Shpërthen borxhi në ekonomitë kryesore. Jepet alarmi për SHBA, Francë dhe Itali. Cili është shkaku?

8 Korrik 2024, 09:23Biznes SHKRUAR NGA REDAKSIA VOX

Pavarësisht kushteve ende të favorshme financimi dhe rimëkëmbjes së PBB-së, asnjë vend i G7-ës nuk është në rrugën e duhur për të rikthyer borxhin ndaj PBB-së në nivelet para pandemisë – në fakt, raportet e tyre të borxhit pritet të rriten përsëri në nivelet më të larta historike në vitin 2020. Kjo në një kohë kur vendet e vogla që po tregojnë maturi fiskale, si Greqia, po ulin me shpejtësi borxhin e tyre, siç theksojnë S&P dhe Scope Ratings. Përveç borxhit të akumuluar për shkak të krizës financiare globale të viteve 2008-2011, vendet e tregut të zhvilluar morën hua shumë në 2020-2022 për t’u përballur me një sërë goditjesh globale si pandemia dhe kriza e energjisë. Në fillim të kësaj zbavitjeje huamarrjeje, normat e interesit ishin jashtëzakonisht të ulëta, të mbështetura nga lehtësimi sasior.

Tani që pandemia ka mbaruar, bankat qendrore kanë rritur normat e interesit dhe kanë reduktuar pozicionet e tyre në obligacionet e qeverisë. Kjo ka rritur gradualisht koston e huamarrjes për vendet e tregut të zhvilluar, ndërkohë që inflacioni i zgjatur vazhdon të rrisë PBB-në nominale dhe të ardhurat. Megjithatë, pavarësisht ose për shkak të këtyre kushteve ende të favorshme financimi, nuk ka pasur urgjencë të financave publike midis shteteve kryesore, ndërkohë që progresi në konsolidimin strukturor fiskal ka qenë i kufizuar.

Gjashtë vende të G7 – Italia, SHBA, Franca, Belgjika, Finlanda dhe Zelanda e Re – të cilat përbëjnë 60% të PBB-së së ekonomive të përparuara, do të shohin që raportet e tyre të borxhit ndaj PBB-së të rriten më tej gjatë tre viteve të ardhshme, vlerëson S&P. Në mënyrë të veçantë, SHBA, Italia dhe Franca do të duhet të përmirësojnë balancat e tyre fiskale parësore me më shumë se 2% të PBB-së në mënyrë kumulative vetëm për të qenë në gjendje të mbajnë borxhin në nivelet aktuale, dhe me 5% deri në 8% të PBB-së për të reduktuar në nivelet e 2019-ës. Sipas pikëpamjes së S&P, vetëm një rritje e mprehtë e presioneve të tregut mund t’i bindë këto qeveri të zbatojnë një konsolidim fiskal më vendimtar.

Përjashtimet nga kjo tendencë e rritjes së borxhit publik janë vendet më të vogla që kishin qenë në paketat e shpëtimit, përkatësisht Greqia, Qiproja, Irlanda dhe Portugalia, vëren S&P. Këto vende shfaqin rritje të fortë nominale të PBB-së dhe kosto të ulëta huamarrjeje. Kujdesi fiskal, inflacioni dhe rritja lejuan që raporti i borxhit të tyre të binte mesatarisht me 16% të PBB-së në 2019-2023, krahasuar me një rritje mesatare prej 8.5% të PBB-së në pjesën tjetër të botës së zhvilluar. Scope Ratings vlerëson se brenda pesë viteve të ardhshme, indekset e borxhit të vendeve të G7 do të rriten afër niveleve historike që arritën pas shpërthimit të pandemisë.

Sot, përqindja e shpenzimeve të qeverisë për shërbimin e borxhit publik po rritet pasi borxhi i vjetër me kosto të ulët rifinancohet me norma më të larta interesi, edhe nëse nuk ka ndryshim në stokun e huamarrjes.

Video