
Në një kolegj ushtarak në veri të Teheranit, komandanti Hossein Dadvand trajnon mijëra ushtarë iranianë për luftërat e së ardhmes. Por për të kuptuar këtë të ardhme, ai – si shumë të tjerë në strukturat ushtarake iraniane – ka kthyer sytë nga një konflikt tjetër: lufta në Ukrainë.
Sipas një analize të gjerë mbi qindra artikuj të botuar në revista ushtarake iraniane, Teherani ka studiuar me kujdes përvojën e luftës mes Ukrainës dhe Rusisë, duke kërkuar mësime konkrete për modernizimin e ushtrisë së vet.
Në qendër të këtij studimi qëndron një element kyç: dronët. Përdorimi masiv i mjeteve ajrore pa pilot në Ukrainë ka bindur strategët iranianë se luftërat moderne nuk fitohen më vetëm me tanke apo avionë të rëndë, por me teknologji të lirë, të shkallëzueshme dhe fleksibile.
Dadvand, në një nga analizat e tij, rekomandon investime të mëdha në prodhimin e dronëve – madje edhe përmes printerëve 3D – si dhe integrimin e Inteligjencës Artificiale në sistemet e armëve. Ai sugjeron gjithashtu krijimin e njësive më të vogla, më të shpejta dhe më të lëvizshme, të afta për t’u përshtatur në terrene komplekse.
Por studimi i luftës nuk ka qenë vetëm teknik. Artikujt tregojnë se Irani ka analizuar me vëmendje edhe mënyrën se si një shtet më i dobët, si Ukraina, ka arritur të përballojë një fuqi më të madhe si Rusia.
Kjo ka nxitur debat brenda elitës ushtarake iraniane mbi dobësitë e veta. Në disa analiza, komandantë të lartë paralajmërojnë për mungesë planifikimi afatgjatë dhe nevojën për reforma të shpejta në stërvitje, rekrutime dhe teknologji.
Një tjetër prioritet i dukshëm është lufta kibernetike. Artikujt tregojnë përpjekje në rritje për të forcuar kapacitetet digjitale dhe për të integruar inteligjencën artificiale në vendimmarrje dhe operacione.
Në të njëjtën kohë, disa studime hedhin dritë mbi debate të brendshme për blerjen e armëve të avancuara, si avionët luftarakë Su-35 nga Rusia – një çështje që ka krijuar tension mes degëve të ndryshme të ushtrisë.
Megjithatë, ndoshta aspekti më i rëndësishëm i këtyre publikimeve është ajo që zbulojnë për mendësinë e brendshme të Ushtrisë iraniane.
Sipas ekspertëve, këto revista shërbejnë si një hapësirë e kontrolluar ku idetë testohen dhe ku komandantët sinjalizojnë prioritetet e tyre. Ato ofrojnë një “pamje të turbullt, por të vlefshme” të mënyrës se si Irani mendon për luftën, teknologjinë dhe rivalët e tij, përfshirë Shtetet e Bashkuara.
Në fund, përtej analizave strategjike, disa artikuj zbulojnë edhe probleme të përditshme: nga mangësitë në spitalet ushtarake, te diskriminimi social brenda akademive dhe shqetësimet për moralin e trupave.
Këto detaje, megjithëse duken periferike, janë pjesë e të njëjtit realitet: një ushtri që përpiqet të mësojë shpejt nga luftërat e të tjerëve, ndërsa përgatitet për sfidat e veta.
Në një botë ku konfliktet po bëhen gjithnjë e më teknologjike dhe asimetrike, mësimet nga Ukraina mund të rezultojnë vendimtare për mënyrën se si Irani do të luftojë – ose do të shmangë – luftërat e së ardhmes.