KRYENGRITJA/ Rebelohen deputetët e PS-së, marrin zvarrë të Gjatin të votojë ndarjen territoriale!

 Kliko këtu për të tjera
Voxpress:

ANALIZA: Trump e donte Kanadanë si shtetin e 51-të. Përfundoi duke e shtyrë drejt Bashkimit Europian

17 September 2026, 21:52Kosova&Bota SHKRUAR NGA REDAKSIA VOX
ANALIZA: Trump e donte Kanadanë si shtetin e 51-të. Përfundoi
Presidenti Donald J. Trump me Kryeministrin e Kanadasë, Mark Carney, në Zyrën Ovale tetorin e kaluar.

Luke Broadwater dhe Michael Crowley – New York Times

Ftesa e BE-së për Kanadanë që të bëhet një “anëtare e asociuar” është një shenjë e diplomacisë së Trump-it, e cila shpesh përfshin kërcënimin e miqve më të afërt të Amerikës

Në fillim të mandatit të tij të dytë, Presidenti Trump dëshironte që Kanadaja të ishte aq e lidhur me Shtetet e Bashkuara saqë madje synoi ta bënte shtetin e 51-të. Në vend të kësaj, ai e ka shtyrë Kanadanë drejt Bashkimit Europian, pas muajsh antagonizimi, talljes me kryeministrin e vendit dhe zhvillimit të një lufte tregtare të pandalshme.

Ftesa e Bashkimit Europian të mërkurën për Kanadanë që të bëhet një “anëtare e asociuar” është një shenjë e efekteve të diplomacisë së Trump‑it, e cila shpesh përfshin kërcënimin e vendeve që dikur konsideroheshin miqtë më të afërt të Amerikës.

Edhe nëse gjesti i BE‑së përfundon duke qenë më shumë simbolik sesa substancial, ai tregon se si Trump po trondit marrëdhëniet globale në mënyra që do të jenë të vështira për t’u zhbërë.

“Duhet ta shohim këtë veprim nga Kanadaja dhe BE‑ja si një pasojë direkte e veprimeve dhe retorikës së Trump‑it”, tha James Batchik, zëvendësdrejtor në Qendrën Europë të Këshillit Atlantik. “Retorika rreth bërjes së Kanadasë shteti i 51‑të dhe kërcënimet ndaj Groenlandës, të cilat ende janë shumë, shumë kontroverse dhe të kujtuara në Bruksel, janë vërtet kujtesë për të dyja palët se Shtetet e Bashkuara nuk janë domosdoshmërisht aleati i besuar që dikur ishin.”

Në çdo hap, qasja kërcënuese e Trump ndaj Kanadasë ka rezultuar e kundërta. Lufta e tij tregtare shkaktoi probleme për republikanët e dobësuar në shtetet vendimtare, duke rrezikuar kontrollin e Senatit nga G.O.P. Dhe armiqësia e tij ndaj udhëheqësve kanadezë ndihmoi në ngritjen e partisë liberale të vendit, e cila nuk është mike e Trump‑it, drejt fitores zgjedhore.

Presidenti Trump reagoi me zemërim ndaj ofertës së BE‑së për Kanadanë, duke folur para gazetarëve të mërkurën në mbrëmje.

“Kanadaja ka qenë një partner shumë i rëndësishëm tregtar”, tha ai. “Jo, nuk e shoh kështu. Nëse ata e bëjnë këtë, nëse e konsideroj si një akt armiqësor, do të vendos tarifa shumë serioze ose do të ndaloj tregtinë me Europën për shumë gjëra. Pra, nëse e bëjnë këtë, nëse Europa e bën këtë me një qëllim të keq, nëse është me qëllim të mirë, është në rregull, por nëse është me qëllim të keq, do të vendosim tarifa shumë të rënda ndaj Europës, gjë që është një mundësi”.

Beteja e Trump me Kanadanë është pjesë e fokusit të tij të veçantë mbi Hemisferën Perëndimore, të cilën presidentët e fundit, të përqendruar zakonisht në Lindjen e Mesme dhe Azi, shpesh e kanë lënë pas dore.

I inkurajuar pas një operacioni amerikan që rrëzoi udhëheqësin e Venezuelës, Trump këtë vit ka vënë në shënjestër vende të tjera të Hemisferës Perëndimore. Ai ka ushtruar presion të madh ekonomik ndaj Kubës dhe ka propozuar një “marrje miqësore”. Ka kërcënuar të marrë nën kontroll Kanalin e Panamasë dhe të shkëpusë Grenlandën nga Danimarka.

Në një përditësim të Doktrinës Monroe, deklaratës themelore të vitit 1823 mbi pretendimet e SHBA në Hemisferën Perëndimore, me atë që e quajti “Korrigjimi Trump”, presidenti shpalli zyrtarisht se “populli amerikan, jo kombet e huaja dhe as institucionet globaliste, do të kontrollojë gjithmonë fatin e tyre në hemisferën tonë.”

(Trump shpesh i referohet konceptit si “Doktrina Donroe”, e emërtuar sipas vetes.)

Në rastet e Kubës dhe Venezuelës, politikat e Trump udhëhiqen nga Sekretari i Shtetit Marco Rubio, një kubano-amerikan me ideologji të fortë antisocialiste. Rubio ka treguar shumë më pak entuziazëm publik për pretendimet territoriale të Trump sesa për demokratizimin e rajonit.

Por fiksimi i Trump me Kanadanë është kryesisht i lidhur me tregtinë dhe ekonominë, jo me territorin apo politikën.

Presidenti e filloi mandatin e tij të dytë duke kërcënuar udhëheqësin e mëparshëm të Kanadasë, Justin Trudeau, të cilin Trump e përqeshi publikisht, me prishjen e njëanshme të marrëveshjeve që kanë rregulluar marrëdhëniet mes dy vendeve fqinje për më shumë se një shekull.

Ai ka vendosur tarifa ndaj Kanadasë, e cila bashkë me Meksikën është një nga dy partnerët kryesorë tregtarë të Amerikës, që po dëmtojnë sektorë kyç të ekonomisë kanadeze, si automobilët, çeliku, alumini dhe druri.

Pjesërisht për shkak të sulmeve të Trump, kanadezët u bashkuan rreth pasuesit të Trudeau, kryeministrit Mark Carney, i cili u pozicionua si kundërshtar i presidentit amerikan. Këtë vit, Carney mbajti një fjalim në Davos, Zvicër, ku bëri thirrje për një rend të ri botëror, jo më të udhëhequr nga Amerika, duke nxitur liderët politikë dhe korporativë globalë në sallë të ngrihen në këmbë për një ovacion të rrallë.

“Fuqitë e mesme duhet të veprojnë së bashku, sepse nëse nuk jemi në tryezë, jemi në menu”, tha Carney.

Liana Fix, një studiuese e lartë për Europën në Këshillin për Marrëdhënie me Jashtë, tha se nuk është e qartë se çfarë do të thotë që Kanadaja të bëhet “anëtare e asociuar” e BE‑së, përtej marrëveshjeve tregtare dhe të mbrojtjes që tashmë ekzistojnë. Por Kanadaja dhe Bashkimi Europian do të takohen në një samit në fund të tetorit, ku pritet të paraqesin ide më konkrete.

Ursula von der Leyen, presidentja e Bashkimit Europian, ka thënë se Kanadaja dhe Europa mund të punojnë më ngushtë së bashku për Arktikun, bazat e tyre industriale të mbrojtjes dhe mineralet kritike.

“BE‑ja dëshiron të japë një mesazh se fuqitë e mesme kanë një zë dhe nuk do të lejohen të ngacmohen nga administrata Trump”, tha Fix.

Reagimi i Kanadasë dhe udhëheqësve europianë është ndoshta i pritshëm, duke pasur parasysh prirjen e Trump për të sulmuar aleatët dhe për të treguar miqësi me rivalët historikë, tha Batchik.

“Donald Trump ka qenë më i butë ndaj disa prej kundërshtarëve tanë, kryesisht Rusisë dhe Kinës, ndërsa ka dyfishuar përpjekjet dhe ka marrë një qasje të gëzuar për të thumbuar aleatët tanë të mëparshëm”, tha Batchik. “Po shihni gjithnjë e më shumë europianë që e marrin këtë seriozisht dhe thonë: mirë, nëse kjo është vërtet situata, nëse ky është trajtimi që Shtetet e Bashkuara u rezervojnë aleatëve, atëherë ata thjesht do të kërkojnë alternativa diku tjetër”.

Kjo mund të përfundojë duke qenë “një largim gjeneracional nga Shtetet e Bashkuara”, tha ai, “ose të paktën do të kërkojë një sasi të konsiderueshme energjie dhe kohe për të riparuar këto marrëdhënie”.


Në përputhje me standarded JTI

Video

SHIKO KANALIN NE YOUTUBE
×