TË PAPËRGJEGJSHËM / Pemë ullinjsh shekullorë ndezin zjarr për t’u ngrohur, policia: Do ndiqen pemalisht!

 Kliko këtu për të tjera
Voxpress:

Pamje të paprecedenta nga Dielli, çfarë zbuluan shkencëtarët falë teleskopit më të fuqishëm në botë

6 Gusht 2026, 19:57Lifestyle SHKRUAR NGA REDAKSIA VOX
Këto janë imazhet me rezolucionin më të lartë të sipërfaqes së Diellit që janë kapur ndonjëherë

Pamje të paprecedenta nga Dielli, çfarë zbuluan

Shkencëtarët që përdorin teleskopin më të fuqishëm diellor në botë kanë arritur të fotografojnë sipërfaqen e Diellit me një nivel detajesh të paprecedentë.

Pamjet e reja zbulojnë vorbulla të fuqishme në sipërfaqen e yllit tonë, një fenomen që deri më tani nuk ka qenë i mundur të vëzhgohej. Sipas studiuesve, këto lëvizje krijohen nga ndërthurja dhe përdredhja e fushës magnetike të Diellit si pasojë e lëvizjes së gazrave shumë të nxehtë.

Ky rrotullim i vazhdueshëm është një nga mekanizmat kryesorë që gjeneron shpërthime të mëdha energjie, duke krijuar të ashtuquajturën “mot hapësinor”. Këto fenomene mund të ndikojnë në rrjetet elektrike, satelitët, sistemet e komunikimit dhe madje të rrezikojnë astronautët në hapësirë.

“Dielli është burimi i gjithë kësaj energjie dhe i motit hapësinor”, tha Dr. David Boboltz nga Observatori Kombëtar Diellor i SHBA-së (NSO). Sipas tij, imazhet me rezolucion më të lartë do t’i ndihmojnë shkencëtarët të kuptojnë më mirë proceset që ndodhin në Diell dhe, në të ardhmen, të parashikojnë më saktë motin hapësinor.

Zbulimet, të publikuara në revistën shkencore Nature, u bënë të mundura falë Teleskopit Diellor Inouye, i ndërtuar në një majë mali në Havai, ku kushtet atmosferike janë ideale për vëzhgime astronomike.

Duke u fokusuar në sipërfaqen e Diellit, studiuesit regjistruan vorbulla të imëta rrotulluese. Astronomi i NSO-së, Dr. David Kuridze, shpjegoi se këto lëvizje grumbullojnë energji magnetike, e cila më pas mund të çlirohet në formën e shpërthimeve të fuqishme diellore.

Pamje të paprecedenta nga Dielli, çfarë zbuluan
Shkencëtarët thonë se kanë kapur forcën lëvizëse pas shpërthimeve të papritura të plazmës diellore dhe fushave magnetike që Dielli dërgon në hapësirë

Çfarë zbuluan shkencëtarët?

Fenomeni i vëzhguar njihet si paqëndrueshmëria Kelvin-Helmholtz, e cila ndodh kur dy shtresa gazrash të nxehtë lëvizin me shpejtësi të ndryshme pranë njëra-tjetrës, duke krijuar vorbulla spirale. Një proces i ngjashëm ndodh edhe në oqeane, ku valëzimet e vogla mund të shndërrohen në dallgë të mëdha.

Sipas studiuesve, ky zbulim ndihmon në shpjegimin e mënyrës se si energjia transportohet drejt shtresave të sipërme të atmosferës diellore dhe pse sipërfaqja e Diellit arrin temperatura kaq të larta.

Kur energjia e grumbulluar bëhet mjaftueshëm e madhe, ajo mund të çlirohet në formën e flakërimeve diellore ose shpërthimeve masive të materialit koronal, të cilat janë ndër fenomenet kryesore që ndikojnë në motin hapësinor.

Pamje të paprecedenta nga Dielli, çfarë zbuluan
Teleskopi Diellor NSF Inouye

Shkencëtarët theksojnë se, përveç rëndësisë praktike për mbrojtjen e teknologjive në Tokë, Dielli mbetet një “laborator natyror” i pazëvendësueshëm për studimin e ligjeve themelore të fizikës. Ata kujtojnë se edhe prova e parë eksperimentale e teorisë së relativitetit të përgjithshëm të Albert Ajnshtajnit u arrit falë vëzhgimeve të një eklipsi diellor.

Galeria fotografike (
)


Në përputhje me standarded JTI

Video

SHIKO KANALIN NE YOUTUBE
×