
European capitals are quietly preparing for a scenario that until recently was considered largely theoretical, a large-scale hybrid attack on a European Union member state, which could cause numerous casualties and require an immediate, coordinated response.
According to European diplomats and officials cited by Politico, discussions about this scenario have intensified in recent weeks, particularly after the discovery of an attempted attack with explosive-laden drones at Leipzig/Halle Airport in Germany in August.
The German government has linked the attempt to Russia, while European Commission President Ursula von der Leyen has stated that a successful attack could have caused major damage and loss of life.
Meetings with strict security measures
Ambassadors from the 27 member states have been holding discussions in a limited format in recent weeks, without mobile phones and without aides in the room. According to two European diplomats, in one recent meeting, attention was particularly focused on the possibility of a hybrid attack that would cause a large number of casualties.
The EU already has a toolbox for countering hybrid threats, which provides for coordination in the face of cyberattacks, sabotage, election interference and other actions below the threshold of armed conflict. But now the question is more direct: what happens if such an attack causes dozens or even more casualties?
"We must be prepared for something serious," a European diplomat declared, stressing that the incident in Leipzig showed that a serious event with human consequences can no longer be ruled out.
Concerns about hybrid attacks grow
In Brussels, concern has been fueled by a series of incidents that European and NATO authorities have placed in the context of hybrid threats. These include drone incidents, suspicious fires in critical infrastructure, plans to place incendiary devices in transport hubs in various European countries, and repeated cases of airspace violations.
The EU has repeatedly accused Moscow of intensifying sabotage, cyberattacks, disinformation and other covert operations against European countries following Russia's invasion of Ukraine. Russia has denied various accusations of involvement in such incidents. The director of the European Centre of Excellence for Countering Hybrid Threats, Teija Tiilikainen, has warned that using increasingly dangerous tools to test Europe's preparedness also increases the risk of casualties.
Çfarë do të bënte BE-ja pas një sulmi?
Diskutimet në Bruksel janë përqendruar edhe te masat praktike që mund të ndërmerren pas një incidenti të madh. Ndër skenarët e shqyrtuar janë dërgimi i ekipeve të reagimit të shpejtë, aktivizimi i menjëhershëm i fondeve evropiane për shtetin e goditur dhe koordinimi i komunikimit publik nga drejtuesit e institucioneve të BE-së. Megjithatë, një nga çështjet më të ndërlikuara mbetet përcaktimi i përgjegjësisë për reagimin.
Debati për rolin e NATO-s
Diskutimet kanë shkaktuar shqetësim në disa kryeqytete evropiane, të cilat druhen se BE-ja mund të hyjë në një fushë që tradicionalisht i përket NATO-s. Këshilli Evropian ka theksuar vazhdimisht se forcimi i mbrojtjes evropiane duhet të jetë plotësues i NATO-s dhe se Aleanca mbetet themeli i mbrojtjes kolektive për vendet anëtare.
Ish-zëdhënësja e NATO-s dhe bashkëpunëtorja e institutit britanik RUSI, Oana Lungescu, ka paralajmëruar se krijimi i mekanizmave paralelë mund të shkaktojë paqartësi në momentet e krizës. Sipas saj, një ndarje e qartë e përgjegjësive do të ishte më efikase: NATO të fokusohet te shkëmbimi i informacionit dhe parandalimi ushtarak, ndërsa BE-ja te mbrojtja civile dhe menaxhimi politik i krizës.
Frika nga rrjedhja e informacionit
Një tjetër shqetësim lidhet me sigurinë e vetë diskutimeve evropiane. Diplomatë të ndryshëm kanë shprehur rezerva për ndarjen e informacioneve tepër sensitive në takimet e BE-së, për shkak të frikës se ato mund të rrjedhin në media ose të përfundojnë te vende të treta. Një diplomat nga krahu lindor i BE-së ka deklaruar se qeveria e tij është veçanërisht e kujdesshme në ndarjen e informacionit të klasifikuar gjatë mbledhjeve të përfaqësuesve të përhershëm.
Propozimi i von der Leyen
Diskutimet zhvillohen paralelisht me përpjekjet e Ursula von der Leyen për të forcuar rolin e BE-së në fushën e sigurisë. Në këtë kuadër është propozuar krijimi i një protokolli emergjent për sigurinë, përmes të cilit vendet anëtare do të mund të koordinoheshin në rast të një krize të madhe. Në diskutim është edhe ideja për krijimin e një “Këshilli Evropian të Sigurisë”.
Megjithatë, disa vende argumentojnë se BE-ja tashmë ka mekanizma që mund të aktivizohen në situata të tilla. Një prej tyre është IPCR, Mekanizmi i Integruar i BE-së për Reagimin Politik ndaj Krizave, i cili lejon presidencën e radhës të BE-së të thërrasë takime urgjente dhe kur është e nevojshme, të përfshijë ekspertë nga NATO, OKB-ja dhe organizata të tjera.
Shembulli i sulmeve në Paris
Një precedent për reagimin evropian ekziston që nga sulmet terroriste në Paris në vitin 2015. Franca aktivizoi atëherë për herë të parë dhe deri më sot të vetmen herë nenin 42.7 të Traktatit të BE-së, i cili parashikon klauzolën e ndihmës së ndërsjellë.
However, its activation was a political decision by Paris and did not lead to a unified military mobilization of the European Union. Now the challenge for Brussels is more complex: How would the system work in the case of a hybrid attack with multiple casualties, when responsibility for the attack may be difficult to immediately determine?