ËNDRRA / Kryeministri jep dorëheqjen dhe zgjohet poshtë urës pariziene!

 Kliko këtu për të tjera
Voxpress:

Programi rus që depërtoi në telefona dhe kompjuterë amerikanë, përfshi laptopin e Hunter Biden

6 October 2026, 21:28Kosova&Bota SHKRUAR NGA REDAKSIA VOX

Programi rus që depërtoi në telefona dhe kompjuterë

Një program i fuqishëm për nxjerrjen e të dhënave nga telefonat, kompjuterët dhe pajisjet elektronike është përdorur për vite nga agjenci amerikane të sigurisë dhe policisë, ndërsa tani autoritetet amerikane akuzojnë drejtuesit e kompanisë që e zhvilloi atë se fshehën origjinën e vërtetë ruse të pronësisë.

Hetimi i RFE/RL ngre pikëpyetje të rëndësishme mbi sigurinë e këtij programi, i njohur si Oxygen Forensics, i cili është përdorur edhe për analizimin e laptopit të Hunter Biden, djalit të ish-presidentit amerikan Joe Biden.

Më 23 shtator 2026, Departamenti amerikan i Drejtësisë njoftoi akuza ndaj dy drejtuesve të kompanisë, duke pretenduar se ata kishin mashtruar qeverinë amerikane lidhur me pronësinë dhe kontrollin e kompanisë.

Sipas autoriteteve amerikane, Oxygen Forensics ishte në të vërtetë në pronësi dhe nën kontrollin e shtetasve rusë.

Programi që mund të nxirrte edhe të dhëna të fshira

Oxygen Forensics zhvillon mjete të forenzikës digjitale që mund të nxjerrin të dhëna dhe skedarë nga telefona celularë, kompjuterë dhe pajisje të tjera elektronike.

Programi është përdorur nga institucione amerikane, përfshirë Departamentin e Mbrojtjes, Shërbimin Sekret, Departamentin e Sigurisë Kombëtare dhe FBI-në, si dhe nga dhjetëra agjenci policore federale dhe lokale.

Një prezantim i mbajtur në tetor 2024 në Virginia tregon shkallën e aftësive të këtij programi.

Në këtë prezantim, ish-agjenti i Shërbimit Sekret amerikan Konstantinos “Gus” Dimitrelos tregoi se kishte përdorur Oxygen për të analizuar një kopje të hard diskut të laptopit të Hunter Biden.

Ai tha se kishte arritur të rikuperonte dhjetëra mijëra skedarë, përfshirë edhe materiale të fshira.

Dimitrelos ishte angazhuar nga Washington Examiner për të autentikuar hard diskun e laptopit. FBI kishte deklaruar më herët se kishte verifikuar autenticitetin e pajisjes, ndërsa Washington Post kishte kryer gjithashtu analizën e një pjese të të dhënave përmes ekspertëve të jashtëm.

RFE/RL nuk ka mundur të përcaktojë nëse FBI-ja përdori vetë programin Oxygen për analizimin e laptopit.

I njëjti program në Rusi dhe në SHBA

Pikërisht këtu qëndron një nga aspektet më shqetësuese të hetimit.

Sipas aktivistëve rusë dhe një ish-punonjësi të kompanisë, versioni amerikan i programit është identik me atë që përdoret në Rusi.

Programi është zhvilluar nga kompania ruse Oxygen Software, e cila më vonë ndryshoi emrin në MKO-Systems. Në Rusi, produkti i saj “Mobile Forensic Detective” është përdorur nga agjenci të zbatimit të ligjit, përfshirë Shërbimin Federal të Sigurisë, FSB.

Pesë shtetas rusë që figurojnë si pronarë të MKO-Systems janë të njëjtët persona që autoritetet amerikane i identifikojnë si pronarët e vërtetë pas Oxygen Forensics.

Njëri prej tyre, Oleg Davydov, ka shërbyer më herët në strukturat e Shërbimit Federal të Sigurisë dhe Ministrisë së Situatave të Emergjencave në Rusi. Davydov, i cili ishte drejtues teknik i kompanisë, u arrestua në aeroportin Heathrow në Londër dhe ndodhet në paraburgim në pritje të procedurave për ekstradim në SHBA.

Në të njëjtën kohë, drejtuesi amerikan i Oxygen Forensics, Lee Reiber, u arrestua në Idaho dhe u lirua me kusht.

A ka “backdoor” në program?

Akuza më e rëndësishme që mbetet për t’u sqaruar është nëse programi mund të përmbajë një mekanizëm të fshehtë, ose “backdoor”, që do t’u mundësonte personave të jashtëm të hynin në të dhënat e nxjerra nga pajisjet.

Deri tani, nuk ka prova publike që Oxygen Forensics përmban një backdoor apo se është përdorur për akses të paautorizuar në të dhëna.

Vetë Departamenti amerikan i Drejtësisë e ka bërë të qartë se aktakuza nuk pretendon se programi përmban kod keqdashës ose se është përdorur për të kryer akses të paautorizuar.

Ekspertja norvegjezo-amerikane e sigurisë digjitale Runa Sandvik ka paralajmëruar megjithatë se struktura e pronësisë së kompanisë është shqetësuese.

Sipas saj, nuk ka prova të forta se programi ka bërë diçka tjetër përveç funksionit për të cilin është ndërtuar, por mënyra se si kompania ka fshehur pronësinë e saj ruse ngre pikëpyetje serioze.

Shërbimi Sekret ndërpreu përdorimin

Shërbimi Sekret amerikan njoftoi RFE/RL se përdorimi i programit Oxygen u ndërpre menjëherë në shkurt 2026, pasi agjencia identifikoi rreziqe sigurie.

Sipas institucionit, programi ishte përdorur vetëm në mjedise të izoluara nga interneti, të ashtuquajtura “air-gapped”, dhe nuk ka prova se ndonjë informacion sensitiv është komprometuar.

Megjithatë, situata krijon një kontrast të pazakontë: në shkurt Shërbimi Sekret e ndërpreu një kontratë pesëvjeçare me kompaninë për arsye sigurie, ndërsa Departamenti amerikan i Shtetit nënshkroi një kontratë të re me Oxygen në gusht, vetëm disa javë para shpalljes së akuzave penale.

Departamenti i Shtetit nuk ka bërë të ditur nëse vazhdon ta përdorë programin apo nëse ka shqetësime lidhur me sigurinë e tij.

Nga Rusia te kontratat amerikane

Oxygen Software u themelua në Rusi në vitin 2002 nga Oleg Davydov dhe Oleg Fyodorov. Në strukturën fillestare të kompanisë figuroi edhe Instituti i Moskës për Kërkime në Radiokomunikacion, një ish-ent shtetëror që merrej me sisteme komunikimi satelitor dhe elektronikë për raketa.

Për vite, kompania operoi fizikisht në ambientet e këtij instituti.

Në vitin 2015, ajo ndryshoi emrin në MKO-Systems dhe u zhvendos, ndërsa dy vite më herët Davydov kishte krijuar Oxygen Forensics në Aleksandria të Virginias.

Në Rusi, programi u shndërrua në një nga mjetet më të përdorura të forenzikës digjitale dhe përdorej nga institucione si Komiteti Hetimor, Ministria e Brendshme dhe FSB.

Në SHBA, ndërkohë, Oxygen Forensics arriti të siguronte kontrata me një numër të madh institucionesh federale dhe lokale.

Pas pushtimit të plotë rus të Ukrainës në vitin 2022, sipas dokumenteve gjyqësore amerikane, kompania nisi të fshihte pronësinë ruse nga frika se mund të humbiste kontratat me qeverinë amerikane.

Autoritetet pretendojnë se u krijua edhe një kompani ndërmjetëse në Qipro, e quajtur Oxygen Cyprus.

Pesë pronarët rusë u zhdukën nga dokumentet korporative ruse, por prokurorët amerikanë pretendojnë se ata vazhduan të merrnin vendime për kompaninë, të kontrollonin pagesat dhe llogaritë bankare.

Lidhja e paqartë me rrjetin Evil Corp

Hetimi zbulon gjithashtu një lidhje indirekte me persona të lidhur me botën e krimit kibernetik rus, megjithëse RFE/RL nuk ka mundur të provojë një lidhje të drejtpërdrejtë mes tyre dhe Oxygen Software.

Pas falimentimit të Institutit të Moskës për Kërkime në Radiokomunikacion në vitin 2022, ai u ble nga një grup investitorësh ku bënte pjesë Eduard Bendersky, ish-oficer i forcave speciale të FSB-së.

Dhëndri i Benderskyt është Maksim Yakubets, programues i lidhur me grupin famëkeq të ransomware-it Evil Corp. Autoritetet amerikane e kanë shpallur Yakubets në kërkim dhe kanë ofruar një shpërblim prej 5 milionë dollarësh për arrestimin e tij.

Megjithatë, hetimi nuk ka gjetur prova që Bendersky apo Yakubets të kenë pasur rol në Oxygen Software.

Programi është përdorur edhe në raste politike në Rusi

Sipas aktivistëve dhe ekspertëve, “Mobile Forensic Detective” është përdorur gjerësisht në Rusi për nxjerrjen e të dhënave nga pajisjet elektronike, përfshirë raste që lidhen me ndjekje penale me motive politike.

Një prej rasteve të dokumentuara lidhet me gazetaren e RFE/RL, Alsu Kurmasheva, e cila u arrestua në Rusi në vitin 2023 dhe u dënua me gjashtë vjet e gjysmë burg. Ajo dhe RFE/RL i konsideruan akuzat të pabazuara. Kurmasheva u lirua në gusht 2024 në kuadër të një shkëmbimi të të burgosurve.

Dokumentet e një prej procedimeve penale tregojnë përdorimin e programit për nxjerrjen e të dhënave nga pajisjet elektronike të saj.

Laptopi i Hunter Biden dhe skandali që tronditi politikën amerikane

Në qendër të historisë qëndron edhe një prej skandaleve më të mëdha të politikës amerikane para zgjedhjeve presidenciale të vitit 2020.

Hunter Biden ia dorëzoi laptopin e dëmtuar një servisi në Delaware në vitin 2019. Të dhënat e pajisjes u shpërndanë më pas te avokatë dhe aktivistë republikanë, ndërsa disa media amerikane publikuan materiale prej saj.

Rasti u shndërrua në një betejë të madhe politike. Kompanitë kryesore të rrjeteve sociale kufizuan në atë kohë shpërndarjen e disa raportimeve, duke iu referuar dyshimeve se të dhënat mund të ishin manipuluar nga Rusia.

Më vonë, gjatë procesit gjyqësor ndaj Hunter Biden për posedim të paligjshëm të armës, një agjent i FBI-së dëshmoi se agjencia kishte verifikuar autenticitetin e laptopit.

Tani hetimi mbi Oxygen Forensics shton një element të ri dhe të pazakontë në këtë histori: një nga ekspertët e njohur që analizoi të dhënat e laptopit përdori pikërisht një program që autoritetet amerikane e lidhin me një kompani me pronësi dhe kontroll rus.

Kjo nuk do të thotë se të dhënat e laptopit janë manipuluar nga Rusia, dhe as se Oxygen ka përdorur ndonjë mekanizëm të fshehtë për t’i ndryshuar ato. Deri tani nuk ka prova publike për një gjë të tillë.

Por çështja e pronësisë, përdorimit nga institucionet amerikane dhe aftësive të jashtëzakonshme të këtij programi ka hapur një tjetër front shqetësues në debatin mbi sigurinë kibernetike të SHBA-ve.

Në një kohë kur lufta kibernetike është bërë pjesë e konkurrencës strategjike mes Rusisë dhe Perëndimit, rasti Oxygen Forensics ngre një pyetje më të gjerë: sa e sigurt është një infrastrukturë digjitale kur mjetet më të fuqishme të saj mund të jenë zhvilluar, kontrolluar ose mirëmbajtur nga aktorë të lidhur me një shtet rival?


Në përputhje me standarded JTI

Video

SHIKO KANALIN NE YOUTUBE
×