals
Vilma Nushi started the check-up with her hands in her pockets. Together with her minority partner, she invested only 30 million lekë, or 300 thousand euros, in the concession company. 3P life Logistik made 3 million euros in investments in the first years to set up the concession, which it financed either with partner debt or with grants from third parties.
Once the state budget started pouring in at least 7 million euros each year, the debts were paid off and the machinery started producing clean money. Capital analyzed the concession's balance sheets from its first day until 2024. The two private shareholders of Check Up, Marketing Distribution and Trimed, earned 10 million euros clean during this period.
This amount does not include the profits of the last two years of the 2025-2026 concession, which will be significantly higher than the previous annual average, due to the disappearance of the depreciation effect. It is likely that with these two years the profit will jump to 1.5 billion lek or over 16 million euros.
Sërish, ky është vetëm fitimi i kompanisë konçesionare. Por fitimet e aksionerëve të saj janë shumë më tepër se kaq, pasi gjatë konçesionit kompania e ka transferuar një pjesë të fitimit tek aksionerëve të saj përmes blerjeve apo qirave. Deri në 2024-ën, dy aksionerët e Check Up-it kanë faturuar mbi 30 milionë euro nga kompania konçesionare në formë qiraje zyrash, pajisjesh apo shërbimesh logjistike.
Çfarë u mbeti qytetarëve?
Gjatë gjithë kësaj kohe qytetarët besonin se po paguanin për të ngritur një rrjet modern laboratorik shtetëror. Por kontrata konçesionare e Check Up-it është një paçavure kriminale.
Zemra teknologjike e koncesionit, Laboratori i thelluar Qendror i ngritur në Kashar, mbetet pronë e kompanisë private. Ky laborator është në fakt i gjithë konçesioni dhe kjo është njësoj, sikur një rrugë e ndërtuar e me konçesion t'i mbetet sërish privatit në përfundim të konçesionit.
Tashmë që shërbimi është shtetëzuar, shteti ka vetëm dy rrugë. Ose të investojë 3 milionë euro për të ngritur laboratorin e ri, ose të paguajë qira për t'i kryer analizat tek laboratori i Vilma Nushit.
Në përfundim të konçesionit, shteti dhe qytetarët shqiptarë do të marrin mbrapsht vetëm kontejnerët operative brenda qendrave shëndetësore shtetërore dhe pajisje IT të blera përmes fondit të riinvestimit. Në katër vitet e fundit, kompania ka patur detyrimin të riinvestojë 1.3 milionë euro në pajisje dhe makineri për t'a lënë konçesionin në gjendje të pranueshme.
Kaq do të marrë shteti mbrapsht në këmbim të faturës 80 milionë euro që i pagoi Vilma Nushit. çdo investim tjetër, tashmë ka vlerë kontabël zero për shkak të amortizimit.
Manovra me qira
Teorikisht, sipas paçavures së kontratës konçesionare, qytetarët shqiptarë duhet të merrnin mbrapsht të paktën automjetet, të cilat bënin transportin e mostrave nga qëndrat shëndetësore në të cilat mblidheshin tek laboratori qëndror.
Por pjesa më e madhe e atyre automjeteve nuk ishin pronë e shoqërisë konçesionare, por aksionerëve, të cilat ja jepnin asaj me qira.
Pra shteti nuk do të marrë dot as automjetet, ndërkohë që tashmë ka një shqetësim tjetër. Shumica e pajisjeve laboratorike që duhet t'i kthehen shtetit janë blerë në vitet e para të konçesionit.
Praktikisht këto pajisje kanë dalë jashtë funksionit, ndërkohë që ato të cilat funksionojnë ende shumë shpejt bëhen të papërdorshme për shkak se u skadojnë liçencat.
Mrekullia e kryeministrit
Kjo është mrekullia e Check Up-it. Dy privatë investuan 300 mijë euro kesh, u garantuan me miliarda nga taksat tona, morën mbi 20 milionë euro fitime të pastra në xhep dhe mbajtën laboratorin kryesor qendror duke lënë pas tokën e djegur.
Shtetit shqiptar i mbeti një databazë digjitale (Oracle BI) që kërkon kosto të reja licencimi, një rrjet pajisjesh të vjetruara, dhe mbi të gjitha, përgjegjësinë për të rifilluar shërbimin pa pasur asnjë laborator qendror publik apo makinë transporti në dispozicion.
But there's no problem, because Edi Rama will surely amaze again by announcing a new tender worth millions of euros to purchase the laboratory services he left to the private sector./ Kapital