RRJEDHJE INFORMACIONI / Botohet komunikimi sekret i deputetëve socialistë për protestën

 Kliko këtu për të tjera
Voxpress:

Presioni i Trump ekspozon iluzionin e pushtetit në Serbi, Orban gati të përfitojë nga rendi i ri energjetik

4 Shkurt 2026, 23:47Kosova&Bota SHKRUAR NGA REDAKSIA VOX

Sanksionet e vendosura nga presidenti amerikan po e detyrojnë Gazprom-in të tërhiqet nga Serbia. Fuqia e presidentit Aleksandër Vuçiç po gërryhet, ndërsa kryeministri hungarez Viktor Orbán po përfiton nga rendi i ri energjetik.

Politikat e paqëndrueshme të presidentit amerikan, me një lumë kërcënimesh të vazhdueshme, disa prej të cilave më pas i tërheq, krijojnë përshtypjen se Donald Trump thjesht po bën zhurmë. Në diskursin politik është përhapur akronimi “TACO” për të përshkruar prirjen e tij për t’u tërhequr: Trump gjithmonë tërhiqet. Por, si shumica e pohimeve që përmbajnë fjalën “gjithmonë”, edhe ky është i pasaktë. Trump është mjaft serioz. Këtë po e mësojnë nga afër kundërshtarët e tij të dobët, si presidenti i rrëmbyer i Venezuelës. Një tjetër shembull është Serbia me presidentin e saj në dukje të fuqishëm, Aleksandër Vuçiç.

Për një kohë të gjatë dukej se sundimtari i Beogradit mund t’u shmangej kërkesave të Uashingtonit. Por në fund ai u detyrua të tërhiqej, edhe pa dërgimin e një armate amerikane në Adriatik. Mjaftoi që SHBA-të të mos pezullonin sanksionet ndaj kompanisë më të madhe energjetike, NIS.

Dëbimi i Gazprom-it dobëson ndikimin e Moskës

I përballur me një krizë energjetike dhe rrezikun e mungesës së karburantit për një popullsi tashmë të pakënaqur, Vuçiç iu nënshtrua kërcënimit real të Trump. Pjesëmarrja shumicë e Rusisë në NIS kishte qenë prej kohësh një pengesë për presidentin amerikan, i cili po përpiqet të frenojë edhe interesa të tjera energjetike ruse. Këto përfshijnë kufizime për eksportet ruse të naftës drejt Indisë, sanksione ndaj Gazprom-it dhe shitjen e detyruar të biznesit të Lukoil-it te fondi amerikan i investimeve Carlyle.

Ndërhyrja e Trump në Beograd po ndryshon ekuilibrat e pushtetit në Ballkanin Perëndimor. Serbia ia shiti shumicën e aksioneve të NIS Rusisë në vitin 2008, si pjesë e një strategjie për të forcuar lidhjet me furnizuesin lindor të gazit dhe naftës, kulturalisht të afërt. Dalja e Gazprom-it, më shumë e ngjashme me një dëbim të detyruar, po e zvogëlon tani ndikimin e Moskës në “oborrin e pasmë” të Bashkimit Europian. Kjo vështirë se do t’u pëlqejë strategëve në Kremlin, edhe pse çmimi i shitjes, rreth 1 miliard euro, pritet të jetë dy herë e gjysmë më i lartë se çmimi fillestar i blerjes.

Rend i ri energjetik në Ballkanin Perëndimor

Përfituesi kryesor i këtij rendi të ri energjetik është një fqinj i Vuçiçi-t: Kryeministri hungarez Viktor Orbán. Kompania energjetike MOL, me seli në Budapest dhe nën ndikimin e tij, pritet të bëhet aksioneri shumicë i NIS, me kusht që amerikanët të japin miratimin, gjë që aktualisht duket e mundshme. MOL do të vazhdojë të furnizohet me gaz dhe naftë të lirë nga Rusia. Me NIS në portofolin e saj, Hungaria do të dominojë tregun e naftës në Ballkanin Perëndimor. Investitorët kanë pritshmëri të larta: Që nga shfaqja e thashethemeve të para për marrjen e kontrollit, aksionet e MOL janë rritur me rreth një të tretën.

Ndërkohë, Orbán-i “joliberal” mban marrëdhënie të mira si me Trump-in ashtu edhe me Vladimir Putin-in. Brenda BE-së, ai voton kundër çdo përpjekjeje për të dobësuar Rusinë, e cila prej katër vitesh po sulmon Ukrainën. Lidhjet e tij të ngushta me Moskën shihen me dyshim nga shumë vende të BE-së. Për këtë arsye, Spanja dhe Rumania kanë refuzuar t’u lejojnë investitorëve hungarezë të blejnë aksione në kompani hekurudhore dhe energjetike. Kompania Eon është detyruar të shtyjë shitjen e një filiali rumun.

Goditja strategjike e Orbán-it

Megjithatë, investimi i Orbán-it në NIS ishte një goditje strategjike. Falë tij, Rusia mbetet në lojë si furnizues i naftës dhe gazit. Hungaria synon gjithashtu të sfidojë planin e BE-së për të ndaluar importet e energjisë nga Rusia e Putinit në Gjykatën Europiane të Drejtësisë. Para se gjykata të marrë një vendim, Hungaria do të zhvillojë zgjedhje. Është e mundur që në prill udhëheqësi i kahershëm të rrëzohet nga pushteti. Rezultati i zgjedhjeve do të përcaktojë se sa gjatë vendet e Europës Qendrore do të vazhdojnë të mbushin arkën e luftës së Rusisë përmes importeve të naftës dhe gazit.

Pavarësisht distancës së Orbán-it nga BE-ja, është një ironi që strehimi i Vuçiç-it te Orbán-i përfaqëson një afrimitet me Bashkimin Europian, rregullat e të cilit vlejnë edhe për Serbinë. Me një të rënë të lapsit nga Uashingtoni, lideri i Beogradit – i cili e shihte veten në të njëjtin nivel me presidentët e Rusisë dhe Kinës – u kthye në realitet: Vuçiç është sundimtari i një vendi të vogël, me rritje ekonomike të ngadaltë, sistem ligjor të brishtë dhe një popullsi aq të revoltuar kundër tij, saqë u detyrua të premtojë zgjedhje të parakohshme.

Serbia është kandidate për anëtarësim në Bashkimin Europian që prej vitit 2012. Si vendi më i madh në Ballkanin Perëndimor, ajo ka një pozicion kyç. Brukseli duhet ta ruajë këtë perspektivë, por të mbështetet te politikanë që janë realisht të përkushtuar për ta realizuar atë. Me Vuçiç-in, i cili ka dominuar skenën politike në Beograd prej vitesh, kjo duket gjithnjë e më pak e mundur. Ai e ka shteruar prej kohësh besimin jo vetëm të segmenteve të gjera të popullsisë së tij, por edhe çdo mbështetje fillestare që ka pasur nga Bashkimi Europian./ Frankfurter Allgemeine Zeitung


Në përputhje me standarded JTI

Video

SHIKO KANALIN NE YOUTUBE
×