KRYENGRITJA/ Rebelohen deputetët e PS-së, marrin zvarrë të Gjatin të votojë ndarjen territoriale!

 Kliko këtu për të tjera
Voxpress:

Kush ishte Henry Kissinger, strategu që shënjoi politikën e jashtme amerikane pas viteve '50

30 November 2023, 09:15Kosova&Bota SHKRUAR NGA REDAKSIA VOX
Kush ishte Henry Kissinger, strategu që shënjoi politikën e
Henry Kissinger

Henry Kissinger, strategu që përcaktoi kursin e diplomacisë amerikane në gjysmën e dytë të shekullit të 20-të, vdiq këtë të mërkurë. Ai që ishte Sekretar Shteti i dy presidentëve dhe fitues i shumë diskutuar i çmimit Nobel për Paqe, protagonist i rivendosjes së marrëdhënieve midis Shteteve të Bashkuara dhe Kinës, përgjegjës për bombardimet në Vietnam dhe që mbështeti grushtin e shtetit të Pinochetit në Kili, ka vdekur në Rezidencën e tij në Konektikat në moshën 100 vjeçare.

Një nga figurat më të diskutueshme të shekullit të kaluar, i pangatërrueshëm me syzet e tij karakteristike dhe një theks gjerman që nuk e humbi kurrë plotësisht, ai qëndroi aktiv deri në momentin e fundit. Këtë vit, në njëqindvjetorin e tij, ai promovoi librin e tij mbi stilet e lidershipit, dëshmoi para një komiteti të Senatit për kërcënimin bërthamor nga Koreja e Veriut dhe korrikun e kaluar ai bëri një udhëtim të papritur në Pekin për një takim me presidentin kinez Xi Jinping.

Një hebre i lindur në Gjermani më 1923, -emri i tij i plotë ishte Heinz Alfred Kissinger - ai mbërriti në Shtetet e Bashkuara gjatë adoleshencës më 1938, për tiu larguar regjimit nazist me familjen e tij. Gjatë Luftës së Dytë Botërore ai u regjistrua në ushtrinë amerikane dhe u vendos në Evropë. Sa i shkëlqyer intelektualisht, aq edhe arrogant, me një sens të mprehtë humori dhe i interesuar për disiplina të shumta, ai ishte pranë zgjedhjes së studimeve shkencore përpara se të vendoste për marrëdhëniet ndërkombëtare. Pas një karriere të shquar akademike 17-vjeçare në Universitetin e Harvardit, ai hyri në administratën amerikane nën drejtimin e republikanit Richard Nixon, i cili do ta emëronte fillimisht Këshilltar për Sigurinë Kombëtare dhe më pas Sekretar Shteti gjatë mandatit të tij.

Në vitet 1970, ai luajti një rol kyç, shenja e të cilit mbetet ende, gjysmë shekulli më vonë, në shumicën e ngjarjeve botërore të asaj faze të Luftës së Ftohtë. Realpolitika dhe pragmatizmi ishin tiparet kryesore të tijat. Stili i tij i diplomacisë u përpoq të arrinte objektiva praktike, në vend që të udhëhiqej nga parimet ose të eksportonte ideale politike. Për mbrojtësit e tij, ai arriti të promovojë interesat amerikane dhe të zgjerojë ndikimin e vendit të tij në pjesën tjetër të botës, duke e vendosur atë në një pozicion që përfundimisht do ta lejontetë fitonte Luftën e Ftohtë dhe të mbetej superfuqia e vetme.

Për kritikët e tij të shumtë, ai ishte një kombinim i Makiavelit dhe Mefistofelit, të cilët kurrë nuk iu përgjigjën veprimeve që dëmtuan dhe shkaktuan  dhimbje të mëdha në vendet e prekura.

Ai drejtoi bisedimet për kontrollin e armëve me Bashkimin Sovjetik, të cilat hapën një rrugë për të moduluar tensionet midis dy superfuqive.

Ai udhëhoqi negociatat për marrëveshjet e paqes të Parisit me Vietnamin e Veriut që nxori Shtetet e Bashkuara nga një luftë jopopullore, e kushtueshme dhe në dukje e pafundme.

Me një diplomaci udhëtimesh të vazhdueshme në vendet e Lindjes së Mesme, ai zgjeroi lidhjet midis Izraelit dhe fqinjëve të tij arabë. Një maratonë 32-ditore takimesh dhe presioni në terren arriti të ndajë shtetin hebre dhe Sirinë në Lartësitë e Golanit; Pati një përpjekje e ngjashme në vitin 1975, megjithatë, dështoi për të arritur një marrëveshje midis Izraelit dhe Egjiptit.

Ai ishte një nga arkitektët e mëdhenj të afrimit me Kinën: dy udhëtimet e tij në gjigantin aziatik, një prej tyre për t'u takuar fshehurazi me kryeministrin Zhou Enlai, i hapën derën vizitës historike të Nixon në Pekin në 1973, e cila nisi atë, që deri atëherë dukej e paimagjinueshme: normalizimi i marrëdhënieve midis Shteteve të Bashkuara dhe vendit aziatik me një regjim komunist, pas dekadash armiqësie, shkruan Vox News.

Frika e tij nga vendosja e regjimeve të majta në Amerikën Latine e shtyu atë të mbështeste - nëse jo të promovonte - diktaturat ushtarake në rajon. Në vitin 1970 ai komplotoi me CIA-n për të destabilizuar dhe për të sjellë rënien e qeverisë së zgjedhur në mënyrë demokratike të Salvador Allende në Kili.

Fuqia e tij si arkitekti i madh i politikës së jashtme amerikane u rrit gjatë skandalit të Ëatergate dhe kur ajo e Nixon, teoricienit të tij kryesor, u dobësua. Dorëheqja e këtij presidenti në vitin 1975 e pakësoi ndikimin e tij, por nuk e eliminoi atë gjatë mandatit të Presidentit Gerald Ford (1974-1977). Gjatë gjithë jetës së tij ai vazhdoi të këshillonte politikanë republikanë dhe demokratë, të shkruante libra, të mbante fjalime dhe të drejtonte një firmë konsulence globale.

Fama nuk e braktisi kurrë, por ashtu edhe polemikat. Politikat e tij në Azinë Juglindore dhe mbështetja e tij për diktaturat në Amerikën Latine çuan në akuza si kriminel lufte dhe u kërkua që ai të mbahej përgjegjës për vendimet e tij. Çmimi  Nobel për Paqe në vitin 1973, i dhënë ex aequo së bashku me vietnamezin verior Le Duc Tho - i cili e refuzoi - ishte një nga më të diskutueshëm në histori. Dy anëtarë të komitetit të Nobelit përgjegjës për dhënien e çmimit dhanë dorëheqjen. Nisën kritika dhe kërkesat për hetim në bombardimin sekret amerikan të Kamboxhias në vitin 1970.

Ai operacion kishte për qëllim të shkatërronte linjat e furnizimit që niseshin nga Vietnami i Veriut për të mbështetur guerilët komunistë në jug. Por kritikët e saj besojnë se kjo përshpejtoi marrjen e Kamboxhias nga Kmerët e Kuq dhe shkaktoi një epokë terrori në atë vend në të cilën vdiqën gati dy milionë njerëz.

Pas sulmeve të 11 shtatorit 2001 në Shtetet e Bashkuara, presidenti i atëhershëm Xhorxh W. Bush e zgjodhi për të drejtuar një komitet hetimor. Opozita Demokratike denoncoi një konflikt interesi me shumë klientë të firmës konsulente të Kissinger, duke e detyruar ish-Sekretarin e Shtetit të japë dorëheqjen.

I divorcuar në vitin 1964 nga gruaja e tij e parë, Ann Fleischer, me të cilën pati dy fëmijë, për një dekadë ai fitoi një reputacion si një feminist, pavarësisht se nuk ishte saktësisht një Adonis "pushteti është afrodiziaku më i mirë", pohoi ai. Në vitin 1974 ai u martua me Nancy Maginess, bashkëpunëtore e guvernatorit të Nju Jorkut, Nelson Rockefeller.

Ai u pyet shumë herë nëse i vinte keq për ndonjë nga masat që kishte marrë apo mbështetur. Në një intervistë për rrjetin televiziv ABC në korrik të vitit të kaluar, ai u përgjigj se “Gjithë jetën kam menduar për këto probleme. Është hobi im po aq sa puna. Kështu që rekomandimet që dhashë ishin më të mirat që kisha në atë kohë.”/voxnews


Në përputhje me standarded JTI

Video

SHIKO KANALIN NE YOUTUBE
×