In Albania, journalists are increasingly working in an insecure environment. Associations that protect media freedom report increasing cases of attacks, threats and pressures against them. The impunity of the perpetrators of these attacks remains a concern for journalists. But in many cases, apart from politics, they feel threatened by other groups, including business and organized crime.
The Voice of America spoke to several journalists who have been harmed while exercising their profession. They express concern that digital attacks have also increased, as well as what are called SLAPP lawsuits, which aim to intimidate journalists in the hope that they will withdraw.
Organizations that monitor the freedom of expression and the rights of journalists and representatives of this community in Albania report that during the last years the security climate for journalists has deteriorated. They have been the target of physical, verbal and intimidating attacks by law enforcement, the world of politics, business and organized crime. Finally, one of the serious cases was the gun attack on the building of the national television Top Channel, in the capital. Violence against journalists extends, according to press freedom reporters, to local media as well. Elvis Hila from the city of Lezha, who was physically attacked while reporting a news story about the court's conviction of a person for falsifying documents, told the Voice of America that in small towns journalists feel even more endangered.
"It is very difficult to report various events, but also situations related to the state, as we face constant pressure and blackmail," said Elvis Hila, Report TV journalist.
The network of safe journalists in Albania told the Voice of America that the sources of threats and attacks against journalists have increased. They also come from business leaders or their employees in cases when journalists investigate violations of the law, such as the threat of a gun to the crew of the Fiks Fare show.
Some time ago, the filming crew of the investigative show "Stop" was also raped and prevented from performing their duties by a relative of a notary in the city of Fier. But with the development of digital technology, journalists are increasingly encountering a new form of violence, that of social networks.
“Gazetarët si individë por dhe organizatat mediatike jo të gjitha janë të përgatitura për t’u përballur me sulmet kibernetike, ose me sulme të tjera të dhunës on line. Në këto raste ne kemi vënë re që ka patur më shumë sulme ndaj gazetareve gra ose gazetareve të reja”- u shpreh për Zërin e Amerikës, Blerjana Bino, përfaqësuese e Rrjetit të Gazetarëve të sigurt në Shqipëri”-
Një prej gazetareve gra, Anila Hoxha e cila gjatë raportimit të një ngjarje kriminale, u dhunua bashkë me një koleg kameraman, nga një punonjës policie, thotë se ajo që përjetoi me pas në rrjetet e saj sociale ishte edhe më e rëndë.
“Nga ajo që unë konstatova në atë kohë, gjatë diteve në vazhdim, ishin sulmet në rrjetet e mia sociale. Ishin të orientuara, me adresa false, të organizuara, kërcënuese, shantazhuese dhe të paperceptueshme”- tha për Zërin e Amerikës, Anila Hoxha, gazetare e Top Channel.
Edhe Unioni i Gazetarëve Shqiptarë nënvizon shqetësimin mbi sulmet digjitale ndaj gazetarëve.
“Vetëm për 3 mujorin e parë të këtij viti ne kemi mbi 25 ankesa për kërcënime on line, në rrjetet sociale të gazetarëve, dhe në adresa email-i. Diçka e tillë nuk ka ndodhur më parë. Dhe shumica e këtyre rasteve kanë të bëjnë me persona anonimë, të cilët përdoren për të shantazhuar dhe kërcënuar verbalisht gazetarët”- u shpreh për Zërin e Amerikës, Aleksandër Çipa, kryetar i Unionit të Gazetarëve Shqiptarë.
Gazetarja Klodiana Lala është kërcënuar në disa raste. Ngjarja e sulmit me armë ndaj shtëpisë së prindërve të saj është ende në hetim. Ajo nënvizon se sot janë shtuar sulmet on line dhe kërcënimet anonime, pre e të cilave ka qenë dhe ajo. Këto sulme janë të vështira për t’u zbuluar, thotë Zonja Lala për Zërin e Amerikës.
“Është mjaft e vështirë t’ua provosh institucioneve. Për institucionet përbën rast për t’u hetuar vetëm në momentin kur ka pasoja të rënda apo lëndime. Në rastet e tjera ata thonë- po ku është prova që ju jeni intimiduar apo kërcënuar” – tha për Zërin e Amerikës Klodiana Lala, gazetare e Televizionit Neës 24.
Që prej 1 janarit 2022 dhe deri në prill të këtij viti Rrjeti i Gazetarëve të Sigurt në Shqipëri ka regjistruar 11 raste të kërcënimeve dhe sulmeve ndaj gazetarëve. Policia i tha Zërit të Amerikës se ka proçeduar 10 dhe 7 prej tyre janë referuar në prokurori.
Në 3 raste gazetarët janë cënuar nga vetë punonjësit e policisë, ndërsa autoritetet thonë se ndaj tyre janë marrë masa sipas ligjit. Në organet hetimore aktualisht janë në hetim vetëm 5 raste të kallëzuara, për këtë periudhë.
Gazetarja Anila Hoxha thotë se prokuroria i dërgoi gjykatës kërkesë për pushimin e çështjes ndaj efektivit të policisë që e dhunoi atë dhe kolegun e saj gjatë mbulimit të një ngjarje kriminale, dhe tregon arsyen përse nuk e apeloi këtë vendim.
“Nuk e apelova. Ndikimi që pati sulmi digjital ishte i vështirë për mua”, thotë ajo.
Edhe Alfred Lela, gjatë protestës për shembjen e godinës së teatrit kombëtar, në atë kohë drejtues i portalit politiko.al, u dhunua nga policia. Edhe kjo çështje është pezulluar nga prokuroria në maj të vitit të shkuar. Ndonëse prokuroria bën me dije, se ai është njoftuar për këtë vendim, zoti Lela thotë se nuk ka marrë dijeni.
“Kjo e tregon gjithë historinë. Pra, se si ne ndihemi dyfish të pambrojtur, si nga instanca e parë policia, ashtu dhe nga prokuroria përmes zvarritjes në kanalet e turbullta dhe të panumërta të saj”- u shpreh për Zërin e Amerikës, Alfred Lela, drejtues i portalit “Politiko.al”.
Organizatat që mbrojnë të drejtat e gazetarëve shprehin shqetësim për pandëshkueshmërinë e autorëve të sulmeve dhe kërcënimeve ndaj gazetarëve. Ato thotë se kjo i pengon gazetarët të denoncojnë rastet e dhunës ndaj tyre.
“Pandëshkueshmëria jep sinjale, se duke sulmuar gazetarët nuk të ndodh asgjë. Kjo duhet të marrë fund. Policia, prokuroria dhe gjykata duhet të kenë vëmendje të shtuar ndaj sulmeve dhe kërcënimeve të gazetarëve”- tha për Zërin e Amerikës, Valbona Sulçe, Rrjeti i Grave në Media.
Një prej formave të kërcënmit të gazetarëve janë edhe paditë që ngrihen ndaj tyre në Gjykatë. Besar Likmeta dhe Aleksandra Bogdani të Rrjetit Ballkanik të Gazetarisë Investigative, thonë se janë paditur nga biznesmeni Mirel Mërtiri dy vjet më parë, pas një shkrimi investigativ për aferën e inceneratorëve, për të cilën kishte interes publik.
Gazetarët Likmeta dhe Bogdani e kanë fituar çështjen në gjykatën e shkallës së parë. Këto padi të njohura si “SLAPP” synojnë të shkaktojnë frikë dhe heshtje tek gazetarët.
“Është konsideruar i tillë nga organizatat që mbrojnë të drejtat e gazetarëve, pra si shembull i padive SLAPP, që synonojnë të detyrojnë gazetarët të tërhiqen. Por fakti qëndron se një çështje e tillë ka një kosto për gazetarët. Do përballesh për një kohë të gjatë në gjykatë. Çështjet zgjasin. Edhe përse ti mund të kesh faktuar me prova dhe fakte shkrimin, kjo nuk i ndalon biznesmenët që paguhen me para publike, t’i përdorin këto para publike për të intimiduar gazetarët”- u shpreh për Zërin e Amerikës, Besar Likmeta, kryeredaktor i BIRN.
Komuniteti i gazetarëve veçon me shqetësim se gjuha e urrejtjes së politikaneve, fyerjet dhe përçmimi e nxisin edhe më tej dhunën ndaj gazetarëve dhe synojnë t’i deligjitimojnë ata. Kjo gjuhë, sipas tyre, është ndeshur dhe tek zyrtarë të lartë. Kryeministri Edi Rama, në disa raste ka refuzuar t’u japë përgjigje pyetjeve të gazetarëve dhe i ka ndaluar ata në vazhdim të ndjekin takimet e tij me median, si në rastin e gazetarit Klevin Muka.
“Doja të evidentoja konfliktin e interesit në rastin e pyetjes drejtuar ministres Olta Xhaçka, dhe arrita ta bëj. Koncepti i kryeministrit për atë që ai e quan riedukim eshte “ose je i lirë në linjën që të lejohet, pra që nuk je i lirë, ose s’ke më punë këtu”. Me mua ndodhi kjo e dyta”- tha për Zërin Amerikës Klevin Muka, gazetar i Panorama TV.
Exposed to pressures, threats and attacks, journalists in Albania work in a difficult terrain and in most cases are completely unprotected, both by the media where they work and by the law enforcement authorities. Concern over physical security, blackmail and pressure on them was also highlighted in the latest DASH report. Today, journalists and freedom of expression, according to researchers, are threatened by several directions, and not only by politics.
They say that in Albania there is freedom of the press, but no independent press. In many cases, journalists are censored by the owners themselves who protect the interests of their businesses through the media, are self-censored or are threatened and attacked by the business world and organized crime. These circumstances put them in unfavorable positions to exercise their profession freely and independently./VOA