Shqipëria, fëmija që mëson të ecë

27 May 2022, 12:24Histori SHKRUAR NGA ILIR IKONOMI
Shqipëria, fëmija që mëson të ecë
Shqipëria, fëmija që mëson të ecë

Një nga gjërat që bëri Princ Vidi menjëherë pas arritjes në Shqipëri ishte formimi i kabinetit.

Më 18 mars 1914, qeveria e re bëri betimin në studion e Princ Vidit, në katin e dytë të Konakut (Pallatit), ndërtesa më e madhe e Durrësit që nuk ekziston më, pikërisht në vendin ku sot ngrihet Veliera. 

Shqipëria, fëmija që mëson të ecë
Shtëpia e Esat pashë Toptanit në Durrës. Majtas lart shihet kulla veneciane, që sot ekziston pa pjesën e sipërme.

Turhan pasha do të mbante edhe postin e ministrit të Jashtëm, përveç kryeministrit. Mendohej se ai ishte zgjedhur për kulturën e tij perëndimore dhe si njeri i palidhur me klikat e vendit.

Në kabinetin e ri Esat pasha u emërua ministër i Luftës. Meqenëse ministri nuk do të kishte ndonjë ushtri për të komanduar, Esati kishte kërkuar që portofolit të tij t’i shtohej edhe ministria e Brendshme. 

Autoriteti i pashait ishte i padiskutueshëm, ai e njihte mirë popullin dhe vendin. Megjithatë, disa njerëz mendonin se kjo fuqi e tij ishte më tepër rrjedhojë e frikës sesa e dashurisë, prandaj, sipas tyre, akti i parë i Princit duhet të kishte qenë largimi i Esatit, si një element i rrezikshëm që mund ta ndërlikonte gjendjen.

Mirëpo Princi ose nuk mendonte kështu, ose nuk guxonte.

Anëtarët e tjerë të kabinetit ishin: Azis pashë Vrioni, ministër i Bujqësisë dhe i Minierave, Myfit bej Libohova - i Drejtësisë, Hasan bej Prishtina - i Postave, Preng Bib Doda - i Punëve Publike, Gjergj Adamidi-Frashëri - i Financave dhe Dr. Mihal Turtulli - i Arsimit dhe i Shëndetësisë.

 

Shqipëria, fëmija që mëson të ecë
Turhan pashë Përmeti, Kryeministri i qeverisë së Vidit.Ai kishte qenë guvernator i Kretës dhe ambasador i Perandorisë Osmane në Rusi.

Në emërimin e kabinetit ishte patur kujdes që të përfaqësoheshin të treja besimet: pesë myslimanë, dy ortodoksë dhe një katolik.

Ministrat ishin njerëz që kishin jetuar kryesisht jashtë vendit, duke filluar nga Turhan pasha, i cili nuk kishte qenë në Shqipëri prej pesë dekadash.

Disa prej tyre kishin praktikuar gati gjithë jetën gjuhën turke, prandaj komunikimi për punët e qeverisë nuk mund të bëhej veçse në turqisht.

Esati do të ishte më i fuqishmi në qeverinë e re, sepse nuk kishte gjasa që Turhan pasha, ky “i jashtëm”, t’ia kalonte për nga ndikimi. Esati kishte në anën e tij të lëkundurin Myfit Libohova dhe Hasan Prishtinën e Dr. Turtullin.

Azis Vrioni me origjinë nga Berati, ndonëse ishte i afërt me Esatin, e shihte ministrin e Brendshëm si kundërshtar personal, por pa guxuar t’i dilte hapur.

Vrioni kishte qenë ministër i Financave në qeverinë e Ismail Qemalit, por pas disa muajsh kishte dhënë dorëheqjen, për të mos u ngatërruar me parregullsitë financiare të qeverisë.

Ndoshta njeriu me emrin më të pastër në kabinet ishte Dr. Adamidi, mjek me origjinë nga Frashëri, i cili kishte jetuar prej tri dekadash në Egjipt.

Kapiteni Duncan Heaton-Armstrong, që shërbente si sekretar privat i Princit, tregon se me t’u formuar kabineti, ministrat nisën të shpërblejnë me poste miqtë e tyre.

Shqipëria, fëmija që mëson të ecë
Esat pasha, disa nga ministrat e ardhshëm dhe personalitete të tjera, ditën e arritjes së Princ Vidit, 7 mars 1914.

Anëtarët e kabinetit ndonjëherë e fillonin punën vonë pasdite dhe uleshin bashkë në shtëpinë e Esatit deri pas mesnate, duke pirë kafe dhe duhan pa fund. Shtëpia ndodhej pikërisht nën kullën veneciane, që sot shërben si pikë vrojtimi për turistët.

Në fakt, pjesa më e madhe e tyre nuk kishin zyra dhe banonin në konakun e Esatit si mysafirë.

Ministrat nuk prisnin shumë nga vetja. Turhan pashës, për shembull, i pëlqente ta krahasonte veten me një mami dhe Shqipërinë me një bebe.

Kur e kritikonin për diçka, ai përgjigjej: Ju prisni nga unë që fëmijën e posalindur ta përgatis jo vetëm për gjimnaz por edhe për universitet. Do të isha i kënaqur nëse fëmija mëson të ecë!



Video