DREAM / The Prime Minister resigns and wakes up under the Parisian bridge!

 Kliko këtu për të tjera
Voxpress:

Kurti: My ambitions for the Albanian nation are greater than those of Washington and Brussels

2024-03-31 18:26:21Politikë SHKRUAR NGA REDAKSIA VOX
Kurti: My ambitions for the Albanian nation are greater than those of Washington
Albin Kurti

The Prime Minister of Kosovo, Albin Kurti, in an interview with Ditmir Bushati on the Public Square podcast, spoke about March 25, 1999, the NATO intervention that marked the beginning of the end of the war.

Kurti also clarified the tension created in the relations with the United States of America, or more precisely as he preferred to treat it "with the State Department".

"The United States needs to take care of democracy around the planet, and I understand that they don't have enough time, and I also understand that time is running out. Not only for them, but for all of us. Therefore, when geopolitical considerations and certain strategies are added here, of course there can sometimes be disagreements more in terms of strategy and tactics than principles and values. In any case, I have made one thing clear to everyone: I do not expect the US to see the official Belgrade through the eyes of Albin Kurti, but neither should they expect me to see the official Belgrade through the eyes of the Department American State.

I was a prisoner of war, a political prisoner, I know dozens of people who were killed in the war and I knew them alive; I know the above-average history of Serbs and Albanians for the relations of the Albanian nation in general, with Serbia as a country, in particular. The USA and Serbia have mutual recognition. Serbia committed genocide in Kosovo. The US is a witness, not a victim. We are victims. Victim and witness are not the same thing. Therefore, I believe that I know Serbia better and I cannot have the same attitude or sensitivity as the American State Department. This means we have to communicate. Our relationship should be that of allies, partners and friends. But this does not mean that we are identical", said Kurti.

Another important element of the interview was when Albin Kurti pointed out that his ambitions for the Republic of Kosovo and for the Albanian nation are greater than those of Washington and Brussels.

According to Kurt, the ambition of Albanians for themselves should be higher than that of foreigners for us.

"My ambitions for the Republic of Kosovo and for the Albanian nation are greater than those of Washington and Brussels. I believe this is normal. Imagine if it were different. What future can we expect for our country and our nation if the internationals have bigger ambitions for us than we have for our nation? We should always have higher ambitions for ourselves than what our partners, allies and friends have, which are certainly invaluable and irreplaceable" , said Kurti.

Full interview:

Ditmir Bushati : Dear Albin, we have a common element, of course not to our credit, because we have the same date of birth. A quarter of a century ago, March 24, 1999, I remember being in my last year at university celebrating with my friends and of course the news of NATO's intervention in Kosovo was a long-awaited news. Unfortunately, for circumstances that you would not like, you have been a prisoner. I am interested to know what was your personal experience in prison when you learned about NATO's intervention in Kosovo?

Albin Kurti: I started my political engagement in student protests. So first as a stock. I would say as a kind of effort of the students of the University of Pristina who rose up, first, for the release of the university facilities and space, also for the freedom of the people and for the independence of Kosovo. In June 1991, all students of the University of Pristina were expelled from the university along with their professors. This was the reason why for almost a decade we were in private facilities, where we had transformed them into school-houses and university-houses. At the same time, our parents were also evicted from their jobs. From factories, hospitals, from all state public institutions. It was the time of apartheid in Kosovo, where being an Albanian citizen meant being a second class citizen, it meant not being a citizen at all. To be oppressed and exploited by definition. Killing Albanians was not a crime at that time. Therefore, there were many murders of Albanians for which the killers did not spend a single hour in prison. In these conditions, I was a student and it seemed to me that the politics of that time made peaceful, passive resistance, which somehow was too passive to be resistance. We started to re-dimension the resistance at the time when, with protests and demonstrations, we started to make the peaceful resistance active. But, very soon the war broke out in Kosovo and it was clear that international factors would not help as in the case of Croatia and Bosnia-Herzegovina.

I believe that NATO's intervention against Milosevic's Yugoslavia, or the third Yugoslavia as it was said at the time - the first Yugoslavia was the monarchical one, the second Yugoslavia was Tito's and the third, Milosevic's - had as a determining factor a rodent on the conscience of the international community that had intervened too late, too little in Bosnia-Herzegovina. So, after there it was like genocide. NATO's intervention in Kosovo was actually NATO's intervention in Yugoslavia. There were bombings in Montenegro, Vojvodina, and Serbia. But there were more bombings in Kosovo against the police and military forces of Serbia that were the targets of NATO intervention. In other words, NATO's intervention comes after a decade of apartheid, the classic occupation in Kosovo, after the abolition of autonomy, which was not a Republic anyway. And on the other hand, after the interventions in Croatia and especially in Bosnia-Herzegovina.

I believe that from my point of view as a politician, at that time I had started with politics as an action in the student union, here on the ground were the two main factors that made the spring of 1999 the beginning of the end of the war in Kosovo and the overture of the liberation of our people and country.

In the international aspect, there were two other factors, I think. First, Serbia rejected the Rambouillet Agreement, although it was quite favorable for Serbia, for Milosevic. He rejected it out of arrogance, arrogance and the fact that he did not consider Albanians citizens or people, and Milosevic repeatedly told Richard Holbrooke that, 'I could finish the job with the Albanians in 48 hours if I had my hands full. free from the international community'. The other factor was a kind of clear fear in the democratic West that the war in Kosovo could not remain only in Kosovo. It is known that the Republic of Albania is surrounded by Albanians. There are Albanians in Montenegro, in Kosovo, yes, in the Presheva Valley and in North Macedonia. The international factor understood well that if the war was prolonged a little more, since Serbia had a giant military and police apparatus, the Albanians would not only react as Kosovo Albanians, but as a nation in the Balkans. And this would also include other countries. Therefore, the second factor in the international aspect why I believe that on March 24, 1999 the bombs fell on Belgrade and other NATO targets of that time was, in parallel, the non-acceptance of the Rambouillet Agreement that was favorable to Serbia and the fear of the democratic West that the war would spread to other countries in this part of Europe.

Ditmir Bushati: Një çerek shekulli më pas, po të analizohet rrugëtimi i Kosovës ka qenë sfidues, i vështirë, është ngritur, ka pasur momente që ka bërë hapa mbrapa. Por, nëse më duhet që të flas për ‘fenomenin Albin Kurti’, ose për ‘aktivistin dhe politikanin Albin Kurti’, do të thoja se ka qenë përgjithësisht kontestues ndaj një pjese të këtyre zhvillimeve që kanë ndodhur. Ju e prekët pak dhe vetë thelbin apo tekstin e Marrëveshjes së Rambujesë për të vazhduar më pas me disa procese të tjera që i kanë paraprirë pavarësisë, apo nga momenti i shpalljes së pavarësisë deri te konsolidimi i shtetësisë së Kosovës.  Albin Kurti dhe Vetëvendosja kanë qenë gjithashtu kritikë përsa i përket mirëqeverisjes apo keqqeverisjes në Kosovë. Si e shihni ju sot nga pozicioni i kryeministrit? Pra, ju jeni në vitin e tretë si kryeministër, keni mbushur tre vite në detyrë. Cilat janë dallimet e Albin Kurtit dikur në opozitë dhe shija e ‘opozitarit Kurti’ dhe ‘detyrat e kryeministrit Kurti’?

Albin Kurti: Në politikë kam hyrë si kritikues dhe meqënëse politika nga fillet e angazhimit tim ishte aksion, edhe si kundërshtues. Pra, kritikues dhe kundërshtues. Kundërshtimi si pasojë e kritikës dhe e politikës si aksion. Si një lloj ndërhyrje subjektive e vullnetit në sferën publike ku dëshiron të ndryshosh gjërat për çfarë është i nevojshëm organizimi me të tjerët. Pra, organizimi si mjet për fuqi dhe fuqia si domosdoshmëri për ndryshime të cilat i donim. Unë nuk është se kam kritikuar shumë rrugët e ndjekura. Për të thënë të drejtën, ne shqiptarët në Kosovë jemi pajtuar me këtë gjë. Dallimet tona gjithmonë kanë qenë të vogla, por dramatike. Ne këtë aspekt unë kam kritikuar dhe kam kundërshtuar, sepse kam besuar fuqishëm që mundemi më shumë dhe meritojmë më shumë. Pra, mund të bëjmë më shumë si popull, edhe si udhëheqje politike. Dhe në anën tjetër, meritojmë më shumë krahasuar me atë çfarë na ofronin faktorët ndërkombëtar. Pra, kritika ime e ka burimin te kjo. Jo se ndodhemi komplet në një orientim të gabuar. Gjithmonë e kam pasur orientimin pro-perëndimor: BE-ja, SHBA-ja, Mbretëria e Bashkuar dhe sidomos NATO-ja. Nga orientimi, ne shqiptarët s’kemi pasur dallim. Kemi pasur dallim të strategjive, të taktikave, por do thosha dallime të ndjeshmërive të situatës.

Unë pra kam besuar përherë si kritikues i shndërruar në kundërshtues që mundemi më shumë dhe meritojmë shumë. Mundemi më shumë. Dhe ne për nga vullneti dhe fuqia meritojmë më shumë sesa propozimet dhe ofertat që vazhdimisht na vinin nga faktorët ndërkombëtare. Njësoj ka qenë dhe rasti i shpalljes së pavarësisë. Unë edhe sot e kësaj dite besoj se gjatë ‘bisedimeve të Vjenës’ kemi dhënë tepër shumë tepër herët. Nuk ka qenë e nevojshme të bëhen gjithë ato konçesione para shpalljes së pavarësisë së Kosovës. Unë besoj se konçesione të caktuara, të cilat unë s’kam qenë brenda, mund të kenë qenë të nevojshme, mirëpo ka qenë e mundur të afatizohen. Dhe në anën tjetër, gjithashtu ka qenë e mundur të lihen për më vonë me rastin e plotësimit të ndonjë kushti nga Serbia.

Ta zëmë, ‘pakoja e Ahtisarit’ me atë decentralizim mbi baza etnike, me ulëset e garantuara dhe të rezervuara në Kuvend e kështu me radhë, në fakt është menduar që t’i pelqejë edhe Serbisë dhe rrjedhimisht të kemi një rezolutë të re në Këshillin e Sigurimit të Kombeve të Bashkuara që do ta zëvëndësonte Rezolutën 1244. Kjo nuk ndodhi. Meqënëse kjo nuk ndodhi, kur ne shpallëm pavarësinë, unë nuk besoj që ka qenë e nevojshme që të gjitha ato të zbatohen njëanshëm paçka se ishin negociuar me Serbinë. Ajo në fund i kishte fituar ato, por ishte ndarë e pakënaqur me vëllimin apo përmasën e tyre. Pra, Serbia i mori të gjitha konçesionet përmbajtësisht dhe nuk e pranoi paketën formalisht dhe vazhdoi që të na sabotojë neve siç bën dhe sot e kësaj dite me elementë të ndryshëm kriminal, sidomos në veri të Kosovës.

Pra, dua ta sqaroj këtë dimension të politikbërjes nga ana ime me aq sa unë mund të analizoj veten. Unë gjithmonë e kam një lloj prirje të këtillë që të kërkoj më shumë, më mirë, më shpejt. E tash sot ku ndodhem e kuptoj që në mekanizmat shtetërore, kushtetuta, ligji dhe faktorët e dukshëm e padukshëm vendor e ndërkombëtar ta marrin kohën, ta marrin energjinë, ta komplikojnë përllogaritjen dhe mbase t’i bëjnë më të vështira dhe vendimet dhe sidomos zbatimin e tyre. Por, sido që të jetë nuk është se jam pishman për kritikën dhe kundërshtimet që kam bërë në të kaluarën.

Ditmir Bushati: Kryeministër, kur ju erdhët në krye të punëve të vendit në Kosovë si një nga prioritetet e punës tuaj shpallët dialogun me pakicën serbe në Kosovë, në vend të dialogut me Serbinë që zhvillohet në Bruksel. Pse nuk funksionoi siç duhet tre vite më pas? Pse nuk dha ato rezultatet që priteshin?

Albin Kurti: Rezultatet që priteshin nuk i kemi, është e vërtetë sepse në njërën anë ka pasur një tejreagim nga ana e Beogradit që frikësimin e ka metodë pune të përditshme. Pra, ky tejreagim i Beogradit e bëri më të vështirë situatën në terren, dhe në anën tjetër është një pjesë e mirë e punës tonë, e cila nuk është bërë publike dhe vazdon të mos jetë publike. Nuk ka ditë të punës time që unë nuk takoj serbë, qytetarë të Kosovës e që nuk komunikoj me ta. Këtu nuk e kam fjalën për ministrin tim Nenad Rašić dhe zëvendësin e tij Radoica Radomirović. Këtu e kam fjalën dhe për serbë të tjerë. Sidomos tani nga veriu i Kosovës lajmërohen gjithnjë e më shumë serbë. Mirëpo kërkesa e tyre e parë dhe e fundit teksa dalin nga takimi është të mos ketë fotografi, të mos ketë komunikatë dhe të mos përmenden emra.

A e dini që në veri të Kosovës vitin e kaluar me dhjetëra makina të serbëve të integruar janë gjetur të djegura? Ky është fenomen i paparë në Kosovën e pavarur. Ata kanë djegur makina të shqiptarëve më herët, tani nuk po djegin makina të shqiptarëve. Tani po djegin makina të serbëve që po integrohen. A e dini që kur kaloni kufirin Kosovë-Serbi shumë më pak cënohet a ngacmohet një shqiptar sesa një serb i integruar në institucionet e Kosovës? Pra, serbët që integrohen në sistemin tonë të Kosovës heqin të zitë e ullirit nëse vendosin të shkojnë në Serbi. Një numër i madh i serbëve të integruar në Kosovë nuk po shkojnë më në Serbi, sepse atje arrestohen e sigurisht që kur kjo i ndodh edhe Rada Trajković, të cilin me sëmundje zemre e lënë të ngujuar në makinë për ditë të tëra, ose Nikola Sandulović, i cili vë lule të freskëta të varri i Blerina Jasharit, që u vra me epopenë e UÇK-së në Marsin e 1998-ës dhe më pas përjeton vdekje klinike në burg e në spital në Serbi. Është shumë e vështirë për serbët e Kosovës që të thonë ‘u takova me kryeministrin Kurti’, por komunikimi me ta vazhdon dhe ne jemi duke punuar përditë. Rezultatet e kësaj pune të përditshme padyshim që do të shihen një ditë, por do të shihen një ditë kur do të jetë e mundshme të ketë një siguri të tillë. Mua më vjen shumë keq dhe më dhemb zemra që nuk po arrij ti mbroj qytetarët që po integrohen në Kosovë, sepse mundësitë e Serbisë janë më të mëdha dhe ne jemi në fillet e një komunikimi të shëndoshë me serbët. Ky komunikim nuk është biznes, nuk është as për imazh. Është substancial. Prandaj, është më i vështirë dhe në këtë aspekt unë besoj që rezultatet nuk janë siç duket e sa duket, por janë më të mëdha sesa që duken dhe në anën tjetër tejreagimi i Beogradit e ka bërë punën më të vështirë.

Ditmir Bushati: Pse ky raport i tensionuar i marrëdhënieve me SHBA-të? Pse kjo mungesë fleksibiliteti për të cilën ju vizatoheni shpesh nga kundërshtarët tuaj? A ka një çështje, një mospërputhje konceptuale mes vullnetit të institucioneve të Kosovës dhe qeverisë Kurti për të shtrirë sovranitetin në të gjithë vendin dhe kërkesës që mund të vijë nga SHBA-të apo partnerët e tjerë për ta lënë këtë për një moment tjetër, për shkak të sigurisë në rajon dhe në Europë, apo ka një lexim tjetër që mund të ketë kryeministri Kurti?

Albin Kurti: SHBA-të duhet të kujdesen për demokracinë në gjithë planetin dhe unë e kuptoj që ata nuk kanë mjaftueshëm kohë dhe unë gjithashtu i kuptoj që kohë ka gjithnjë e më pak. Jo vetëm për ata, por edhe për të gjithë ne. Prandaj, kur këtu shtohen edhe konsideratat gjeopolitike dhe strategjitë e caktuara, natyrisht që mund të ketë ndonjëherë edhe mospajtime më shumë në aspektin strategjik e taktik sesa parimor e vleror. Sido që të jetë unë një gjë ua kam bërë të qartë të gjithëve, ‘as nuk pres nga SHBA-të që ta shohin Beogradin zyrtar me sytë e Albin Kurtit, por as ata nuk duhet të presin që unë ta shoh Beogradin zyrtar me sytë e Departamentit Amerikan të Shtetit’. Unë kam qenë rob lufte, i burgosur politik, unë njoh dhjetra njerëz të cilët janë vrarë në luftë dhe i kam njohur të gjallë dhe e di historinë mbi mesataren e serbëve dhe të shqiptarëve për raportet e kombit shqiptar në përgjithësi, me Serbinë si shtet, në veçanti. SHBA-të dhe Serbia kanë njohje të ndërsjellë. Serbia ka kryer genocid në Kosovë. SHBA-të janë dëshmitarë, nuk janë viktimë. Ne jemi viktima. Viktima dhe dëshmitari nuk janë e njëjta gjë. Prandaj, unë besoj që Serbinë e njoh më mirë dhe nuk mund ta kem të njëjtë qëndrimin e as ndjeshmërinë, sikurse Departamenti Amerikan i Shtetit. Kjo do të thotë që duhet të bashkëbisedojmë. Marrëdhënia jonë duhet të jetë e aleatëve, partnerëve dhe miqve. Mirëpo kjo nuk do të thotë që të jemi identik. E dyta, unë jam bërë kryeministër pas një plejade të kryeministrave që ishin shumë të ngjashëm me njëri-tjetrin e bukur të ndryshëm prej meje, dhe kjo ma vështirëson mua punën për raportin e ri që unë dua të ndërtoj me të gjithë partnerët tanë perëndimor. E kjo është një rrugë dykahore e jo vetëm një. Në marrëdhënie edhe merr edhe jep. E jo vetëm të japësh. Kjo është arsyeja pse unë besoj që tej publikohen, super afirmohen dallimet e rastit për çështje të caktuara kohë pas kohe me SHBA-të.

Ambiciet e mia për Republikën e Kosovës dhe për kombin shqiptar janë më të mëdha se të Uashingtonit dhe të Brukselit. Unë besoj se kjo është normale. Paramendoni sikur të ishte ndryshe. Çfarë ardhmërie mund të presim ne për shtetin tonë dhe për kombin tonë mbarë nëse ndërkombëtarët i kanë ambiciet për ne më të mëdha sesa ne për kombin tonë? Ne gjithmonë duhet të kemi ambicie më të larta për veten tonë sesa atë që kanë partnerët, aleatët dhe miqtë tanë, që sigurisht që janë të paçmueshëm dhe të pazëvendësueshëm.

Ditmir Bushati: Cili është leximi i kryeministrit Kurti për faktin që media kryesore ndërkombëtare, pra media serioze, New York Times, Washington Post, Le Monde, media kryesore në Gjermani është e gjitha pak a shumë në unison me atë çka ju thoni për Serbinë dhe rolin e saj në rajon? Deri diku mbështetëse e qëndrimit të qeverisë së Kosovës, por, jo në unison apo në harmoni me qëndrimin e kancelarive në këto vende që janë vende partnere për kombin shqiptar. Cili është leximi juaj? Pse ka një hendek mes opinionin-bërësve kryesorë dhe shtypit serioz perëndimor dhe kancelarive të tyre për atë çka po ndodh mes Kosovës dhe Serbisë dhe situatës në rajonin tonë?

Albin Kurti: Besoj që ndërhyrja agresive, e pajustifikueshme, ilegale, kriminale e Federatës Ruse në Ukrainë i ka vënë të gjithë njerëzit në një gjendje alarmi dhe kanë ndjenjë emergjencë e urgjence, ku ka rënë durimi dhe vëmendja për lexime më të thelluara. Pak prej nesh e dinë se çfarë shkruanin gazetat gjatë Luftës së Dytë Botërore ose çfarë shkruanin gazetat në prag të Luftës së Dytë Botërore. Më shumë dimë librat e historisë, gjeneralët e ushtrisë apo krerët e shteteve. Nuk i dimë shumë gazetat. Pra, kur njerëzit gjenden në këtë gjendje urgjence nuk ekziston durimi dhe vëmendja për të lexuar artikuj të gjatë si puna e artikujve që boton New York Times apo Frankfurter Allgemeine Zeitung ose The Guardian, të cilat do të duhej të alarmonin opinionet publike. Pas pushtimit rus njerëzit ndoshta pa qëllim e kanë normalizuar lajmin e keq. Njerëzit gjithnjë e më pak çuditën. Që të ketë një veprim të kancelarive botërore, çfarë po kërkoni ju me të drejtë, ndaj këtyre shkrimeve, të cilat me të vërtetë janë alarmuese për politikanët dhe lidhjet e tyre me bizeneset, do të duhej që të kishim më shumë vëmendje dhe durim. Do të duhej të çuditeshim më shumë. Pra, më shumë vëmendje dhe më shumë befasi. Kanë rënë edhe befasitë edhe vëmendja.

Njerëzit nuk e kanë vëmendjen e gjatë përgjithësisht. Dhe në anën tjetër, pas këtij sulmi rus që nuk është as si në Luftën e Dytë Botërore, është si në Luftën e Parë, ndoshta as si në Luftën e Parë, por diku te shekulli XVIII. Pra, një rikthim i tillë mesjetar, një rikthim i tillë i feudalizmit në marrëdhënie ndërkombëtare ka bërë që njerëzit, le të themi, ndaj skandaleve dhe krimeve më të vogla ta kenë po ashtu më të vogël ndjeshmërinë.

Ditmir Bushati: Normalizimi i të keqes.

Albin Kurti: Prandaj, kjo është shenjë ndaj epokës në të cilën jetojmë e në të cilën duhet të mbijetojmë.

Ditmir Bushati: Kryeministër prapë i kthehem çështjes që nxiti ndërhyrjen e NATO-s në Kosovë. Ju përmendet dy elementë. Faktorin ndërkombëtar dhe faktorin shqiptar. E kjo më çon tek një pyetje që ia bëj shpesh vetes. Përpiqem ta analizoj. Natyrisht nuk kam as të gjithë informacionin dhe as të gjithë kapacitetin për t’i dhënë përgjigje në plotni, por, më duhet t’iu a bëj këtë pyetje se më shqetëson si çështje. Pse ka kaq shumë tensione mes politikanëve në Tiranë, Prishtinë apo Shkup që në një mënyrë a në një tjetër reflektohet edhe tek politikanët shqiptarë në Malin e Zi apo në Luginën e Preshevës? Pse e kemi ne shqiptarët kaq të vështirë të punojmë për një projekt të përbashkët kombëtar? Të kemi një bosht strategjik dhe projekte të përbashkëta se ku do të jetë faktori shqiptar në 10, 20, 30 vitet e ardhshme vështruar në këtë kontekst të vështire të sigurisë që ne po jetojmë?

Albin Kurti: Unë do kthehesha pak në histori dhe do thosha që prej se projekti rilindas kombëtar i Lidhjes së Prizrenit para një shekulli e gjysmë rezultoi me një Shqipëri, e cila ngërthente në vete në ato 28 mijë km2 nga Konferenca e Londrës vetëm një e treta e trevës së banuar me shqiptarë në Ballkanin tonë, është kultivuar jo me qëllim, por për nga pasoja një lloj policentrizmi tek shqiptarët. Një lloj shumëgjentërsie. Shqiptarët kanë treguar që dinë të bashkohen. Kemi qenë bashkë në Lidhjen e Prizrenit. Kemi qenë bashkë në shpalljen e pavarësisë në Vlorë më 28 Nëntor 1912. Të gjithë kemi qenë bashkë. Kemi vazhduar në forma të ndryshme të jemi bashkë. Mirëpo, që nga Konferenca e Londrës e këtej, dhe kur në Jugosllavinë e Avnoj-it shqiptarët që ishin në Jugosllavi u ndanë në disa republika, më shumë shqiptarë ia lanë Serbisë si më e fuqishme, mesatarisht shqiptarë i lanë Maqedonisë së Veriut se ajo është një republikë mesatare dhe më së paku shqiptarë ia lanë Malit të Zi, sepse ai ishte më i vogli. Ky lloj menaxhimi i shqiptarëve si një trup i huaj në Jugosllavi imponoi policentrizmin.

Unë tash besoj që në shekullin XXI nuk është i mundshëm eliminimi përnjëherë i kësaj gjëndje reale. Aq më tepër kur kemi parasysh se Kosova u shpall një shtet i pavarur në shkurt të vitit 2008 dhe sot e kësaj dite vazhdon ta rrisë dhe profilin e saj ndërkombëtar dhe konsolidimin e saj të brendshëm. Por, ajo çka unë besoj që është e mundshme të bëhet është që synimin tonë për fuqizimin edhe të Europës si kontinent dhe të NATO-s si aleancë ushtarake e demokracive, ta shfrytëzojmë edhe për kombin shqiptar më shumë edhe më mirë. Në anën tjetër, nuk mund të them që vetëm historia është shkaku i gjendjes së tanishme. Mbase ka një lloj pjesëmarrje historia. Ose historiku i njerëzve të cilët sot janë në politikë. Por, ne vazhdojmë të kemi qëndrime jo identike karshi Beogradit zyrtar që i shprehim publikisht, që i zbatojmë përditë dhe ndjeshmëri të ndryshme. Unë besoj që nëse shikoni shqiptarët në Ballkan kudo që janë në skenat politike të kësaj situate policentrike dallimet që i kanë në qëndrime karshi Beogradit zyrtar më pastaj shndërrohen dhe në pengesa bashkëpunimi me njëri-tjetrin.

Konflikti kryesor i shekullit XX është midis kombit shqiptar dhe Serbisë si shtet. Jo mes shqiptarëve dhe serbëve. Dallimi kombëtar nuk ka prodhuar konflikte, por, Beogradi ka qenë qendra e një imperializmi të vogël. Në botë nuk ka vetëm imperializëm të madh, por dhe imperializma të vegjël, të cilët janë shumë të mëdhenj për fqinjët. Beogradi ka qenë një qendër e tillë imperialiste atëherë kur flakadanin e regjimit të preferuar të Moskës në këtë pjesë të Europës ia mori Bullgarisë. Pra, fillimisht Bullgaria ka qenë e preferuara e Moskës dhe këtë flakadan prijës se kush do jetë shteti që prin në Ballkan nga Bullgaria e rrëmbeu Serbia. Ne i kemi të gjitha këto probleme që nga Lidhja e Prizrenit e këtej dhe që shfaqen tek politikanët sepse vetëm pyeti se çfarë të thonë për Presidentin e Serbisë Aleksandar Vučić, e nga këto dallime mund të gjesh shumë kollaj dhe shkakun, jo vetëm korrelacionin me dallimet që i kemi pastaj me njëri-tjetrin. Në njëfarë mënyrë konflikti mes kombit shqiptar dhe Beogradit nuk ka përfunduar ende. Dallimet që i kemi me njëri-tjetrin në raport me këtë konflikt, në raport me Serbinë janë shndërruar dhe në pengesa të brendshme. Unë besoj se ky është faktori kryesor, e më pastaj të tjerët mund të nxjerrin dhe elemente si bajraktarizmat, egoizmi e kështu me radhë, po unë mendoj që këto nuk janë kryesoret.

Ditmir Bushati: Para pak kohësh ju keni thënë një shprehje në gjykimin tim të goditur sipas të cilës në ato vende ku politikanët janë më të pasur se biznesmenët nuk mund të flitet as për demokraci as për sundim të ligjit. Po t’i referohesh Kosovës gjatë qeverisjes tuaj si konstatim që vjen nga organizma ndërkombëtarë që monitorojnë vendet, zhvillimin dhe progresin e tyre, Kosova është një nga vendet që ka bërë më shumë progres në rajonin tonë për sa i përket tranformimit demokratik, sundimit të së drejtës, zgjedhjeve të lira, repsektimit të lirive dhe të drejtave themelore të njeriut. Edhe kritikët tuaj më të egër nuk e mohojnë faktin që Albin Kurti deri tani ka rezultuar një model i politikanit të ndershëm, paçka se më pas përpiqen të vendosin bishta si ‘antikapitalist, komunist’ e kështu me radhë. Pyetja që kam për ju është a mjafton të jesh i ndershëm dhe cili është raporti mes ndershmërisë dhe efektivitetit në qeverisje për Albin Kurtin si kryeministër?

Albin Kurti: Së pari, unë nuk jam antikapitalist mirëpo nuk mund të jesh social-demokrat pa një kritikë ndaj kapitalizmi, sepse nuk mund të jetojmë për hir të kapitalit. Pra, ka një dallim ndaj të qënit antikapitalist dhe ndaj të qënit kritik ndaj kapitalizmit. Massimo D’Alema e ka një libër interesant në të cilin thotë se të majtët do duhej që tri gjëra ti sqarojnë në plan-programet e tyre. E para, raporti i qendrës me periferinë. Pra, si po zhvillohen qendrat duke mos lënë anash periferitë. E dyta, raporti i kapitalit me punën. Pra, zhvillimi ekonomik në çfarë mase punëson njerëz dhe u mundëson jetë të dinjitetshme në kushte të drejta pune apo jemi në një lloj ekonomie të financiarizuar, e cila vrapon pas fitimit të disave dhe jo pas mirëqenies së shumicës. E treta, raporti i shtetit me kishën apo me institucionet e kultit. Që të trija këto do të duhet t’i ketë një social-demokrat në çdo plan program që zhvillon dhe në çdo aktivitet që si plan veprimi e zbaton.

Tash po ndalemi te kjo kapitali dhe puna. Pra, mes kapitalit dhe punës unë jam në anën e punës dhe unë besoj që të mirat duhet të vinë nga puna. E kjo është baza më reale e asaj që ne në mënyrë të popullarizuar i themi ndershmëri. Pra, të mirat duhet të vinë nga puna. Unë u kam thënë aktivistëve në Lëvizjen Vetëvendosje që udhëheq që është legjitime të provosh të pasurohesh, mbase dhe shpejt, mirëpo për këtë gjë provoje shkathtësinë, diturinë dhe fatin në biznes, jo në sektorin publik. Shërbimi në shtet, sektori publik, institucionet dhe ndërmarrjet publike janë vende që duhet të udhëhiqen nga klasa e mesme. Por, një klasë e mesme që e ka syrin dhe mëndjen nga të varfërit, jo lakminë dhe nuhatjen kah të pasurit. Është e domosdoshme që ta kultivojmë një frymë të këtillë udhëzuese në të cilën angazhimi publik e politik bëhet për hir të shërbimit që është nder e jo për hir të pasurimit që bëhet zhvatje.

Nuk është e rastësishme që ne kemi fituar me mbi 50% të votave në shkurtin e vitit 2021. Por, unë do thoja që kjo nuk është vetëm ndershmëria jonë. Kjo është një gjëndje e caktuar në popull. Ditmir, para disa viteve pata lexuar një studim mbi korrupsionin në rajonin e Ballkanit. Interesant ishin disa konkluzione. Njëri prej tyre, që nuk e kam harruar asnjëherë është se në njërin vend fqinj të Kosovës, nuk po e përmend cilin, 34% të familjeve paguajnë rryshfet për të fituar shërbimet publike që do duhej të ishin të garantuara nga shteti demokratik. Në Kosovë kjo përqindje ishte vetëm 10%. Kosova ishte më mirë. Çfarë do të thotë kjo? Kjo do të thotë se korrupsioni në Kosovë jo vërtetë ka qenë i lartë por ka qenë në nivele të larta, ka qenë në maje të hierarkië. Që do të thotë se korrupsioni ka qenë sistemik por jo kulturor. Nuk ka pas karakter kulturor, nuk ka qenë korrupsion kapilar që hyn nëpër familje. Ka qenë korrupsion që ngelet te majat e pushtetit. Kjo ishte arsyeja pse ishte e mundshme që lista e Lëvizjes Vetëvendosje të marrë mbi 50% se populli është i shëndoshë. Në një farë mënyre ky është konfirmin i gjëndjes së popullit. Fitorja jonë është pasojë dhe është shumë teknike. Por, gjëndja sociale në popull ishte shumë e favorshme për atë rezultat i cili doli i mirë.

Në anën tjetër, unë do thoja që për shqiptarët në përgjithësi në Ballkan, kemi nevojë për më shumë demokraci në parti. Ne themi që duhet të kemi më shumë demokraci në shtet. T’ju them të drejtën në shtet mbase kemi më shumë nevojë për sundim ligji, për shtet të së drejtës, për prokuror aktiv dhe për gjykatës të mençur e të drejtë. Për prokuror energjik e aktiv dhe për gjykatës të mençur e të drejtë. Ndërkaq, nëpër parti duhet ta kultivojmë demokracinë. Unë mendoj se këtu ngecim ne. E kërkojmë shumë demokracinë nëpër parlamente kur ajo është inekzistente në partitë që shkojnë në ato parlamente. Në këtë dekadë është jetike për shqiptarët kudo që janë që të ndërtojnë parti që janë përbrenda demokratike dhe më pastaj është normale që i tillë të jetë dhe parlamenti. Parlamentet kanë procedura demokratike por demokracia në një kuptim përtej procedurës, në një kuptim më substancial do duhej të ndërtohej, të kultivohej nëpër partitë politike dhe kjo është një sfidë ndër të gjitha ato dhjetëra parti politike që janë në të gjitha anët e këtyre kufijve që na ndajnë si komb në shtete demokratike.

Ditmir Bushati: Cili është mësimi më i madh që ka marrë Albin Kurti në jetë sepse trajektorja juaj është një trajektore atipike? Pra, nuk është ajo e një politikani normal. Është me shumë sakrifica, me shumë privime, me shumë adhurime, por dhe me shumë kundërshti. Nëse do ti thoje një grupi të rinjsh cilat do ishte këshilla që do u jepje atyre për angazhimin publik?

Albin Kurti: My opponents would say that the main lessons are those that Albin Kurti did not learn. I do not know if I am in a position to contradict them to say what are the lessons that I have actually learned. But, I believe that if there is a thread of political activity that has helped me a lot in the work I do with all the internal good and bad, it is that I have constantly tried to combine the practical experience of political organization and public and social activity in one side, with the books I've read, with the theories I've studied. So, I have tried to make a combination between theorizing and practice and the practicalization of theory, perhaps with partial success, perhaps with even greater perceived success, than what is in reality. Maybe with success that I don't know how it will be called. However this is what I have tried to do. The connection between experience and books. These are the lessons. The lessons are a combination of these two and have helped me get back up every time I've fallen.

Ditmir Bushati: You mentioned the main conflict of the 20th century, the main challenges of this century, especially in relations between nations or relations between neighbors. If I were to ask you for a prediction, because you are already a prime minister with experience in office and you know the country's difficulties. If a competition were held, where would Albanians be in general in the 21st century? What would be our comparative advantage in relation to neighbors or other nations? So, not simply for Kosovo, but a little more generally. In science, in technology, in art, in the productivity of the economy. What would be the prediction of Prime Minister Albin Kurti?

Albin Kurti: The specific situation in which the Balkans is today is such that predicting the Balkans after 5, 10, 20 years is the same as predicting the EU and NATO after 5, 10, 20 years. So, in a way, the Balkans today, in terms of security, peace and possible progress, depends very much on the expansion that these two main organisms of the XXI century will have and not only on the one we passed. So the EU and NATO. Technological development in the world today is favorable. Artificial intelligence has made everything unpredictable. However, I must say that this technological development has also been accompanied by centralization. Today, the main centers of development of science and technology can be counted on the fingers of our planet. Therefore, we will be more dependent on the speed with which we become a wagon than on the zeal with which we want to be a locomotive. I am talking about technological and scientific development. Meanwhile, for the political and national side, a lot depends on us and I am optimistic at this point. The 21st century is the century of Albanians in the good and literal democratic sense of the word.

 


Në përputhje me standarded JTI

Video

SHIKO KANALIN NE YOUTUBE
×