OPEN LETTER/ Come to the dialogue and listen to me speak, otherwise I will cut off your scholarships, you will rot in prison. Please!

 Kliko këtu për të tjera
Voxpress:

Football in Stalinist Albania: the only 90 minutes when people could be themselves

2024-05-16 19:46:47Sport SHKRUAR NGA REDAKSIA VOX

 

Football in Stalinist Albania: the only 90 minutes when people could be
Party ambassadors in communist Albania watching a match in 1986.

 

Phil Harrison - The Guardian

Football in Albania is a national obsession. However, between the late 1960s and the slow, protracted death of Stalinism in 1991, it became more than a simple obsession. In a country where the rewriting of the constitution in 1967 denied people freedom of belief, football became the new religion, with pilgrims from Gjirokastra to Shkodër, Lezha to Saranda, filling the stadiums every Sunday afternoon in worship of their "gods". News.

In those moments of ordered chaos, Albanians appeared free from the trials and injustices of their dependent lives, stifled by the regime, transporting through football and the common human experience, to a higher field, the green one; a picture of harmony and freedom.

For the well-known football fan who lives in Tirana, the preparations for the match day started on Wednesday afternoon.

At 5:00 p.m., Monday through Saturday, Skenderbej Square was engulfed in a wave of human traffic as Albanian workers left the city to work as regime functionaries, taking their short walks, or bike rides. through the tree-lined inner boulevards of Tirana, to their prefabricated Soviet-built apartments on the outskirts of the city.

There were no cars at that time, except for the blur of black-windowed state vehicles ferrying dignitaries to their Party offices, or the unrestrained roar of GAZ-69 trucks on their daily ammunition "runs". Buses were few and far between, taxis non-existent.

Wednesday, every two weeks, was payday. After being rewarded for the hours invested in performing their small roles in realizing Enver Hoxha's socialist dream, Albania's workers, as is ritual in all societies, would spend.

The avenues for expressing self-satisfaction were limited; a pack of cigarettes, a magazine of choice perhaps, but for ardent sports fans in Albania's largest city, payday was usually preceded by a visit to Gimi's kiosk, just off Skënderbej Square, in the shadow of the Unknown Soldier.

Gimi, a partisan from the days of the revolution, ran an elongated vertical metal kiosk, about the size of a standard telephone booth. Emblazoned with the words 'Gazeta Revista', the kiosk sold the national newspaper "Voice of the People" and recreational magazines, but for sports fans in the know it also served as a government-approved ticket for the Albanian Football Federation.

Futbolli u bë një çlirim social thelbësor për meshkujt shqiptarë, veçanërisht, dhe stadiumet, pa përjashtim ishin plot, me shumicën e tifozëve që merrnin biletat nga Gimi ditë më parë. Ishte e zakonshme që një mbështetës të bllokonte blerjen, zakonisht pesë bileta në të njëjtën kohë: tre për blerësin plus miqtë, përgjithësisht me shtimin e një komisioni prej pesë lekësh. Një çmim i lirë, ndonëse ishte ndër të pakta gjëra në Shqipërinë staliniste. Thjesht duhej të siguroheshe që të mos të kapnin në stadium, ku bashkë me tifozllëkun të flisje diçka më tepër si shfryrje.

Biletat ishin përgjithësisht të disponueshme për tre seksionet e stadiumit: prapa portës dhe një tribunë karshi, ndërkohë, Tribuna, që quhej një zonë e mbuluar, ishte e rezervuar ekskluzivisht për ushtrinë, policinë dhe anëtarët e Partisë.

Tribunat me stola druri të zëna nga proletariati quheshin njëzet, 20-tshe pasi biletat kushtonin 20 lekë. Në njëzetshet, rreshtat dhe numrat e karrigeve nuk përfilleshin, përleshja para ndeshjes për ulëset më të mira, një akt javor i supozuar anarkie. Në rrethinat e regjimentuara të Shqipërisë staliniste, me të gjitha rregullat dhe kufizimet e saj, askush nuk e pranoi konceptin e radhës.

Football in Stalinist Albania: the only 90 minutes when people could be
Arben Minga fiton një goditje me kokë për 17 Nëntori Tirana në një ndeshje kundër Tomorit në Stadiumin Qemal Stafa në vitet 1980.

Vendi i vetëm që u vu re numrat e vendeve ishte në Tribuna. Nga njëzetshet, punëtorët mund të shikonin të pranishmit në Tribuna: ambasadorë të virtytshëm, të nderuar të Partisë, të veshur me palltot e tyre të mira dhe këpucët italiane, të mbrojtur nga elementët natyrorë nga mbulesa e sipërme.

Për ata që ishin mjaft të pakujdesshëm për të mos blerë bileta para ndeshjes, pasonte një përleshje e detyrueshme të dielën për çfarë kishte mbetur të disponueshëm nëpërmjet kapakut të vogël në kioskën e Gimit.

Skenat i ngjanin orëve të hapjes në bursën e Nju Jorkut. Në Shqipërinë staliniste, ku mosmarrëveshjet publike thuajse mungonin, zënkat ndodhnin rregullisht në shesh, pasi mbi 1000 tifozë patën privilegjin javor për të parë heronjtë e tyre të futbollit në veprim.

Ndodhnin edhe arrestimet, Sigurimi (policia sekrete shqiptare) zgjodhi të mbyllte një sy ndaj akteve të sjelljes së kqija të turmës jo-ideologjikisht të motivuar.

Ata që dështuan në kërkimin e biletave të ditës së ndeshjes do të duhej të provonin fatin tek shitësit e tjerë të Tiranës: vrima të vogla në mur, poshtë shkallëve në Stadiumi Dinamo ose Stadiumi Qemal Stafa.

Erdhi e diela, Tirana u gjallërua; një zhurmë e dukshme e emocioneve kolektive që përfshin qytetin. Tifozët mblidheshin në sheshin Skënderbej disa orë para fillimit të ndeshjes në orën 15:00 për të pirë cigare dhe për të diskutuar mbi rezultatin e ndeshjes së ditës.

But what did games look like during these dark and twisted times? My friend Irvin told me: “Although the pitches were in a deplorable state, the football was beautiful, very competitive, full of quality, intelligence and skill. And the atmosphere was always amazing; we practically lived for the weekend. It was the only 90 minutes of the week that people could be themselves; they forget life and everything else, and shout and sing."

Joy, however, was always measured, as a wrong comment and against the system, could have dire consequences.

"If you made a negative remark about the government, a spy in the crowd would call a security agent who would intervene," Irvin said.

The goals were celebrated euphorically.

"Cafes and bars on Elbasani Street gave away some cards, or fans cut newspapers into small pieces to throw when their team scored. But the most imaginative form of celebration was pigeons. Every family in Albania still races pigeons to this day, and many fans will tie ribbons with the team's colors on the feet of the pigeons and release them into the stadium. They would be waiting for you in their pigeon coop when you got home.”

Fans would feel the action in grounds around the country by picking up the Albanian-made transistor radios, the size of a house brick, primitive wave absorbers with long antennas that were mounted on terraces and roofs outside like dueling swords. In the video archives of the era, you can clearly see a legion of upright spikes glistening in the midday sun.

Few Albanians knew about football outside the hermetically sealed borders of the country. There have been whispers of Yugoslav and Italian football, homemade antennae from sardine tins or shoe shine tins that offered insight into a world beyond bunkers and barbed wire. The day of the match in Albania captured the hidden soul of a people who were used to doing what they were told. Children of a republic who, once a week, were allowed to go out to play, to be a true version of themselves. And this happened every Sunday.


Në përputhje me standarded JTI

Video

SHIKO KANALIN NE YOUTUBE
×